Έντονες αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και μεταξύ των δυτικών συμμάχων της Ουκρανίας προκαλεί η συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τη Μόσχα για το ρωσικό ντίζελ, με Αμερικανούς γερουσιαστές και από τα δύο κόμματα να αμφισβητούν ανοιχτά τη νομιμότητά της και τον Καναδά να προειδοποιεί ότι προσφέρει πρόσθετους οικονομικούς πόρους στη Ρωσία για τη συνέχιση του πολέμου
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την Κυριακή (11/10) μια «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, προκαλώντας έκπληξη ακόμη και στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος δήλωσε ότι δεν είχε ενημερωθεί για κάποια συμφωνία. Λίγες ώρες αργότερα, μάλιστα, το Κίεβο κατήγγειλε νέες ρωσικές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, ενώ η Μόσχα δεν είχε επιβεβαιώσει την ανακοίνωση του Τραμπ.
Διακομματικές αντιδράσεις στο Κογκρέσο: «Η συμφωνία παραβιάζει τον νόμο»
Το πρώτο σοβαρό μέτωπο για τον Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου γερουσιαστές τόσο του Ρεπουμπλικανικού όσο και του Δημοκρατικού Κόμματος αμφισβητούν τη νομιμότητα της απόφασής του να επιτρέψει εισαγωγές ρωσικού ντίζελ.
Σε κοινή ανακοίνωσή τους, επτά γερουσιαστές, τέσσερις Ρεπουμπλικανοί και τρεις Δημοκρατικοί, επισημαίνουν ότι η απόφαση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη νομοθεσία που ψήφισε το Κογκρέσο το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με στόχο να εμποδίσει τη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας της Μόσχας μέσω αμερικανικών αγορών ενέργειας.
Στην ανακοίνωση συμμετέχουν οι Ρεπουμπλικανοί Σούζαν Κόλινς, Λίζα Μουρκόφσκι, Τομ Τίλις και Τζον Κέρτις, καθώς και οι Δημοκρατικοί Τζιν Σαχίν, Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ και Ρον Γουάιντεν.
«Το Κογκρέσο ήταν σαφές: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει να εισάγουν πετρέλαιο από τη Ρωσία μέχρι αυτή να τερματίσει την επιθετικότητά της εναντίον της Ουκρανίας και να σταματήσει να απειλεί τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ», υπογραμμίζουν.
Οι γερουσιαστές υποστηρίζουν ότι η απόφαση Τραμπ αντιβαίνει ευθέως στον συγκεκριμένο νόμο, ενώ κατηγορούν την αμερικανική κυβέρνηση ότι δεν διαβουλεύθηκε με το Κογκρέσο και δεν υπέβαλε τις προβλεπόμενες εξηγήσεις για την αλλαγή πολιτικής.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει να προσφέρουν στον Πούτιν οικονομική σανίδα σωτηρίας όσο η Ρωσία συνεχίζει να σκοτώνει Ουκρανούς αμάχους. Η κυβέρνηση πρέπει να αλλάξει αμέσως πορεία», αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Η συμφωνία για το ντίζελ και η πίεση των τιμών πριν από τις εκλογές
Η συμφωνία Ουάσινγκτον – Μόσχας προβλέπει τη διοχέτευση σημαντικών ποσοτήτων ρωσικού ντίζελ στην αγορά, με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων, οι οποίες έχουν αυξηθεί σημαντικά εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο Τραμπ, η Ρωσία συμφώνησε να διαθέσει αρχικά περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ, ενώ προβλέπονται επιπλέον ποσότητες 500.000 τόνων τον Νοέμβριο και ενός εκατομμυρίου τόνων στη συνέχεια.
Το ζήτημα έχει αποκτήσει ιδιαίτερη πολιτική σημασία στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι υψηλές τιμές του ντίζελ επηρεάζουν άμεσα τη γεωργία, τις μεταφορές και τη θέρμανση, ασκώντας πρόσθετη πίεση στους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Ωστόσο, αναλυτές της ενεργειακής αγοράς εκτιμούν ότι η αύξηση των διαθέσιμων ποσοτήτων ρωσικού ντίζελ δύσκολα θα οδηγήσει σε ουσιαστική και διατηρήσιμη αποκλιμάκωση των τιμών, καθώς τα προβλήματα στην παγκόσμια αγορά καυσίμων είναι ευρύτερα και συνδέονται με τον περιορισμό της παραγωγής και τις διαταραχές στον εφοδιασμό.
Καναδάς: «Η συμφωνία χρηματοδοτεί τον πόλεμο της Ρωσίας»
Σαφή αντίθεση στη συμφωνία εξέφρασε και ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχε με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εκδόθηκε στην Οτάβα, ο Καναδός πρωθυπουργός επισήμανε ότι η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ υπονομεύει τις προσπάθειες του Κιέβου και των δυτικών συμμάχων του για την επίτευξη ειρήνης και σταθερότητας στην Ευρώπη.
«Ο πρωθυπουργός κατέστησε σαφές ότι η συμφωνία αυτή αντιβαίνει πλήρως στις προσπάθειες της Ουκρανίας, του Καναδά και των συμμάχων μας για την επίτευξη ειρήνης και σταθερότητας στην Ευρώπη», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
Η καναδική κυβέρνηση προειδοποίησε, παράλληλα, ότι τα πρόσθετα έσοδα από τις πωλήσεις καυσίμων θα ενισχύσουν τη δυνατότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο που διεξάγει εναντίον της Ουκρανίας.
Στη συνομιλία τους, Κάρνεϊ και Ζελένσκι συζήτησαν επίσης την ανάγκη στενότερου συντονισμού των συμμάχων για την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας.
Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση Τραμπ για «ενεργειακή εκεχειρία»
Ενώ οι αντιδράσεις για τη συμφωνία με τη Ρωσία βρίσκονταν σε εξέλιξη, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε μια νέα, απροσδόκητη ανακοίνωση, υποστηρίζοντας ότι Μόσχα και Κίεβο είχαν συμφωνήσει σε άμεση κατάπαυση των επιθέσεων εναντίον ενεργειακών υποδομών.
«Από τώρα υπάρχει ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ στον πόλεμο ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν. Μην την παραβιάσετε!», έγραψε στον λογαριασμό του στο Truth Social.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενο της υποτιθέμενης συμφωνίας, τον τρόπο εφαρμογής της ή τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει οι δύο εμπόλεμες πλευρές.
Η ανακοίνωση ήρθε σε μια περίοδο αυξημένης έντασης μεταξύ Ουάσινγκτον και Κιέβου, μετά τη συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ και τις επικρίσεις του Τραμπ προς τον Ουκρανό πρόεδρο.
Η έκπληξη Ζελένσκι: «Είναι κάτι καινούργιο για μένα»
Η αντίδραση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατέδειξε ότι, τουλάχιστον από ουκρανικής πλευράς, δεν υπήρχε προηγούμενη ενημέρωση για την επίτευξη συμφωνίας.
Μιλώντας στον δημοσιογράφο του Axios, Μπαράκ Ραβίντ, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι πληροφορήθηκε με έκπληξη την ανακοίνωση, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι το Κίεβο είναι πρόθυμο να συμμετάσχει σε μια τέτοια πρωτοβουλία, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει αντίστοιχη δέσμευση από τη Ρωσία.
«Η ανακοίνωση για εκεχειρία είναι κάτι καινούργιο για μένα. Αλλά αν οι Ρώσοι αποδεχθούν την ενεργειακή κατάπαυση του πυρός, η Ουκρανία θα συμφωνήσει», ανέφερε.
Ο Ζελένσκι ζήτησε επίσης διευκρινίσεις για το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της εκεχειρίας.
«Αν ο πρόεδρος Τραμπ τη διαπραγματεύθηκε με τον Πούτιν, πείτε μας πότε θα τεθεί σε ισχύ αυτή η εκεχειρία. Είμαστε έτοιμοι και θα την αποδεχθούμε», δήλωσε, σύμφωνα με όσα μετέφερε ο Ραβίντ μέσω του Χ.
Σε ξεχωριστή ανάρτησή του, ο Ουκρανός πρόεδρος επανέλαβε την προθυμία του Κιέβου να προχωρήσει σε αποκλιμάκωση.
«Η Ουκρανία υποστηρίζει την εκεχειρία και είναι σημαντικό να την υποστηρίξει και η Ρωσία. Περιμένουμε τις λεπτομέρειες από την αμερικανική πλευρά», έγραψε.
Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Ζελένσκι είχε δηλώσει ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να διακόψει τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, εφόσον η Μόσχα σταματήσει να πλήττει τις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές.
Μετά την ανακοίνωση Τραμπ, ο Ουκρανός πρόεδρος συνομίλησε με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, τον πρωθυπουργό του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, και τον πρόεδρο της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ.
«Από την πλευρά μας, η Ουκρανία υποστηρίζει πάντοτε πλήρως τα βήματα προς την αποκλιμάκωση, την προστασία της ανθρώπινης ζωής και τις αποφάσεις που είναι αναγκαίες για τον τερματισμό του πολέμου και τη διασφάλιση μιας βιώσιμης ειρήνης», υπογράμμισε.
Νέα ρωσικά πλήγματα μετά την ανακοίνωση – Στόχος ενεργειακή εγκατάσταση στο Χάρκιβ
Η προοπτική της εκεχειρίας αμφισβητήθηκε μέσα σε λίγες ώρες από τις εξελίξεις στο πεδίο.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατήγγειλε ότι η Ρωσία συνέχισε τις επιθέσεις εναντίον ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων ακόμη και μετά τη δημόσια ανακοίνωση του Τραμπ.
«Οι Ρώσοι χτύπησαν σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή του Χάρκιβ. Και όλα αυτά έγιναν ΑΦΟΥ ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε τη δήλωσή του περί ενεργειακής εκεχειρίας», ανέφερε ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του στο Facebook.
Η τοποθέτηση έγινε μετά από επικοινωνία του με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η Μόσχα δεν είχε επιβεβαιώσει την ύπαρξη συμφωνίας, γεγονός που διατηρούσε ασαφές το καθεστώς της εκεχειρίας την οποία παρουσίασε ο Αμερικανός πρόεδρος ως ήδη συμφωνημένη.
Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις ανέδειξαν, παράλληλα, το χάσμα ανάμεσα στη δήλωση της Ουάσινγκτον και στην πραγματική κατάσταση επί του πεδίου.
Φον ντερ Λάιεν: Πλήρης υποστήριξη στον Ζελένσκι
Στο πλευρό της Ουκρανίας τάχθηκε εκ νέου η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εκφράζοντας την πλήρη υποστήριξή της στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η επικεφαλής της Κομισιόν υποστήριξε τις εκκλήσεις του Κιέβου για μια εκεχειρία που θα προστατεύει τόσο τις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας και της Ρωσίας όσο και την παγκόσμια τροφοδοσία με τρόφιμα.
«Εκφράζω την πλήρη υποστήριξή μου στον πρόεδρο Ζελένσκι, ο οποίος ηγείται του αγώνα για την ελευθερία του λαού του», ανέφερε σε ανάρτησή της στο Χ.
Μακρόν: Η Ρωσία εξακολουθεί να αρνείται την εκεχειρία
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι το Παρίσι υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την προοπτική μιας πραγματικής ενεργειακής εκεχειρίας, επισημαίνοντας ότι η Ουκρανία έχει ήδη εκφράσει την ετοιμότητά της να την εφαρμόσει.
Παράλληλα, ωστόσο, υπογράμμισε ότι η στάση της Μόσχας δεν δικαιολογεί αισιοδοξία.
«Σε αυτή τη φάση, η Ρωσία συνεχίζει να την αρνείται, κλιμακώνοντας μάλιστα ακόμη και τις τελευταίες ώρες τις επιθέσεις εναντίον ουκρανικών υποδομών», σημείωσε.
Ο Γάλλος πρόεδρος διαβεβαίωσε ότι η Γαλλία θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας και του προέδρου Ζελένσκι, συνδέοντας τη δυνατότητα αποκλιμάκωσης με την ανάγκη πραγματικής ανταπόκρισης από τη ρωσική πλευρά.
Βρετανία: Υπέρ μιας βιώσιμης εκεχειρίας χωρίς καθυστέρηση
Την υποστήριξη του Ηνωμένου Βασιλείου σε μια άμεση και διαρκή ενεργειακή κατάπαυση του πυρός εξέφρασε ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ.
Σε ανάρτησή του στο Χ, αναφέρθηκε στην κλιμάκωση των ρωσικών επιθέσεων κατά των ενεργειακών εγκαταστάσεων της Ουκρανίας στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου και τάχθηκε υπέρ της σχετικής πρωτοβουλίας του Τραμπ.
«Η Ρωσία κλιμάκωσε τις επιθέσεις της εναντίον των ουκρανικών ενεργειακών υποδομών κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει αποφασιστικά την έκκληση του προέδρου Τραμπ για μια βιώσιμη ενεργειακή εκεχειρία χωρίς καθυστέρηση», ανέφερε.
Ο Μπέρναμ εκτίμησε ακόμη ότι μια τέτοια εξέλιξη αποτελεί την καλύτερη επιλογή για την αποκατάσταση της ομαλής τροφοδοσίας των διεθνών αγορών με ενέργεια και καύσιμα.
Παρά τη διαφοροποίηση των επιμέρους τοποθετήσεων, κοινό στοιχείο των ευρωπαϊκών αντιδράσεων παραμένει η απαίτηση για έμπρακτη δέσμευση της Ρωσίας, προκειμένου η ανακοίνωση της Ουάσινγκτον να μετατραπεί σε πραγματική αποκλιμάκωση.
