Το τουρκολιβυκό μνημόνιο βρέθηκε στο επίκεντρο της παρέμβασης του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος προήδρευσε στην ανοιχτή συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο πλαίσιο της ελληνικής Προεδρίας, με θέμα «Διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας: Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια». Ο πρωθυπουργός έθεσε ευθέως ζήτημα νομιμότητας της συμφωνίας, τονίζοντας ότι αντιβαίνει στις θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας
«Το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και αντιβαίνει στη γεωγραφία την ίδια», τόνισε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.
Στη συνέχεια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην προσπάθεια της Τουρκίας και της Λιβύης να καθορίσουν θαλάσσια σύνορα, αγνοώντας την παρουσία των ελληνικών νησιών στην περιοχή. «Η Τουρκία και η Λιβύη έχουν προσπαθήσει να χαράξουν ένα θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους, ωσάν να μην υπάρχουν τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές τους. Δεν πρόκειται για ακατοίκητους βράχους στη μέση της θάλασσας. Πρόκειται για ακμάζουσες κοινότητες, με ιστορία αιώνων, δυναμικές οικονομίες, όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι».
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η γεωγραφική πραγματικότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να παρακαμφθούν μέσω μονομερών ενεργειών και αυθαίρετων χαράξεων. «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί. Και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με το να χαράσσονται αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη».
Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, αναφερόμενος στις θαλάσσιες σχέσεις Ελλάδας, Λιβύης και Τουρκίας.
«Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται με επιλεκτικό τρόπο και οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσές μας δεν μπορούν να αναδιατυπωθούν ώστε να εξυπηρετήσουν τις φιλοδοξίες μεμονωμένων κρατών. Η Ελλάδα και η Λιβύη είναι φυσικοί γείτονες στη θάλασσα, με αντικείμενες ακτές, και έχουν το δικαίωμα, βάσει του Διεθνούς Δικαίου, να οριοθετήσουν τις θαλάσσιες ζώνες τους μέσω συμφωνίας. Αντίθετα, η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές. Ωστόσο, έχουν επιχειρήσει να καθορίσουν ένα τεχνητό θαλάσσιο σύνορο μεταξύ τους. Αυτό είναι παράλογο. Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση».
Ειδική αναφορά έκανε και στο καθεστώς των νησιών βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, επισημαίνοντας ότι διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). «Το Διεθνές Δίκαιο είναι απολύτως σαφές: τα νησιά έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, οι σχετικές διατάξεις της οποίας αντανακλούν -το επαναλαμβάνω- εθιμικό δίκαιο που είναι δεσμευτικό για όλα τα κράτη. Καμία συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει από τρίτο κράτος τα κυριαρχικά του δικαιώματα. Και καμία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να υπερισχύει του Διεθνούς Δικαίου»
Δείτε την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη
