Τα τελευταία τρία χρόνια αποτέλεσαν μια απόλυτη καταστροφή από γεωπολιτικής άποψης, αναφέρει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης σε ομιλία του στο Munk School of Global Affairs and Public Policy του Πανεπιστημίου του Τορόντο, με θέμα «Ο ερχομός μιας νέας γεωπολιτικής περιόδου», υπογραμμίζοντας ότι αυτή τη στιγμή η ισχύς θα επικρατεί έναντι των αρχών
«Κάθε τι που θα μπορούσε να πάει στραβά, στην ουσία πήγε πράγματι στραβά», επισημαίνει και τονίζει πως είναι ίσως η χειρότερη περίοδος για να είναι κανείς Υπουργός Εξωτερικών μιας μικρομεσαίας χώρας όπως η Ελλάδα. Μάλιστα η Ελλάδα είχε το μεγάλο προνόμιο να αποτελεί μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, ως εκλεγμένο μέλος. «Αν γνώριζα ότι θα βρισκόμασταν σε μια τόσο ταραχώδη περίοδο, προφανώς δεν θα είχαμε θέσει υποψηφιότητα και δεν θα είχαμε κάνει εκστρατεία για να γίνουμε μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας».
Σημειώνει ότι για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχουμε μια σειρά από συνθήκες που συντρέχουν σωρευτικά και ταυτόχρονα. «Βιώνουμε ορισμένες τεκτονικές γεωπολιτικές αλλαγές και η πιο εντυπωσιακή είναι το γεγονός ότι παρατηρούμε μια πλήρη υποχώρηση του Διεθνούς Δικαίου και της πολυμέρειας».
«Η ισχύς ουσιαστικά καθίσταται το κρίσιμο στοιχείο, ενώ η διεθνής αρχιτεκτονική ασφάλειας που βασίζεται σε κανόνες, πάνω στην οποία οικοδομήθηκε ο κόσμος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, υποχωρεί», τονίζει.
Παράλληλα, αναφέρει, δημιουργούνται νέες και διαπεριφερειακές συμμαχίες, ενώ η γεωγραφία χάνει τον ρόλο της ως βασικού παράγοντα στη διπλωματία. Για παράδειγμα, η Ευρώπη εξελίσσεται πλέον σε μια «Ευρώπη plus» προκειμένου να εντάξει τον Καναδά ως τον πρώτο συνδεδεμένο εταίρο.
«Δεν υπάρχει ούτε ένα γεγονός που να λαμβάνει χώρα σήμερα στη γεωπολιτική και να είναι περιορισμένο γεωγραφικά. Βλέπουμε ένοπλες συγκρούσεις να εξαπλώνονται. Στην πραγματικότητα, έχουμε τον μεγαλύτερο αριθμό ένοπλων συγκρούσεων παγκοσμίως από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Έχουμε περισσότερες από 60 ένοπλες συγκρούσεις», τονίζει.
Επίσης, για πρώτη φορά αντιμετωπίζουμε ένα μείζον ζήτημα ενεργειακής ανασφάλειας εξαιτίας όσων συμβαίνουν στον Κόλπο, στην Ερυθρά Θάλασσα και τώρα στη Σαουδική Αραβία. Ταυτόχρονα, έχουμε και το ζήτημα της επισιτιστικής ανασφάλειας, αν δει κανείς τι συμβαίνει στην Ουκρανία, όπου ο διάδρομος σιτηρών ουσιαστικά έχει καταρρεύσει και από την άλλη, έχουμε λειψυδρία.
Ακόμη βρισκόμαστε εν μέσω μιας βιομηχανικής επανάστασης, ιδίως με την Τεχνητή Νοημοσύνη να κυριαρχεί στην τεχνολογική ζωή και ουσιαστικά να διαμορφώνει τις πολιτικές προσλήψεις. «Πρόκειται να δούμε κάποιες πραγματικά παράδοξες προεκλογικές εκστρατείες», επισημαίνει και τονίζει πως στις οκτώ εκλογικές αναμετρήσεις που αναμένονται στην Ευρώπη την επόμενη χρονιά, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα κυριαρχήσει. «Όλοι το αναμένουμε, αλλά δεν διαθέτουμε τα μέσα για να κερδίσουμε αυτό το φαινόμενο».
Ακόμη έχουμε πλήρη αλλαγή του τρόπου επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων, καθώς σχεδόν το 90% των ανθρώπων λαμβάνει πλέον την πληροφόρησή του μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, θυσιάζοντας την ακεραιότητα της πληροφορίας προς όφελος της ταχύτητας, της αμεσότητας με την οποία η πληροφορία μεταδίδεται.
«Οι συνέπειες είναι αρκετά προφανείς. Βλέπουμε την άνοδο νέων δυνάμεων, οι οποίες αναδύονται πλέον ως εναλλακτική στο παλαιό καθεστώς, σε μια εποχή που έχει παρέλθει. Και βλέπουμε νέους θεσμούς να αναδύονται από τους παραδοσιακούς οργανισμούς που υποχωρούν», επισημαίνει και τονίζει πως το ερώτημα πλέον είναι κατά πόσον το καθεστώς που αντιμετωπίζουμε σήμερα αποτελεί απλώς μια μεταβατική περίοδο ή θα αποτελέσει τη νέα κατάσταση των διεθνών σχέσεων.
«Αυτή τη στιγμή, προσπαθούμε και πάλι να βρούμε τον προσανατολισμό μας προς μια νέα εποχή. Είναι απολύτως σαφές ότι η ισχύς διαδραματίζει έναν πολύ κυρίαρχο ρόλο και ότι δεν διαθέτουμε τα εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά αυτό το φαινόμενο», υπογραμμίζει.
Ο ίδιος αύριο μεταβαίνω στη Νέα Υόρκη για την Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών και «όλοι αισθανόμαστε ότι τα Ηνωμένα Έθνη βρίσκονται σήμερα σε πολύ κακή κατάσταση», καθώς «δεν έχουν καταφέρει στην πράξη να παράγουν οποιοδήποτε ουσιαστικό ψήφισμα σχετικά με τις 61 ένοπλες συγκρούσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα παγκοσμίως».
« Δεν έχουμε ούτε ένα ψήφισμα σχετικά με την Ουκρανία, ούτε ένα ψήφισμα εδώ και πέντε χρόνια. Δεν θα μπορούσαμε να έχουμε, διότι οποιοδήποτε ψήφισμα θα καταδίκαζε, λίγο έως πολύ, την Ρωσία για τον επιθετικό πόλεμο, ενώ η Ρωσία διαθέτει δικαίωμα βέτο και, έτσι, τελικά, δεν είχαμε κανένα ψήφισμα», σημειώνει. «Έχουμε εισέλθει στην εποχή του παράδοξου του βέτο».
Υπενθυμίζει ότι και εντός ΕΕ, κάθε ένα από τα 27 κράτη μέλη διαθέτει μεμονωμένο δικαίωμα βέτο, με αποτέλεσμα στην Ευρώπη να μη μπορέσαμε να λάβουμε μια αποτελεσματική απόφαση για την Ουκρανία.
«Το βέτο εντός της ΕΕ χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να προστατεύσει τους ανίσχυρους, τα λιγότερο ισχυρά κράτη. Ήταν το μέσο των πιο αδύναμων, προκειμένου να μπορούν να απορρίπτουν τη βούληση των ισχυρών κρατών. Για να μπορούν τα μικρά κράτη να σταθούν μόνα τους απέναντι στη βούληση των άλλων κρατών», επισημαίνει. Το αποτέλεσμα όμως, τονίζει, είναι αδράνεια.
Ο υπουργός Εξωτερικών σημειώνει ότι φαίνεται να οδηγούμαστε στην ιδέα της στρατηγικής αυτονομίας και πρέπει να αυξήσουμε τις αμυντικές δαπάνες και προσθέτει ότι είναι πιθανό αυτό να αποτελεί το τέλος της παραδοσιακής μεταπολεμικής διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφάλειας;
«Τώρα είναι η στιγμή τα κράτη να διαμορφώσουν ισχυρές συμμαχίες και να εκφράσουν συλλογικές ανησυχίες», αναφέρει. «Το ζήτημα, όμως, είναι ότι ακόμη δεν έχουμε βρει τα κατάλληλα εργαλεία και, κατά πάσα πιθανότητα, την επόμενη εβδομάδα, μετά τη Γενική Συνέλευση, θα συζητάμε και πάλι για τη χαμένη ευκαιρία να επανεξετάσουμε και να αναζωογονήσουμε τα Ηνωμένα Έθνη».
«Εμπιστευθήκαμε τα Ηνωμένα Έθνη. Η αλήθεια είναι ότι ο Οργανισμός δεν ανταποκρίθηκε. Αυτή τη στιγμή δεν διαθέτουμε εναλλακτική λύση και, μέχρι να βρούμε μια εναλλακτική, η ισχύς θα επικρατεί έναντι των αρχών», καταλήγει
