Σιγά σιγά “ζεσταίνονται” οι “μηχανές” των κομμάτων ενόψει των εκλογών του προσεχούς Μαΐου, με κύριο ζητούμενο το αποτέλεσμα της πρώτης κάλπης, αλλά και μεγάλα ερωτηματικά για τη… συνέχεια
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα των δημοσκοπήσεων, οι τάσεις που έχουν διαμορφωθεί παραπέμπουν σε έναν εκλογικό… λαβύρινθο!
Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης
Το ενδιαφέρον δεν επικεντρώνεται μόνο στο ποσοστό της Νέας Δημοκρατίας, αλλά κυρίως στο πώς θα διαμορφωθεί ο κυβερνητικός χάρτης. Η ιδιαιτερότητα της προσεχούς εκλογικής αλληλουχίας έγκειται στο γεγονός ότι η πρώτη αναμέτρηση θα λειτουργήσει ως καταλύτης των εξελίξεων, ενώ η πιθανή δεύτερη κάλπη θα αποτελέσει την τελική αναμέτρηση για τους συσχετισμούς δυνάμεων.
Η πρώτη κάλπη και οι τρεις εκδοχές
Η πρώτη κάλπη θα αποτελέσει την αποτύπωση της… αυθεντικής βούλησης των πολιτών και ανάλογα με το τελικό αποτέλεσμα οδηγεί σε τρία πιθανά σενάρια.
Ειδικότερα:
Το πρώτο σενάριο προβλέπει ισχυρή πρωτιά της ΝΔ με ποσοστό 34%-35% και πίεση για άμεση συγκυβέρνηση. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα της δίνει καθαρό προβάδισμα, αλλά όχι τις 151 έδρες. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης λαμβάνει την πρώτη διερευνητική εντολή και στρέφει το βλέμμα του προς το ΠΑΣΟΚ. Αν το ΠΑΣΟΚ έχει καταγράψει ένα ισχυρό διψήφιο ποσοστό (π.χ. 13%-15%), η πίεση των αγορών, των επιχειρηματικών κύκλων και των ευρωπαίων εταίρων για τον σχηματισμό κυβέρνησης θα είναι αφόρητη. Αν τα δύο κόμματα συμφωνήσουν σε ένα κοινό προγραμματικό πλαίσιο, η χώρα αποφεύγει τις δεύτερες εκλογές και αποκτά κυβέρνηση συνεργασίας ΝΔ-ΠΑΣΟΚ.
Το δεύτερο σενάριο περιλαμβάνει την υπόθεση εργασίας ότι η Νέα Δημοκρατία καταγράφει ποσοστό 30%-31%. Εδώ, οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης, δηλαδή, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, το ΠΑΣΟΚ και ενδεχομένως κάποιοι άλλοι… πρόθυμοι, επιχειρούν να βρουν κοινό έδαφος κατά τη διάρκεια των διερευνητικών εντολών. Αν είναι δεύτερο κόμμα η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, με ποσοστό όχι αρκετά υψηλότερο από αυτό του ΠΑΣΟΚ, τότε το ΠΑΣΟΚ πολύ δύσκολα θα επιδιώξει να συμπράξει με τον Τσίπρα, καθώς ένα τέτοιο σχήμα θα χρειαστεί οπωσδήποτε άλλα δύο κόμματα, τα οποία μάλλον δεν θα… υπάρχουν ή, αν υπάρχουν, απλά θα αποτελέσουν μια ευκαιριακή συμμαχία που θα προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στην ελληνική οικονομία και θα σημάνει οπισθοδρόμηση. Το ίδιο θα συμβεί αν είναι δεύτερο κόμμα το ΠΑΣΟΚ, το οποίο θα επιδιώξει να έχει ρόλο ρυθμιστή ή να καθορίσει μια κυβέρνηση συνεργασίας με κορμό την κεντροαριστερά, που όμως, μάλλον θα προκαλέσει συνθήκες… γκρίνιας και πιθανής διάσπασης. Το σενάριο αυτό, αν και πολιτικά είναι δύσκολο λόγω των εσωτερικών διαφορών των κομμάτων της αριστεράς, θα αποτελέσει μια δομική ανατροπή του πολιτικού σκηνικού.
Το τρίτο σενάριο περιλαμβάνει την υπόθεση εργασίας περί απολύτου αδιεξόδου που οδηγεί σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση. Η ΝΔ, στοχεύοντας ξεκάθαρα στην αυτοδυναμία που προσφέρει το σύστημα ενισχυμένης αναλογικής της επόμενης κάλπης, αρνείται να κάνει υποχωρήσεις και το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, θέτει όρους που δεν γίνονται δεκτοί (π.χ. δεν θέλει για πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη). Οι διερευνητικές εντολές επιστρέφονται άπρακτες, σχηματίζεται υπηρεσιακή κυβέρνηση και η χώρα οδηγείται άμεσα, εντός ενός μηνός, σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.
Η δεύτερη κάλπη και οι καταλύτες για τον συσχετισμό δυνάμεων
Η δεύτερη εκλογική αναμέτρηση θα διεξαχθεί μέσα σε ένα πιο πολωτικό κλίμα, ανάλογα με το ποια θα είναι η επίδοση της Νέας Δημοκρατίας, πόση θα είναι η διαφορά της από τον δεύτερο και φυσικά από το αν είναι δεύτερη η Αριστερή Δημοκρατική Συμπαράταξη ή το ΠΑΣΟΚ.
Η δεύτερη κάλπη δεν είναι απλώς η συνέχεια της πρώτης, αλλά ένα εντελώς νέο παιχνίδι τακτικής, όπου οι συσχετισμοί θα κριθούν από τρεις συγκεκριμένους καταλύτες. Πιο συγκεκριμένα:
Ο φόβος και το δίλημμα περί ακυβερνησίας και περιπετειών για τη χώρα, θα αποτελέσει τον βασικό καταλύτη, τον οποίο θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει προεκλογικά η Νέα Δημοκρατία. Στη δεύτερη κάλπη, τα ιδεολογικά κριτήρια υποχωρούν και τη θέση τους παίρνει ο πολιτικός πραγματισμός. Το κυρίαρχο δίλημμα που θα θέσει η Νέα Δημοκρατία θα είναι το “σταθερότητα ή περιπέτεια”. Η χώρα δεν μπορεί να αντέξει τρίτες εκλογές, καθώς η οικονομία θα βρίσκεται σε κατάσταση… αναμονής και αβεβαιότητας. Το στοιχείο του φόβου για την ακυβερνησία τείνει να συσπειρώνει το συντηρητικό και κεντρώο ακροατήριο γύρω από το πρώτο κόμμα, συμπιέζοντας τα μικρότερα σχήματα.
Η “δεξαμενή” των μικρών κομμάτων και ο πήχυς της αυτοδυναμίας αποτελούν τον μαθηματικό παράγοντα που θα κρίνει την αυτοδυναμία στη δεύτερη κάλπη. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός, τόσο χαμηλότερα πέφτει ο πήχης που χρειάζεται το πρώτο κόμμα για να βγάλει 151 βουλευτές. Αν η επόμενη Βουλή είναι πολυκομματική, ο πήχυς της αυτοδυναμίας μπορεί να ανέβει κοντά στο 38%-39%, καθιστώντας το έργο της ΝΔ εξαιρετικά δύσκολο. Αντίθετα, μια πιο… μαζεμένη Βουλή ευνοεί τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης.
Τι θα συμβεί στη χώρα ανάλογα με το αποτέλεσμα της κάλπης
Το ζητούμενο για τη χώρα αποτελεί η πολιτική σταθερότητα, καθώς πάνω σε αυτήν στηρίχθηκε η αποτελεσματική διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας από το 2019 και μετά, οδηγώντας σε ένα οικονομικό success story σε περιβάλλον ιστορικών και πρωτόγνωρων διεθνών κρίσεων.
Με βάση τα παραπάνω, η τελική έκβαση της διπλής εκλογικής αναμέτρησης θα οδηγήσει τη χώρα σε ένα από τα ακόλουθα τρία τελικά αποτελέσματα, με άμεσες συνέπειες για την οικονομία και την κοινωνία:
Η κάλπη δείχνει τη ΝΔ να ξεπερνά το 37.5%-38% στη δεύτερη αναμέτρηση και με τη βοήθεια του μπόνους, να εξασφαλίζει μια άνετη πλειοψηφία 153-156 εδρών. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι αγορές θα αντιδράσουν θετικά, τα ομόλογα θα σταθεροποιηθούν και η κυβέρνηση Μητσοτάκη περνά στην εφαρμογή του προγράμματος της νέας τετραετίας. Σε πολιτικό πεδίο, ο Μητσοτάκης εδραιώνει την κυριαρχία του, ενώ το ΠΑΣΟΚ και η υπόλοιπη αντιπολίτευση εισέρχονται σε φάση εσωστρέφειας, συνειδητοποιώντας ότι η ΝΔ θα κυβερνήσει ανενόχλητη για μια ακόμη τετραετία.
Μη αυτοδυναμία και συγκυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ. Με βάση αυτό το σενάριο, η ΝΔ τερματίζει πρώτη, αλλά το ποσοστό της σταματά στο 35%-36% και μεταξύ 130-135 έδρες, αν μπουν στη Βουλή 9-10 κόμματα. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα καλέσει το ΠΑΣΟΚ για τον σχηματισμό κυβέρνησης και θα ακολουθήσουν σκληρές διαπραγματεύσεις γεμάτες παρασκήνιο. Έστω ότι το ΠΑΣΟΚ δέχεται να μπει σε κυβέρνηση μετά από… απουσία 13 ετών, αλλά απαιτεί ισχυρά υπουργεία και θεσμικές δικλείδες ασφαλείας. Η χώρα αποκτά μια κυβέρνηση συνεργασίας, η οποία όμως θα βρίσκεται υπό διαρκή εσωτερική πίεση. Κάθε νομοσχέδιο θα αποτελεί προϊόν συμβιβασμού, επιβραδύνοντας τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων, κάτι που θα καταστήσει τις αγορές και τους διεθνείς επενδυτές πολύ επιφυλακτικούς.
Το σενάριο του πολιτικού αδιεξόδου και της ακυβερνησίας είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να συμβεί στη χώρα, όχι μόνο λόγω της επιβράδυνσης της δυναμικής της οικονομίας, αλλά, λόγω και της αβεβαιότητας σε σχέση με τα γεωπολιτικά συμφέροντα της και τις σχέσεις με την Τουρκία. Με βάση το τρίτο σενάριο, η ΝΔ καταγράφει χαμηλά ποσοστά, το ΠΑΣΟΚ αρνείται οποιαδήποτε συνεργασία αν δεν ικανοποιηθούν ακραίοι όροι του, και τα υπόλοιπα κόμματα αδυνατούν να συνεννοηθούν.
Έτσι, η χώρα βρίσκεται εγκλωβισμένη, χωρίς να μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση ούτε μετά τη δεύτερη κάλπη. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μιλάμε για… εφιάλτη στην οικονομία. Οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης θα στείλουν σήμα κινδύνου, το Χρηματιστήριο Αθηνών θα ακολουθήσει φθίνουσα πορεία και οι κατακτήσεις από το 2019 θα απειληθούν. Αν η χώρα οδηγηθεί σε βαθιά πολιτική κρίση με φόντο και τρίτη εκλογική αναμέτρηση, τότε αυτό θα δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα στις αγορές, αλλά μπορεί μετά από μια τέτοια αναμέτρηση, να αποκατασταθούν οι ισορροπίες και να προκύψει βιώσιμο κυβερνητικό σχήμα…
“Κλειδί” η στάση του ΠΑΣΟΚ σε περίπτωση μη σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης ΝΔ
Η μη επίτευξη αυτοδυναμίας για τη Νέα Δημοκρατία, ακόμη και μετά από… τρεις εκλογικές αναμετρήσεις θα φέρει προ των ευθυνών του, το ΠΑΣΟΚ.
Η ηγεσία του κόμματος θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν ιστορικό διχασμό, καθώς στο εσωτερικό του συνυπάρχουν δύο αντίρροπες τάσεις. Στελέχη που προέρχονται κυρίως από τον εκσυγχρονιστικό χώρο και την τοπική αυτοδιοίκηση θα πιέσουν για άμεση συμμετοχή σε κυβέρνηση συνεργασίας με τη ΝΔ. Το επιχείρημα τους θα είναι η πολιτική σταθερότητα στη χώρα, η αποφυγή της οικονομικής περιπέτειας και η… πανηγυρική επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία μετά από 13 χρόνια!
Αντιθέτως, πιο παραδοσιακά τμήματα της κομματικής βάσης και στελέχη της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας θα αντιταχθούν σθεναρά σε οποιαδήποτε σύμπραξη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Φοβούνται ότι μια συγκυβέρνηση θα οδηγήσει στην πολιτική αιχμαλωσία και τη μείωση των ποσοστών του ΠΑΣΟΚ, όπως συνέβη την περίοδο 2012-2015, προτιμώντας να μείνουν στην αντιπολίτευση για να εισπράξουν τη μελλοντική κυβερνητική φθορά.
Τελικοί κριτές οι… Βρυξέλλες και οι αγορές με το βλέμμα στραμμένο στη Χαριλάου Τρικούπη
Η συγκρότηση κυβέρνησης στην Ελλάδα, πέρα του… αυτονόητου που σχετίζεται με την έκφραση του λαού, συνδέεται άμεσα με τις… Βρυξέλλες και τις αγορές!
Η Ελλάδα των μνημονίων έχει γυρίσει σελίδα, ωστόσο, οι οικονομικές δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί για τα επόμενα 20-30 χρόνια, έχουν πρωτίστως πολιτική βάση. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και προσωπικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκονται στην… πλατεία όπου λαμβάνονται αποφάσεις και όχι στον… εξώστη, ως απλοί παρατηρητές. Αυτό σημαίνει ότι όποιο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης διανοηθεί να διαταράξει “ευαίσθητες ισορροπίες”, τότε θα υπάρξει και το ανάλογο τίμημα.
Οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης, τα ξένα funds και οι Βρυξέλλες έχουν δουλέψει τα δικά τους πλάνα σε σχέση με το αποτέλεσμα της κάλπης. Δεν δεν προκύψει αυτοδυναμία για τη Νέα Δημοκρατία, τότε οι αγορές και οι ξένοι επενδυτές θα πατήσουν… φρένο, κάτι που θα κινητοποιήσει το πολιτικό παρασκήνιο εκτός συνόρων για να μην απειληθούν όσα χτίστηκαν με κόπο στην πάλαι ποτέ… προβληματική Ελλάδα.
Η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια της επιστροφής σε… ταραγμένα ύδατα. Αυτό μπορεί να αποτελεί στόχο όσων δεν μπορούν να… ρίξουν τον Μητσοτάκη ή παίζουν τα “παιχνίδια” του Πούτιν και του Ερντογάν. Το μόνο σίγουρο είναι ότι σε τέτοιου είδους “παιχνίδια” δεν μπορεί να εμπλακεί το ΠΑΣΟΚ, είτε είναι δεύτερο, είτε είναι τρίτο κόμμα. Αν η Νέα Δημοκρατία δεν είναι αυτοδύναμη, θα κληθεί να δώσει… εξετάσεις στις Βρυξέλλες και τις αγορές, καθώς μπορεί να είναι ο απόλυτος ρυθμιστής των πολιτικών εξελίξεων!
