Στο επίκεντρο του οικονομικού σχεδιασμού μπαίνουν τα μέτρα της επερχόμενης ΔΕΘ, όσο κινούμαστε πιο βαθιά στο καλοκαίρι, με το πακέτο να αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ, χωρίς όμως να διαφαίνεται θεαματική διεύρυνση των διαθέσιμων περιθωρίων
Τα μέτρα που θα ανακοινώσει ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο επεξεργασίας καθώς σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Οικονομικών, η ευρεία σύσκεψη για το τελικό μείγμα δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί, ενώ οι συζητήσεις κινούνται σε επίπεδο προτάσεων και βασικών κατευθύνσεων. Η ουσιαστική επεξεργασία αναμένεται να ενταθεί μετά τις 20 Αυγούστου, όταν θα εμπλακεί άμεσα και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ζητώντας αλλαγές και ιεράρχηση των παρεμβάσεων.
Η βάση της συζήτησης παραμένει το 1 δισ. ευρώ, ωστόσο στο οικονομικό επιτελείο εξετάζονται τρόποι ώστε το ποσό των νέων μέτρων να κινηθεί ελαφρώς υψηλότερα, πιθανότατα στην περιοχή των 1,2 έως 1,3 δισ. ευρώ. Οι ίδιες πηγές δεν αναμένουν μεγάλη ή θεαματική απόκλιση από αυτά τα επίπεδα, καθώς η δημοσιονομική πορεία του 2027 έχει ήδη συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και δεν μπορεί να ανατραπεί εμφατικά από μια πρόσκαιρη καλύτερη εκτέλεση των εσόδων.
Για τον λόγο αυτό χρειάζεται διαχωρισμός ανάμεσα στα πραγματικά νέα μέτρα και σε παρεμβάσεις που έχουν ήδη ανακοινωθεί και θα αποκτήσουν πλήρη δημοσιονομική επίπτωση το 2027, όπως η ολοκλήρωση της κατάργησης του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις και η πλήρης απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε περίπου 13.000 μικρούς οικισμούς. Πρόκειται για μέτρα που επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό του 2027, αλλά δεν αποτελούν νέο «καλάθι» της φετινής ΔΕΘ.
Παράλληλα, οι φετινές ανακοινώσεις του πρωθυπουργού αναμένεται να έχουν ευρύτερο ορίζοντα τετραετίας, ένεκα της προεκλογικής περιόδου. Αυτό μπορεί να αυξήσει το πολιτικό εύρος των εξαγγελιών, χωρίς να σημαίνει ότι το σύνολο των παρεμβάσεων θα εγγραφεί ολόκληρο στον προϋπολογισμό του 2027
Φοροελαφρύνσεις σε επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα
Η κατεύθυνση που θεωρείται σταθερή είναι η κατανομή των διαθέσιμων πόρων ανάμεσα σε επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα, με βασικό εργαλείο τις φοροελαφρύνσεις. Το οικονομικό επιτελείο δεν σχεδιάζει ένα πακέτο που θα απευθύνεται αποκλειστικά σε μία κοινωνική ή επαγγελματική ομάδα, αλλά ένα μείγμα παρεμβάσεων με διακριτό σκέλος για την αγορά και αντίστοιχες ελαφρύνσεις για τα νοικοκυριά.
Στο επιχειρηματικό σκέλος, μεταξύ των προτάσεων που έχουν τεθεί στη συζήτηση βρίσκονται η μείωση της προκαταβολής φόρου, παρεμβάσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών, η κατάργηση ή αναμόρφωση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα και πιθανές αλλαγές στη φορολογία των επιχειρηματικών κερδών. Καμία από αυτές τις παρεμβάσεις δεν έχει κλειδώσει και η τελική επιλογή θα εξαρτηθεί από το κόστος και την κατανομή του συνολικού πακέτου.
Η μείωση της προκαταβολής φόρου θεωρείται μέτρο με άμεση επίδραση στη ρευστότητα, καθώς περιορίζει το ποσό που προκαταβάλλουν επιχειρήσεις και επαγγελματίες για την επόμενη χρήση. Αντίστοιχα, οι αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα παραμένουν ανοιχτό μέτωπο, με το οικονομικό επιτελείο να αναζητεί διορθώσεις χωρίς να αναιρεί τον στόχο της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης.
Χωρίς προεκλογική δημοσιονομική υπέρβαση
Παρά το γεγονός ότι η φετινή ΔΕΘ έχει αυξημένο πολιτικό βάρος, στο υπουργείο Οικονομικών απορρίπτουν την εικόνα μιας προεκλογικής παροχολογίας χωρίς όρια. Η γραμμή είναι ότι θα διατεθούν οι πόροι που πραγματικά υπάρχουν, με την καλύτερη δυνατή κατανομή και χωρίς παρεμβάσεις που θα θέσουν σε κίνδυνο τη συμφωνημένη πορεία των καθαρών δαπανών.
Στο πλαίσιο αυτό, ακριβές οριζόντιες παρεμβάσεις, όπως η επαναφορά 13ου μισθού στο Δημόσιο, θεωρούνται εκτός σχεδιασμού.
Η θέση που μεταφέρεται είναι ότι τέτοιες επιλογές δεν πρόκειται να επανέλθουν ακόμη και αν ενταθεί ο προεκλογικός χαρακτήρας της περιόδου, καθώς δεν χωρούν στα δημοσιονομικά δεδομένα του 2027.
Η στάση αυτή συμβαδίζει με τις επισημάνσεις του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή και του Eurogroup για προσεκτική αξιοποίηση του πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου, τήρηση των εγκεκριμένων ορίων καθαρών δαπανών και προτεραιότητα σε παρεμβάσεις που ενισχύουν τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική. Για τη ΔΕΘ αυτό σημαίνει ότι οι μόνιμες μειώσεις φόρων και ενισχύσεις πρέπει να είναι πλήρως κοστολογημένες και να μην στηρίζονται αποκλειστικά σε πρόσκαιρη υπεραπόδοση των εσόδων.
Ξεχωριστό πακέτο για ενεργειακές επενδύσεις
Παράλληλα με τα νέα φορολογικά μέτρα, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει να παρουσιάσει στο ίδιο πλαίσιο και την αξιοποίηση μέρους της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής. Πρόκειται για ξεχωριστό επενδυτικό σκέλος, ύψους περίπου 400 έως 500 εκατ. ευρώ, το οποίο δεν πρέπει να προσμετράται στο πακέτο των άμεσων ελαφρύνσεων της ΔΕΘ.
Οι πόροι προορίζονται για μεγάλα ενεργειακά έργα, με έμφαση στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, στις μπαταρίες και σε άλλες υποδομές που θα υποδειχθούν σε συνεργασία με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το υπουργείο Οικονομικών θα εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση, ενώ η επιλογή των έργων θα γίνει με κριτήριο την ταχύτητα υλοποίησης και τη δυνατότητά τους να μειώσουν το ενεργειακό κόστος.
Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένες επενδύσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος κατά 25% έως 30% μέσα σε δύο έως τρία χρόνια. Δεν πρόκειται, επομένως, για άμεση επιδότηση των λογαριασμών, αλλά για μια διαρθρωτική παρέμβαση που επιδιώκει να περιορίσει το κόστος της ενέργειας σε σχετικά σύντομο χρονικό ορίζοντα
