Ανοικτό το παράθυρο των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθεί να διατηρεί το Ιράν, παρά τις δυσκολίες που έχουν καταγραφεί στις μέχρι τώρα επαφές των δύο πλευρών
Οι συνομιλίες δεν έχουν ολοκληρωθεί και καμία οριστική απόφαση δεν έχει ληφθεί μέχρι στιγμής, σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars.
Την ίδια ώρα, πηγές που συνδέονται με τη διαπραγματευτική ομάδα της Τεχεράνης παρουσιάζουν ένα αναλυτικό σχέδιο εφαρμογής πιθανής συμφωνίας, το οποίο βασίζεται σε τέσσερα διαδοχικά στάδια.
Το σχέδιο περιλαμβάνει ζητήματα που αφορούν τον τερματισμό των εχθροπραξιών, την άρση κυρώσεων, το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας αλλά και τη δημιουργία μηχανισμού ελέγχου της συμφωνίας. Όμως, η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που θεωρεί αδιαπραγμάτευτες.
Γιατί δεν προχώρησε η πρώτη φάση των συνομιλιών
Σύμφωνα με το Fars, που επικαλείται μέλος της ομάδας επικοινωνίας της ιρανικής διαπραγματευτικής αποστολής, οι συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη.
Η ίδια πηγή υποστηρίζει ότι η πρώτη φάση των επαφών που πραγματοποιήθηκαν στο Ισλαμαμπάντ δεν είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Όπως αναφέρεται, η βασική αιτία ήταν η άρνηση της Τεχεράνης να εισέλθει σε διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα κατά το αρχικό στάδιο των συζητήσεων. Η στάση αυτή φέρεται να δημιούργησε εμπόδια στην πρόοδο των συνομιλιών, χωρίς όμως να οδηγήσει σε οριστική διακοπή της διπλωματικής διαδικασίας.
Η πρώτη φάση της συμφωνίας
Ο Σαΐντ Ατζαρλού, μέλος της ομάδας επικοινωνίας της ιρανικής διαπραγματευτικής αποστολής, ανέφερε ότι σε περίπτωση συμφωνίας θα εφαρμοστεί ένας μηχανισμός τεσσάρων φάσεων.
Η πρώτη φάση αφορά τον τερματισμό των συγκρούσεων και τη συνολική παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με την πρόταση, η διακοπή των εχθροπραξιών θα πρέπει να αφορά όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Σε αυτές περιλαμβάνονται το Ιράν, οι ΗΠΑ αλλά και ο λεγόμενος «άξονας της αντίστασης». Η Τεχεράνη θεωρεί ότι χωρίς πλήρη παύση των στρατιωτικών ενεργειών δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις.
Η δεύτερη φάση και οι οικονομικές διευκολύνσεις
Το δεύτερο στάδιο της συμφωνίας επικεντρώνεται κυρίως σε οικονομικά και εμπορικά ζητήματα. Μεταξύ των βασικών θεμάτων που περιλαμβάνονται είναι το καθεστώς λειτουργίας του Στενού του Ορμούζ, η άρση διαφόρων αποκλεισμών και η κατάργηση των πετρελαϊκών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν.
Ακόμα, προβλέπεται η αποδέσμευση μέρους των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Η συγκεκριμένη φάση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την ιρανική οικονομία, καθώς η άρση περιορισμών θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες σταδιακής οικονομικής ανάκαμψης.
Το πυρηνικό πρόγραμμα
Το πιο ευαίσθητο ίσως κομμάτι των συνομιλιών μεταφέρεται στην τρίτη φάση. Σε αυτό το στάδιο θα εξεταστούν ευρύτερα ζητήματα που αφορούν τις διεθνείς κυρώσεις αλλά και το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Το θέμα του πυρηνικού προγράμματος αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης μεταξύ Τεχεράνης και Δύσης. Η επιλογή να μεταφερθεί η σχετική συζήτηση σε μεταγενέστερο στάδιο δείχνει την προσπάθεια των δύο πλευρών να οικοδομήσουν πρώτα ένα στοιχειώδες κλίμα εμπιστοσύνης.
Η επιτροπή παρακολούθησης
Η τέταρτη και τελευταία φάση προβλέπει τη δημιουργία ειδικής επιτροπής παρακολούθησης. Αποστολή της θα είναι η εποπτεία της εφαρμογής της συμφωνίας και η διασφάλιση ότι όλες οι πλευρές τηρούν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει. Η επιτροπή θα λειτουργεί ως μηχανισμός ελέγχου και αξιολόγησης της συμμόρφωσης των εμπλεκομένων μερών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύει το Fars, η ύπαρξη ενός τέτοιου οργάνου θεωρείται απαραίτητη προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές παραβιάσεις.
Η βασική προϋπόθεση του Ιράν
Παρά τις διαβουλεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται ανυποχώρητη σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα. Το πρακτορείο Fars αναφέρει ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία συμφωνία που δεν θα περιλαμβάνει τη διακοπή των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο.
Αυτή η θέση παρουσιάζεται ως βασική προϋπόθεση για την ολοκλήρωση οποιασδήποτε συμφωνίας. Καθώς οι συνομιλίες συνεχίζονται, το εάν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Πάντως, η παρουσίαση του σχεδίου των τεσσάρων φάσεων αποκαλύπτει ότι υπάρχουν ήδη συγκεκριμένα σενάρια και μηχανισμοί που εξετάζονται για την επόμενη ημέρα μιας ενδεχόμενης συμφωνίας
