Οι αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών, η σταδιακή ανακατανομή των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ευρώπη, η συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία, καθώς και η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης της Συμμαχίας, αναμένεται να κυριαρχήσουν στις εργασίες της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές
Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Συμμαχία επιδιώκει να μετατρέψει τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στη Χάγη, τον Ιούνιο του 2025, σε συγκεκριμένες στρατιωτικές δυνατότητες, με έμφαση στην ενίσχυση της αποτρεπτικής και αμυντικής της ικανότητας, στην επιτάχυνση της παραγωγής αμυντικού υλικού και στη «διαλειτουργικότητα» των συμμαχικών δυνάμεων.
Στο επίκεντρο οι αμυντικές δαπάνες και η εφαρμογή της δέσμευσης του 5%
Κεντρικό θέμα των συζητήσεων θα αποτελέσει η υλοποίηση της δέσμευσης για συνολικές αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, εκ των οποίων το 3,5% αφορά αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και το υπόλοιπο επενδύσεις που ενισχύουν την άμυνα και την ανθεκτικότητα.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στόχος της Συμμαχίας είναι η Σύνοδος να εκπέμψει μήνυμα ενότητας και προόδου, καθώς αρκετοί σύμμαχοι έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες. Ωστόσο, παραμένουν διαφοροποιήσεις ως προς το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των δεσμεύσεων. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη στις χώρες που καλύπτουν τον νέο στόχο, μαζί με την Πολωνία, τις σκανδιναβικές και τις βαλτικές χώρες, ενώ άλλοι σύμμαχοι δεν έχουν ακόμη παρουσιάσει αξιόπιστο σχέδιο προσαρμογής.
Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται η παρέμβαση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εκτιμάται ότι θα επαναλάβει την ανάγκη άμεσης εφαρμογής της δέσμευσης του 5%, ζητώντας από τους Ευρωπαίους Συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο και δικαιότερο μερίδιο ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης.
Στο ίδιο πνεύμα, ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, τόνισε ότι η Ουάσιγκτον αναμένει από όλους τους συμμάχους να ακολουθήσουν «αξιόπιστη πορεία» προς το 5%, υπογραμμίζοντας ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο η αύξηση των αμυντικών δαπανών, αλλά η μετατροπή τους σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Μετασχηματισμός του ΝΑΤΟ και μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης από τους Ευρωπαίους
Η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες συνδέεται άμεσα με τον ευρύτερο μετασχηματισμό της Συμμαχίας και τη σταδιακή μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης στους Ευρωπαίους Συμμάχους και τον Καναδά, χωρίς να αμφισβητείται η αμερικανική δέσμευση στο άρθρο 5.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι συνομιλίες για την αναπροσαρμογή της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη εξελίσσονται πλέον σε εποικοδομητικό κλίμα. Όπως επισημαίνουν, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν ότι η διαδικασία θα πρέπει να προχωρήσει σταδιακά, καθώς ορισμένες δυνατότητες μπορούν να αντικατασταθούν άμεσα από τους Ευρωπαίους Συμμάχους και τον Καναδά, ενώ για άλλες θα απαιτηθεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Στο επίπεδο των ηγετών δεν αναμένεται να συζητηθούν τεχνικές λεπτομέρειες ή συγκεκριμένοι αριθμοί δυνάμεων. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στον γενικό πολιτικό προσανατολισμό της διαδικασίας, ενώ τα επιχειρησιακά ζητήματα θα συνεχίσουν να εξετάζονται σε στρατιωτικό επίπεδο.
Στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία
Η συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία αποτελεί επίσης βασικό αντικείμενο της Συνόδου.
Σύμφωνα με το κείμενο της διακήρυξης που έχουν ήδη εγκρίνει οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι των 32 κρατών-μελών στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες αναμένεται να δεσμευθούν για παροχή στρατιωτικής βοήθειας ύψους 70 δισ. ευρώ το 2026 και για τη διατήρηση της υποστήριξης σε τουλάχιστον αντίστοιχα επίπεδα το 2027.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι αρκετές χώρες που συνεισφέρουν σημαντικά στη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία επιθυμούσαν τη θέσπιση ποσοστώσεων ανά χώρα. Ωστόσο, η πρόταση αυτή δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη συναίνεση.
Το συνολικό ύψος της βοήθειας για τη διετία αναμένεται να φτάσει τα 140 δισ. ευρώ, καλύπτοντας στρατιωτικό εξοπλισμό, εκπαίδευση και λοιπή στρατιωτική υποστήριξη. Σε αυτά περιλαμβάνονται και τα 60 δισ. ευρώ που έχει ήδη δεσμεύσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για στρατιωτική βοήθεια το 2026 και 2027, μέσω του νέου δανείου προς την Ουκρανία, ύψους 90 δισ. ευρώ. Επομένως το επιπλέον ύψος των νέων δεσμεύσεων που καλούνται να αναλάβουν οι Σύμμαχοι του ΝΑΤΟ περιορίζεται στα 80 δισ. ευρώ την ίδια διετία. Σε αυτό το ποσό περιλαμβάνονται και οι αγορές εξειδικευμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων -κυρίως αεράμυνας- που μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να διαθέσουν, μέσω του προγράμματος Priority Ukraine Requirements List (PURL).
Ο Αμερικανός πρέσβης στο ΝΑΤΟ προανήγγειλε, εξάλλου, «ουσιαστικές ανακοινώσεις» για τη συνέχιση της στήριξης προς το Κίεβο, υπογραμμίζοντας ότι «η ευρωπαϊκή πλευρά θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος του βάρους», καθώς «πρόκειται για πόλεμο που διεξάγεται στην ευρωπαϊκή ήπειρο», χωρίς όμως να τίθεται υπό αμφισβήτηση η αμερικανική δέσμευση. Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι θα πρέπει ταυτόχρονα να σταλεί σαφές μήνυμα προς τη Ρωσία ότι ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί.
Αμυντική βιομηχανία και επιχειρησιακές δυνατότητες
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί και στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης της Συμμαχίας.
Στο περιθώριο της Συνόδου θα πραγματοποιηθεί το NATO Industrial Forum, με αντικείμενο την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας των συμμαχικών αμυντικών βιομηχανιών, την επιτάχυνση των προμηθειών, καθώς και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων και αμυντικής βιομηχανίας. Η ανάγκη ταχύτερης παραγωγής πυρομαχικών, συστημάτων αεράμυνας και άλλων κρίσιμων στρατιωτικών μέσων αποτελεί, σύμφωνα με αξιωματούχους της Συμμαχίας, βασική προϋπόθεση ώστε οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες να μεταφραστούν σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην επιτάχυνση της καινοτομίας και στην ταχύτερη ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στις ένοπλες δυνάμεις των Συμμάχων, καθώς, όπως επισημαίνεται σε στρατιωτικό επίπεδο, η αξιοπιστία της αποτροπής εξαρτάται πλέον όχι μόνο από το ύψος των δαπανών, αλλά από την ταχύτητα με την οποία αυτές μετατρέπονται σε επιχειρησιακή ισχύ.
Μια σύντομη Διακήρυξη
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η τελική διακήρυξη της Συνόδου της Άγκυρας αναμένεται να είναι ιδιαίτερα σύντομη, ακολουθώντας το πρότυπο της Συνόδου της Χάγης.
Στο κείμενο θα επαναβεβαιώνεται η προσήλωση των Συμμάχων στη συλλογική άμυνα βάσει του άρθρου 5 της Συνθήκης της Ουάσιγκτον, ενώ το βασικό πολιτικό μήνυμα της Συνόδου θα επικεντρώνεται στην ενίσχυση των πραγματικών στρατιωτικών δυνατοτήτων της Συμμαχίας, στη δικαιότερη κατανομή των βαρών μεταξύ των Συμμάχων και στη διατήρηση της διατλαντικής ενότητας απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις ασφαλείας
