Την αποδυνάμωση της πυρηνικής «ομπρέλας» που προσφέρουν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία στους Ευρωπαίους συμμάχους τους φέρεται να θέτει ως όρο ο Βλαντίμιρ Πούτιν, στο πλαίσιο των ρωσικών αξιώσεων για τη λήξη του πολέμου στην Ουκρανία
Όπως αποκαλύπτουν οι New York Times επικαλούμενοι έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου, το Κρεμλίνο αξιώνει από τις δύο ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις να δεσμευτούν ρητά πως δεν πρόκειται να ενεργοποιήσουν τα πυρηνικά τους οπλοστάσια για την άμυνα τρίτων ευρωπαϊκών χωρών.
Η συγκεκριμένη απαίτηση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου ρωσικών προτάσεων, το οποίο προβλέπει την απομάκρυνση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ από την ανατολική Ευρώπη, καθώς και την περικοπή της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο.
Οι αποκαλύψεις αυτές βλέπουν το φως της δημοσιότητας τη στιγμή που η Ουάσιγκτον επιχειρεί να δώσει ώθηση στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, με τη Ρωσία να προσπαθεί να συνδέσει τον τερματισμό των εχθροπραξιών με τον συνολικό επανασχεδιασμό της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας — προτάσεις που η Δύση απορρίπτει, καθιστώντας αβέβαιη την προοπτική μιας συμφωνίας.
Το αίτημα της Μόσχας ξεπερνά τα στενά όρια του ουκρανικού μετώπου, καθώς πλήττει ευθέως τον πυρήνα της αποτρεπτικής στρατηγικής του ΝΑΤΟ. Μαζί με τις ΗΠΑ, η Βρετανία και η Γαλλία συγκροτούν την πυρηνική τριάδα της Συμμαχίας, λειτουργώντας ως εγγυητές ασφαλείας έναντι ενδεχόμενων επιθέσεων κατά των κρατών-μελών.
Ειδικότερα, η βρετανική πυρηνική αποτροπή στηρίζεται στους βαλλιστικούς πυραύλους Trident που φέρουν πυρηνοκίνητα υποβρύχια, με το Λονδίνο να τονίζει διαχρονικά ότι το οπλοστάσιό του καλύπτει τόσο το ίδιο όσο και τους συμμάχους του. Στόχος της Μόσχας είναι να στερήσει από τα μη πυρηνικά κράτη της Ευρώπης αυτή την κάλυψη, διευρύνοντας τις απαιτήσεις που είχε θέσει ήδη από το 2021 για τον τερματισμό της φιλοξενίας αμερικανικών πυρηνικών όπλων σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Το έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου επαναφέρει στο τραπέζι τις σκληρές απαιτήσεις που είχε διατυπώσει η Ρωσία τον Δεκέμβριο του 2021, λίγο πριν εισβάλει στην Ουκρανία:
Επιστροφή στα δεδομένα του 1997: Αποχώρηση των νατοϊκών στρατευμάτων από την ανατολική πτέρυγα (συμπεριλαμβανομένων της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής).
Στρατιωτική απομόνωση της Ουκρανίας: Πλήρης διακοπή της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας, αποκλεισμός της ένταξης του Κιέβου στο ΝΑΤΟ και απαγόρευση ανάπτυξης ξένων στρατευμάτων στη χώρα.
Εδαφικό καθεστώς και ΕΕ: Διατήρηση του ρωσικού ελέγχου στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, με τη Μόσχα να συναινεί σε ενδεχόμενη ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ μόνο εφόσον μείνει εκτός των κοινών ευρωπαϊκών αμυντικών δομών.
Η βρετανική κυβέρνηση έσπευσε να καταστήσει σαφές πως δεν πρόκειται να υποχωρήσει από τις συμμαχικές της υποχρεώσεις. Σε επίσημη ενημέρωση για την πυρηνική της στρατηγική, επισήμανε ότι οι αυξανόμενες απειλές καθιστούν την αποτροπή πιο αναγκαία από ποτέ, προειδοποιώντας παράλληλα για τον εκσυγχρονισμό του ρωσικού πυρηνικού οπλοστασίου. Όπως υπογραμμίζει χαρακτηριστικά το Λονδίνο, «το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί και θα υπερασπιστεί τον εαυτό του και τους συμμάχους του υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, ακόμη και τις πιο ακραίες». Μάλιστα, στις 13 Νοεμβρίου, Βρετανία και Ουκρανία υπέγραψαν κοινή ανακοίνωση υπέρ νομικά δεσμευτικών εγγυήσεων ασφαλείας, απορρίπτοντας όρους που οδηγούν σε συνθηκολόγηση.
Στο ίδιο μήκος κύματος, μετά τις επαφές των Αμερικανών διαπραγματευτών Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ με τη ρωσική πλευρά στο Άμπου Ντάμπι (10-11 Νοεμβρίου), οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν στις 13 Νοεμβρίου ότι η ήπειρος θα εκπροσωπείται στις συνομιλίες από Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, τους θεσμούς της ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Ενώ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ζήτησε ενιαία ευρωπαϊκή φωνή, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απέρριψε κατηγορηματικά τα ρωσικά σχέδια: «Δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία και δεν θα υπάρξουν συζητήσεις για την Ευρώπη χωρίς την Ευρώπη», τόνισε, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει ήδη τη δική της αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι η έναρξη διαλόγου για μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας παίζει το παιχνίδι του Κρεμλίνου, επαναφέροντας τις αξιώσεις του 2021 για την κατανομή ισχύος στην ήπειρο.
Ο κ. Ζελένσκι επέμεινε πως η διαδικασία οφείλει να ακολουθήσει αυστηρά βήματα: πρώτα εκεχειρία, έπειτα τερματισμός του πολέμου και, στο τέλος, παροχή εγγυήσεων ασφαλείας προς το Κίεβο, αναδεικνύοντας το αγεφύρωτο χάσμα ανάμεσα στις επιδιώξεις της Μόσχας και τις κόκκινες γραμμές της Ευρώπης
