Διπλωματική αντεπίθεση Μητσοτάκη μετά το τουρκολιβυκό: ΑΟΖ με την Αίγυπτο, Μονή Σινά, ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία
Σε μια προσπάθεια να περάσει από την άμυνα στην επίθεση στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναλαμβάνει προσωπικά την πρωτοβουλία των διπλωματικών κινήσεων, μετά την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε σκληρή κριτική από τον Αντώνη Σαμαρά και τον Κώστα Καραμανλή, οι οποίοι αμφισβήτησαν τους κυβερνητικούς χειρισμούς και επανέφεραν στο προσκήνιο τις ανησυχίες για τις τουρκικές επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί πλέον να αλλάξει την εικόνα, αναδεικνύοντας μια σειρά από διπλωματικές πρωτοβουλίες και θετικές εξελίξεις. Η επανεκκίνηση των συζητήσεων με την Αίγυπτο για την ΑΟΖ, η συμφωνία για τη Μονή Σινά, η δημόσια τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για το τουρκολιβυκό και το ταξίδι του πρωθυπουργού στη Σαουδική Αραβία συνθέτουν ένα ευρύτερο διπλωματικό μέτωπο. Το ερώτημα είναι εάν οι κινήσεις αυτές θα μεταφραστούν σε σταθερά αποτελέσματα για τα ελληνικά συμφέροντα και θα περιορίσουν την πολιτική πίεση που δέχεται η κυβέρνηση.
ΑΟΖ με την Αίγυπτο και Μονή Σινά στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόθεση επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων Ελλάδας και Αιγύπτου για την οριστική διευθέτηση των εκκρεμοτήτων σχετικά με την ΑΟΖ. Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία με το Κάιρο και να διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς με μια χώρα που αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η προοπτική προόδου στις συνομιλίες αποκτά πρόσθετη βαρύτητα μετά τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς η Ελλάδα θέλει να ενισχύσει τις περιφερειακές συνεργασίες της και να περιορίσει τα περιθώρια τουρκικής επιρροής. Ωστόσο, η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων δεν ισοδυναμεί με συμφωνία. Το αποτέλεσμα θα κριθεί από το περιεχόμενο των συνομιλιών και από το κατά πόσο οι δύο πλευρές θα καταλήξουν σε αμοιβαία αποδεκτή λύση.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συμφωνία για την ιστορική Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης του Σινά. Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την εξέλιξη ως σημαντική για τη διασφάλιση του θρησκευτικού χαρακτήρα και της μοναστικής ζωής της Μονής, αλλά και ως ευκαιρία ενίσχυσης των ελληνοαιγυπτιακών σχέσεων. Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη πολιτική και συμβολική σημασία, καθώς αφορά ένα ιστορικό ελληνικό ορθόδοξο ίδρυμα σε μια ευαίσθητη γεωπολιτική περιοχή.
Στη Μονή Σινά ο Μητσοτάκης για την ενθρόνιση του νέου Αρχιεπισκόπου: Το μήνυμα που στέλνει και η συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου
Το μήνυμα της Ουάσιγκτον για το τουρκολιβυκό
Σημαντική εξέλιξη για την Αθήνα αποτελεί και η δημόσια τοποθέτηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο χαρακτήρισε προκλητική την ανακοίνωση επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης. Η αμερικανική πλευρά επανέλαβε ότι η θέση της δεν έχει αλλάξει, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι θαλάσσιες διαφορές πρέπει να αντιμετωπίζονται μέσω διαλόγου.
Η παρέμβαση αυτή προσφέρει στην ελληνική διπλωματία ένα επιχείρημα σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της στην περιοχή. Δεν συνιστά, ωστόσο, συνολική αμερικανική υιοθέτηση όλων των ελληνικών θέσεων ούτε ακυρώνει αυτομάτως το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η σημασία της βρίσκεται στο ότι η Ουάσιγκτον επέλεξε να αποδοκιμάσει δημόσια τη συγκεκριμένη εξέλιξη, διατηρώντας ταυτόχρονα την έκκλησή της για ελληνοτουρκικό διάλογο.
Η κυβέρνηση ενδίδει στις πιέσεις του Βερολίνου και αποδυναμώνει την αντιαεροπορική ομπρέλα της χώρας παρά την τουρκική απειλή
Σαουδική Αραβία και Patriot: Ενίσχυση του περιφερειακού ρόλου
Το ταξίδι του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Ριάντ προσθέτει ακόμη έναν κρίκο στη διπλωματική κινητικότητα. Στη συνάντησή του με τον διάδοχο του σαουδαραβικού θρόνου, Mohammed bin Salman, συζητήθηκαν η ενέργεια, η άμυνα, η συνδεσιμότητα και η περιφερειακή ασφάλεια.
Κεντρικό σημείο ήταν η απόφαση της Ελλάδας να ανταποκριθεί θετικά στο αίτημα της Σαουδικής Αραβίας για παραμονή της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot, η οποία βρίσκεται στο βασίλειο από το 2021. Η ελληνική συνεισφορά αφορά την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στο Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα, και εντάσσεται στη στρατηγική συνεργασία Αθήνας και Ριάντ.
Η Σαουδική Αραβία αποτελεί σημαντικό περιφερειακό εταίρο των ΗΠΑ στον Κόλπο, γεγονός που προσδίδει ευρύτερη διάσταση στη συνεργασία. Η παραμονή των Patriot ενισχύει τη θέση της Ελλάδας ως χώρας που μπορεί να συνεισφέρει στην περιφερειακή ασφάλεια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί από μόνη της εγγύηση αμερικανικής στήριξης σε όλα τα ελληνοτουρκικά ζητήματα.
Η απάντηση στην κριτική Καραμανλή και Σαμαρά
Οι κινήσεις αυτές αποκτούν και εσωτερική πολιτική διάσταση. Ο Αντώνης Σαμαράς έχει επιτεθεί στην κυβέρνηση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το δόγμα των «ήρεμων νερών» και τους χειρισμούς του υπουργείου Εξωτερικών. Ο Κώστας Καραμανλής, από την πλευρά του, έχει προειδοποιήσει για τη στρατηγική της Τουρκίας στο Αιγαίο και έχει απορρίψει την ιδέα ότι οι διαφορές μπορούν να αντιμετωπιστούν με αμοιβαίες υποχωρήσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχειρεί να απαντήσει στην κριτική με διπλωματικές πρωτοβουλίες και αποτελέσματα που μπορούν να παρουσιαστούν ως ενίσχυση της διεθνούς θέσης της χώρας. Η πρόκληση, όμως, δεν είναι επικοινωνιακή. Είναι να αποδειχθεί ότι οι επαφές με την Αίγυπτο, τις ΗΠΑ και τη Σαουδική Αραβία οδηγούν σε συγκεκριμένα οφέλη για την Ελλάδα.
Η κυβέρνηση έχει μπροστά της μια ευκαιρία να ανακτήσει την πρωτοβουλία στην εξωτερική πολιτική. Η επιτυχία θα κριθεί από τη συνέχεια: από το εάν θα υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στην ΑΟΖ με την Αίγυπτο, εάν θα διασφαλιστεί στην πράξη η συμφωνία για τη Μονή Σινά και εάν η διεθνής στήριξη θα αποκτήσει συγκεκριμένο αντίκρισμα απέναντι στις τουρκικές κινήσεις. Μέχρι τότε, ο διπλωματικός μαραθώνιος του πρωθυπουργού αποτελεί μια προσπάθεια να μετατρέψει την πίεση που δέχθηκε σε ευκαιρία για την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στην περιοχή
