Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα έχει μπει για τα καλά στο ενεργειακό χάρτη με τον Σταύρο Παπασταύρου να κρατά στα χέρια του τις επαφές και τις διασυνδέσεις του τομέα
Έτσι όπως δημοσιογραφικά αναφέρετε το ταξίδι του στην Αμερική έκλεισε με τους συνεργάτες του με ιδιαίτερη επιτυχία:
Διασυνδέσεις, LNG, υδρογονάνθρακες, περιφερειακές συνεργασίες και νέα γεωπολιτικά σχήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός κύκλου επαφών που ανέδειξε τις επιδιώξεις της Αθήνας σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ολοένα μεγαλύτερο βάρος στον ενεργειακό χάρτη.
Αν κάποιος ακολουθήσει το ταξίδι από το τέλος προς την αρχή, το νήμα των εξελίξεων οδηγεί στην ίδρυση του East Med Energy Center (EMEC). Η διακήρυξη για τη δημιουργία του νέου θεσμού υπεγράφη στο Χιούστον, στο πλαίσιο της υπουργικής συνάντησης του σχήματος 3+1, επισφραγίζοντας μια εβδομάδα συναντήσεων που ξεκίνησε από την αμερικανική πρωτεύουσα και ολοκληρώθηκε στην πρωτεύουσα της παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Η συμφωνία υπεγράφη παρουσία του Αμερικανού υπουργού Ενέργειας, Κρις Ράιτ, του υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Μιχάλη Δαμιανού, και εκπροσώπων της ισραηλινής κυβέρνησης. Στόχος του EMEC είναι να αποτελέσει το μόνιμο σημείο αναφοράς για τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών σε ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας, διασυνδεσιμότητας, τεχνολογίας και περιφερειακής συνεργασίας.
Ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε την εξέλιξη «ιστορική στιγμή», υπογραμμίζοντας ότι η ενέργεια οφείλει να λειτουργεί ως παράγοντας σταθερότητας και συνεργασίας και όχι ως εργαλείο πίεσης ή αντιπαράθεσης.
Η Chevron, η ExxonMobil και το επόμενο βήμα
Αν όμως το EMEC αποτέλεσε την κορύφωση του ταξιδιού, οι ειδήσεις φαίνεται πως μεταφέρονται ήδη στην Αθήνα. Κατά τη συνάντησή του με την ηγεσία της Chevron στο Χιούστον, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενημέρωσε την αμερικανική πλευρά ότι προχωρούν οι τελευταίες εγκρίσεις για το Block 10 και την κάλεσε στην ελληνική πρωτεύουσα προκειμένου να ολοκληρωθούν τα επόμενα βήματα της διαδικασίας.
Το μόνο που απομένει πλέον είναι η υπογραφή της συμφωνίας συμμετοχής (Farm-In Agreement) μεταξύ Chevron και HELLENiQ ENERGY, η οποία θα οδηγήσει στην απόκτηση του 70% της παραχώρησης από τον αμερικανικό κολοσσό και στην ανάληψη του ρόλου του operator. Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης του κ. Παπασταύρου με τον αντιπρόεδρο Ερευνών της Chevron, Kevin McLachlan, σε μια συγκυρία όπου το ενδιαφέρον της εταιρείας για την Ελλάδα διευρύνεται.
Λίγες ώρες αργότερα, ο υπουργός βρέθηκε στα γραφεία της ExxonMobil, όπου συναντήθηκε με τον επικεφαλής των ερευνητικών προγραμμάτων της εταιρείας για την Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική, Neil Hartley. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, στον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου ως νέας ενεργειακής επαρχίας και στην προετοιμασία της ερευνητικής γεώτρησης που προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στο Βορειοδυτικό Ιόνιο τον Φεβρουάριο του 2027.
Ο Κάθετος Διάδρομος
Ο Κάθετος Διάδρομος ήταν ένα από τα βασικά θέματα που βρέθηκαν στην ατζέντα των επαφών του Σταύρου Παπασταύρου στην Ουάσιγκτον. Από το βήμα του Global Energy Forum του Atlantic Council, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο ειδικός απεσταλμένος του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας, Τζόσουα Βολζ, ο διευθύνων σύμβουλος της Gastrade, Κωστής Σιφναίος, και ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζέφρι Πάιατ ανέδειξαν τον ρόλο του έργου στην τροφοδοσία της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης με αμερικανικό LNG μέσω Ελλάδας.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν η επέκταση του διαδρόμου προς την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τα Δυτικά Βαλκάνια, η ανάγκη σύναψης μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας LNG και δέσμευσης δυναμικότητας στις υποδομές, καθώς και η άρση των ρυθμιστικών εμποδίων που εξακολουθούν να περιορίζουν την ανάπτυξη του έργου. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δημοπρασία μακροχρόνιας δέσμευσης δυναμικότητας που έχει προγραμματιστεί για τις αρχές Ιουλίου και θεωρείται κρίσιμη για την εμπορική αξιοποίηση της όδευσης. Παράλληλα, η πρόσφατη απόφαση της Ρουμανίας να μειώσει τις χρεώσεις διαμετακόμισης εκτιμάται ότι βελτιώνει τις προϋποθέσεις για αύξηση των ροών LNG από την Ελλάδα προς την Ουκρανία.
Στο παρασκήνιο των συζητήσεων βρέθηκε και η επέκταση της συμφωνίας της Atlantic SEE LNG, της κοινοπραξίας AKTOR και ΔΕΠΑ Εμπορίας, με τη Venture Global που ανακοινώθηκε μόλις χθες. Η συμφωνία διπλασιάζει τις ποσότητες LNG που θα προμηθεύεται η Atlantic SEE LNG από το 2030, από 0,5 σε 1 εκατ. τόνους ετησίως, ενισχύοντας τον σχεδιασμό για μεγαλύτερες ποσότητες αμερικανικού φυσικού αερίου προς τις αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για νέες συμφωνίες με χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Ουκρανία, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία, στοιχείο που δείχνει ότι ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά σταδιακά ευρύτερη περιφερειακή διάσταση.
Ο κ. Παπασταύρου ενέταξε τον Κάθετο Διάδρομο στη στρατηγική που ακολουθεί η Ελλάδα για την ενίσχυση του ρόλου της ως ενεργειακού κόμβου στην περιοχή. Όπως ανέφερε, «ύστερα από δεκαετίες κατά τις οποίες το φυσικό αέριο έρεε από την Ανατολή προς τη Δύση, τώρα έχουμε έναν κάθετο διάδρομο που φέρνει αμερικανικό LNG στην Ελλάδα και, μέσω των υποδομών, μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας, φτάνει μέχρι τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Δεύτερον, έχουμε δημιουργήσει ένα στρατηγικό τρίγωνο με την Κύπρο και το Ισραήλ, το οποίο γίνεται τετραμερές με τη συμμετοχή των ΗΠΑ. Έπειτα, έχουμε έναν κύκλο συνεργασίας με το East Med Gas Forum – προχθές καθίσαμε στο ίδιο τραπέζι με εκπροσώπους των κυβερνήσεων του Ισραήλ και της Παλαιστίνης. Ύστερα από τρία χρόνια, η ενέργεια ξαναγίνεται γέφυρα για την περιοχή. Και, πέρα από τον Κάθετο Διάδρομο και το στρατηγικό τρίγωνο, έχουμε επίσης τη διαγώνια γραμμή του IMEC. Έτσι, η Ανατολική Μεσόγειος και η χώρα μας είναι στην πραγματικότητα το επίκεντρο αυτής της νέας γεωμετρίας», είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός.
Στο τραπέζι διασυνδέσεις και Αίγυπτος
Στην Ουάσιγκτον ο κ. Παπασταύρου είχε επίσης συνάντηση με τον υπουργό Πετρελαίου και Ορυκτών Πόρων της Αιγύπτου, Karim Badawi. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY), οι προοπτικές συνεργασίας στον τομέα της δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS), αλλά και η ευρύτερη ενεργειακή συνεργασία των δύο χωρών.
Στο τραπέζι βρέθηκε και ο Κάθετος Διάδρομος, τον οποίο το Κάιρο εξετάζει ως πιθανή διαδρομή για τη μεταφορά αιγυπτιακού LNG προς τις αγορές της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης μέσω Ελλάδας. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Karim Badawi επέλεξε να αναδείξει το συγκεκριμένο ζήτημα και από το βήμα του East Mediterranean Gas Forum, περιγράφοντας τα ελληνικά τερματικά LNG και τον Κάθετο Διάδρομο ως κρίσιμους κρίκους για τη σύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την ευρωπαϊκή αγορά.
Η εικόνα που προέκυψε από το ταξίδι στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ότι η Αθήνα επιχειρεί να κινηθεί ταυτόχρονα σε πολλά ενεργειακά ταμπλό, επιδιώκοντας να κεφαλαιοποιήσει τις ανακατατάξεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στην περιοχή. Από τις διασυνδέσεις και το LNG μέχρι τους υδρογονάνθρακες και τις νέες περιφερειακές συμμαχίες, αρκετά από τα μέτωπα που συζητήθηκαν σε Ουάσιγκτον και Χιούστον περνούν πλέον από τη φάση των σχεδιασμών στη φάση των αποφάσεων
Όπως μαθαίνουμε αναμένεται συνέχεια επαφών στον τομέα στο άμεσο διάστημα
