Τσερνόμπιλ: Στη άκρη των δρόμων σκουριάζουν εγκαταλελειμμένα οχήματα. Παιδικά παιχνίδια, πιάτα και απομεινάρια οικιακών συσκευών βρίσκονται διάσπαρτα ανάμεσα σε ετοιμόρροπες πολυκατοικίες.
Ξεθωριασμένες πινακίδες στα ρωσικά προειδοποιούν ακόμα για ραδιενέργεια.Το Πριπιάτ, που κάποτε αποκαλούνταν «πόλη της ατομικής ενέργειας», είναι σήμερα μια πόλη-φάντασμα. Πριν από 40 χρόνια, σχεδόν 50.000 άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους για πάντα.
Η ουκρανική πόλη ήταν το καμάρι της σοβιετικής πυρηνικής βιομηχανίας. Δημιουργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ΄70 δίπλα στον πυρηνικό σταθμό του Τσερνόμπιλ ως τόπος διαβίωσης για τους εργάτες και τις οικογένειές τους. Σχεδιάστηκαν δώδεκα μονάδες πυρηνικών αντιδραστήρων.
Το Πριπιάτ υποσχόταν ευημερία και ένα ασφαλές μέλλον. Όταν ο αντιδραστήρας 4 εξερράγη στις 26 Απριλίου 1986, η πόλη διέθετε 160 κτίρια, 13.500 διαμερίσματα, σχολεία, νηπιαγωγεία και μια ζωντανή πολιτιστική ζωή.
Νομίζαμε ότι θα επιστρέφαμε μετά από λίγες μέρες
Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, ο Βολοντίμιρ Βορομπέι επιστρέφει με την δημοσιογράφο της DW Αλεξάντρα Ιντιούχοβα στην γενέτειρά του, Πριπιάτ. Ο 58χρονος δείχνει το δρόμο προς το διαμέρισμα της πολυκατοικίας όπου διέμενε την ημέρα της καταστροφής.
«Έμενα εδώ με τους γονείς μου και τον αδερφό μου», λέει. Η πόρτα του διαμερίσματος είναι ανοιχτή. Μέσα βρίσκονται πεταμένα σκουπίδια και προσωπικά αντικείμενα. Ο Ουκρανός ηλεκτρολόγος παίρνει από το πάτωμα έναν δίσκο και διηγείται ότι η οικογένειά του άκουγε πολύ μουσική. Εγκαταλείποντας βιαστικά την πόλη αναγκάστηκε να αφήσει πίσω αθλητικά παπούτσια, βιβλία και έπιπλα.
Το πρωί μετά την έκρηξη, ο Βορομπέι θέλησε να πάει στη δουλειά του στον πυρηνικό σταθμό. Δεν έρχονταν όμως λεωφορεία. Μαζί με ένα φίλο περπάτησαν μέχρι το εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας. «Είδαμε το κατεστραμμένο κτήριο, αλλά δεν ξέραμε τι είχε συμβεί. Μας χτύπησε ζεστός αέρας, αλλά δεν είδαμε πουθενά καπνό», αφηγείται.
Το ίδιο βράδυ η οικογένειά του πληροφορήθηκε για την επικείμενη εκκένωση. «Νομίζαμε ότι θα διαρκούσε μόνο λίγες μέρες». Στις 26 Απριλίου, έφυγαν από την Πρίπιατ με ένα υπερπλήρες τρένο, χωρίς να γνωρίζουν ότι δεν θα επέστρεφαν ποτέ.
Η προπαγάνδα δεν μιλούσε ποτέ για κινδύνους
Περπατώντας στο κέντρο της πόλης, βλέπει κανείς σοβιετικά σύμβολα. Εμβλήματα της Σοβιετικής Ουκρανίας κοσμούν πολυώροφα κτήρια και ένα σύνθημα διακηρύσσει: «Η πυρηνική ενέργεια είναι εργάτης, όχι στρατιώτης». Η πεποίθηση αυτή διαμόρφωσε την πυρηνική πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης, λέει ο Βορομπέι. Η εκπαίδευση και η προπαγάνδα μετέφεραν το μήνυμα ότι ένα σοβαρό ατύχημα ήταν αδύνατο. Δεν γινόταν ποτέ λόγος για κινδύνους και πιθανές επιπτώσεις.
Ο Βορομπέι εργάστηκε για δεκαετίες στον παροπλισμένο πυρηνικό σταθμό του Τσερνόμπιλ και τώρα ζει στη νεόκτιστη πόλη Σλαβούτιτς, η οποία αντικατέστησε την εγκαταλελειμμένη πόλη Πρίπιατ. Εκτιμά ότι η πυρηνική καταστροφή άλλαξε τις ζωές πολλών ανθρώπων και την πορεία της ιστορίας. «Ίσως ο κόσμος να είχε ακολουθήσει διαφορετική πορεία, αν δεν είχε συμβεί το Τσερνόμπιλ»
