Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε τον κίνδυνο οικονομικής και ενεργειακής αναταραχής, εφόσον παραταθεί το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ
Τόνισε την ανάγκη για άμεση διπλωματική αποκλιμάκωση και παράλληλα για ευρωπαϊκή προετοιμασία απέναντι σε ένα ενδεχόμενο παρατεταμένης κρίσης.
Ανέφερε ότι η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά καμία δεν είναι θωρακισμένη απέναντι σε ένα σοκ τέτοιου μεγέθους.
Κάλεσε σε ένα ευρωπαϊκό σχέδιο έκτακτης ανάγκης, καθώς καμία χώρα δεν θα μπορεί να υποστηρίξει την οικονομία της χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη.
Η κρίση αυτή πρέπει να αποτελέσει ευκαιρία για την Ευρώπη να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της αυτονομία και την ενεργειακή της ασφάλεια.
Τον κίνδυνο μιας ευρύτερης οικονομικής και ενεργειακής αναταραχής, εφόσον παραταθεί το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ, ανέδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συζήτησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, στο πλαίσιο του Delphi Economic Forum, σε μια παρέμβαση με καθαρό μήνυμα υπέρ της διπλωματικής αποκλιμάκωσης αλλά και της ευρωπαϊκής προετοιμασίας απέναντι σε ένα ενδεχόμενο παρατεταμένης κρίσης. Τη συζήτηση συντόνισε ο ανταποκριτής του CNN Φρεντ Πλέιτγκεν.
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε την κατάσταση ως εξαιρετικά κρίσιμη, σημειώνοντας ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πιθανή κρίση μεγάλου βεληνεκούς, η οποία μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον εφοδιασμό, τις τιμές της ενέργειας, την αγροτική παραγωγή και συνολικά την πορεία της οικονομίας. Όπως είπε, «Αντιμετωπίζουμε πιθανώς μια κρίση σημαντικών διαστάσεων. Είναι θέμα χρόνου αν το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί να έχουμε σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό του πετρελαίου και προϊόντων, θα έχουμε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, ελλείψεις στα λιπάσματα, αύξηση του πληθωρισμού και μείωση της ανάπτυξης».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερη εικόνα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ωστόσο ξεκαθάρισε ότι καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρείται θωρακισμένη απέναντι σε ένα σοκ τέτοιου μεγέθους. «Η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν θα μείνουμε ανεπηρέαστοι από μια κρίση τέτοιου μεγέθους», ανέφερε, συνδέοντας άμεσα τις γεωπολιτικές εξελίξεις με τον κίνδυνο νέων πιέσεων στην καθημερινότητα των πολιτών και στη συνολική ευρωπαϊκή οικονομική σταθερότητα.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη άμεσης διπλωματικής λύσης και ευθυγραμμίστηκε με την τοποθέτηση του Αντόνιο Κόστα ως προς την ανάγκη αποκλιμάκωσης. «Συμφωνώ με τον κ. Κόστα, η πρώτη προτεραιότητα είναι μια μόνιμη εκεχειρία που θα μας επιστρέψει στην κατάσταση πριν τον πόλεμο. Δεν γίνεται ένας ανοιχτός δρόμος ναυσιπλοϊοας να υπόκειται σε τέλη, άρα πρέπει να υποστηρίξουμε μια διπλωματική λύση», είπε χαρακτηριστικά.
Την ίδια ώρα, όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιοριστεί σε ευχές ή σε μια προσδοκία ταχείας ομαλοποίησης, αλλά οφείλει να οργανώσει την αντίδρασή της και για το δυσμενέστερο ενδεχόμενο. «Αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε για το χειρότερο σενάριο, το είδαμε στην Ουκρανία. Αυτή η κρίση είναι ευκαιρία να επαναπροδιορίσουμε τη θέση μας ως προς την στρατηγική μας αυτονομία και την ενεργειακή μας ασφάλεια».
Ο πρωθυπουργός άνοιξε και το ζήτημα του ενεργειακού ρεαλισμού, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά μόνο με όρους πράσινης μετάβασης χωρίς να απαντά ταυτόχρονα στα ερωτήματα της επάρκειας και της ασφάλειας εφοδιασμού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε μήνυμα υπέρ ενός ευρωπαϊκού σχεδίου έκτακτης ανάγκης, προειδοποιώντας ότι μια παρατεταμένη κρίση δεν θα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε εθνικό επίπεδο. «Καλώ όλους να είναι πραγματιστές και να έχουμε ένα plan b σε περίπτωση που η κρίση επεκταθεί, καθώς κανένα κράτος δεν θα μπορεί να υποστηρίξει την οικονομία χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη», ανέφερε.
Η παρέμβασή του στο Delphi Economic Forum κατέγραψε έτσι δύο παράλληλες γραμμές: από τη μία, την ανάγκη για άμεση αποκλιμάκωση και επιστροφή στη σταθερότητα, και από την άλλη, την υποχρέωση της Ευρώπης να δει την κρίση ως καμπανάκι για την ενεργειακή της ασφάλεια, τη στρατηγική της αυτονομία και την αντοχή των οικονομιών της απέναντι σε νέα γεωπολιτικά σοκ.
Για την πυρηνική ενέργεια
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στο ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας, τονίζοντας ότι η Ευρώπη έχασε πολύτιμο χρόνο εγκλωβισμένη σε ιδεολογικές αντιρρήσεις.
«Πρέπει να είμαστε φιλόδοξοι για την πυρηνική ενέργεια», ανέφερε, προσθέτοντας: «Χάσαμε χρόνια συζητώντας, δεν μας αρέσει η πυρηνική ενέργεια γιατί είναι “κακή”. Δείτε τη Γερμανία τώρα, έκλεισε τις μονάδες και καίει άνθρακα. Και θα το κάνει ως το 2036, είναι λάθος από περιβαλλοντικής και οικονομικής άποψης».
«Πρέπει να αναπτύξουμε αυτονομία. Θα μας πάρει χρόνο αν πρέπει να γίνουμε πυρηνική χώρα, αλλά όταν φοράω το ευρωπαϊκό μου καπέλο λέω ότι πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τις ιδεολογικές συζητήσεις, πρέπει να είμαστε πραγματιστές και να αναγνωρίσουμε ότι η πυρηνική ενέργεια θα είναι μέρος της λύσης και να αναπτύξουμε δική μας τεχνολογία παρά να την εισάγουμε από τις ΗΠΑ ή την Κορέα», είπε, μεταφέροντας τη συζήτηση από το στενό πλαίσιο της τρέχουσας κρίσης σε ένα βαθύτερο στρατηγικό δίλημμα για την Ευρώπη: αν θα συνεχίσει να εξαρτάται από εξωτερικούς προμηθευτές τεχνολογίας και ενέργειας ή αν θα επενδύσει συστηματικά σε δικές της λύσεις.
Για την αμυντική ενίσχυση της Κύπρου
Αναφερόμενος στην αμυντική ενίσχυση της Κύπρου αμέσως μετά την στοχοποίηση των βρετανικών βάσεων στο νησί, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι «πρώτη μας προτεραιότητα ήταν να διασφαλίσουμε ότι προστατεύουμε την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου. Για πρώτη φορά πειραματιστήκαμε με την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7».
Για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα
Στην συνέχεια ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας λέγοντας πως είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Διασφαλίζοντας ότι έχουμε ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε. Το κάναμε στην Ερυθρά Θάλασσα, ηγηθήκαμε της επιχείρησης ASPIDES για τις επιθέσεις των Χούτι. Αν με ρωτάτε αν είμαι χαρούμενος με την συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, όχι, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα. Αν θέλουμε να πάρουμε σοβαρά τη στρατηγική μας αυτονομία, τα κράτη μέλη δεσμεύουν πόρους. Είναι διαφορετικό να έχουμε 10 κράτη μέλη που στέλνουν πλοία, να έχουμε 3. Αν θέλουμε να έχουμε θέση στο τραπέζι, πρέπει να είμαστε παρόντες και να δείξουμε ότι έχουμε αξία να προσθέσουμε».
Ανθρωπιστική βοήθεια, Συρία και «συνασπισμοί των προθύμων»
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις της περιοχής, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα επιδιώκει να έχει ουσιαστική παρουσία όχι μόνο στο πεδίο της ασφάλειας, αλλά και στο ανθρωπιστικό πεδίο. Όπως είπε, «Μόλις στείλαμε ένα ακόμα αεροσκάφος με ανθρωπιστική βοήθεια. Στη Γάζα και στην ανοικοδόμηση, είναι θέση της Ελλάδας και της Ε.Ε.».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε επίσης έμφαση στη Συρία και ειδικότερα στην ανάγκη προστασίας των χριστιανικών πληθυσμών, σημειώνοντας: «Η προστασία των Χριστιανών στη Σύρια, όπου αρκετοί διώκονται. Υπάρχουν περιοχές που θέλουμε να είμαστε ενεργοί και πιο αποτελεσματικοί. Το κάνουμε σε συνεργασία με την ΕΕ και με τις ΗΠΑ». Με αυτή τη διατύπωση, συνέδεσε τη σταθεροποιητική παρουσία της Ελλάδας με την ευρύτερη ευρωπαϊκή και διατλαντική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.
Στο πεδίο των ευρωατλαντικών σχέσεων, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι παραμένει σταθερά υπέρμαχος της συνεργασίας Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμώντας ότι το σημερινό διεθνές περιβάλλον δεν αφήνει περιθώρια για αποσύνδεση των δύο πλευρών. «Εγώ παραμένω θιασώτης της ευρωατλαντικής συνεργασίας. Αν δείτε τις προκλήσεις από την ανατολή, πρέπει να βρούμε τρόπο να δουλεύουμε πιο αποτελεσματικά μαζί», ανέφερε.
Την ίδια στιγμή, όμως, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει σοβαρό γεωπολιτικό ρόλο μόνο μέσα από διακηρύξεις και θεσμικές διατυπώσεις. «Αν πιστεύουμε ότι θα γίνουμε σοβαρός γεωπολιτικός παίκτης με ωραίες δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, αυτό δεν θα μας πάει μακριά», είπε, δίνοντας έναν πιο αιχμηρό τόνο στη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική και τη στρατηγική αποτελεσματικότητα της Ένωσης.
Στο ίδιο πνεύμα, προανήγγειλε ότι η ευρωπαϊκή αντίδραση στις νέες διεθνείς κρίσεις θα περνά όλο και περισσότερο μέσα από ευέλικτα σχήματα συνεργασίας και όχι πάντοτε από τη συνολική κινητοποίηση του συνόλου των κρατών-μελών. «Θα δούμε περισσότερους συνασπισμούς των προθύμων. Επανέρχομαι στις ASPIDES. Κάποιες συνεισφέρουν, κάποιες άλλες όχι. Αυτό έγινε και στην Ουκρανία», ανέφερε, υποδεικνύοντας ότι ήδη υπάρχουν παραδείγματα όπου η συλλογική ευρωπαϊκή δράση στηρίχθηκε στην αποφασιστικότητα ορισμένων και όχι όλων.
Κλείνοντας αυτή την ενότητα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη ad hoc συμμαχιών, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και λειτουργικό. «Πρέπει να βρούμε ad hoc λύσεις με χώρες που είναι πιο πρόθυμες ή έχουν μεγαλύτερο συμφέρον να συνεισφέρουν υλικά σε πρωτοβουλίες», είπε, παρουσιάζοντας ουσιαστικά ένα μοντέλο ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής που θα βασίζεται λιγότερο στην ομοφωνία και περισσότερο στην πρακτική βούληση όσων επιλέγουν να κινηθούν
