Μια ευρεία συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, η οποία θα μπορούσε να επανακαθορίσει το πλαίσιο ασφαλείας σε ολόκληρη την Ευρώπη, προανήγγειλε ο Ντόναλντ Τραμπ, αποκαλύπτοντας ότι συναντήθηκε την Πέμπτη (5/11) στον Λευκό Οίκο με τον Κιρίλ Ντμίτριεφ, ειδικό απεσταλμένο του Βλαντίμιρ Πούτιν
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος εκτίμησε ότι ο πόλεμος βρίσκεται κοντά στον τερματισμό του, διευκρίνισε ότι δεν είχε αντίστοιχη συνάντηση με τους Ουκρανούς αξιωματούχους που βρίσκονταν την ίδια ημέρα στην προεδρική κατοικία για εκδήλωση της Μελάνια Τραμπ.
Οι δηλώσεις του πραγματοποιήθηκαν σε μια κρίσιμη καμπή των διπλωματικών προσπαθειών, καθώς Αμερικανοί απεσταλμένοι είχαν παράλληλες επαφές με Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, με αντικείμενο τις εγγυήσεις ασφαλείας για το Κίεβο και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.
Την επόμενη εβδομάδα, αντιπροσωπείες των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Ουκρανίας αναμένεται να συναντηθούν στο Αμπού Ντάμπι, στις πρώτες τριμερείς ειρηνευτικές συνομιλίες από τον Φεβρουάριο. Η αναφορά του Τραμπ σε μια συμφωνία που ενδέχεται να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει αυτών των διαβουλεύσεων, εγείροντας παράλληλα ερωτήματα για το εύρος των διαπραγματεύσεων και τον ρόλο των Ευρωπαίων συμμάχων.
Τραμπ: «Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και όλοι θα είναι ενθουσιασμένοι»
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για την προοπτική διπλωματικής επίλυσης της σύγκρουσης.
«Θα υπάρξει συμφωνία. Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και θα αφορά κάτι περισσότερο από την Ουκρανία… Θα μπορούσα μάλιστα να πω ότι μπορεί να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη. Θα είναι μια μεγάλη, εξαιρετική συμφωνία και όλοι θα είναι ενθουσιασμένοι», δήλωσε.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι συναντήθηκε με τον Κιρίλ Ντμίτριεφ, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συνομιλιών τους.
Αντίθετα, ανέφερε ότι δεν συναντήθηκε με την ουκρανική αντιπροσωπεία, η οποία βρισκόταν επίσης στον Λευκό Οίκο. Δεν εξήγησε τους λόγους, ενώ η αμερικανική προεδρία δεν απάντησε άμεσα σε σχετικό αίτημα σχολιασμού.
Η επιλογή αυτή αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον, καθώς ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αποδίδοντάς του ευθύνη για την καθυστέρηση επίτευξης συμφωνίας εξαιτίας της άρνησής του να αποδεχθεί παραχωρήσεις.
Παράλληλα, τις τελευταίες εβδομάδες της εκστρατείας για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ο Τραμπ είχε καταλήξει σε συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την άρση κυρώσεων στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ, μια κίνηση που εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των επαφών μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας.
Συνομιλίες στις Βρυξέλλες για τις εγγυήσεις ασφαλείας της Ουκρανίας
Την ώρα που ο Τραμπ συναντούσε τον Ρώσο απεσταλμένο στην Ουάσινγκτον, Αμερικανοί εκπρόσωποι πραγματοποιούσαν συνομιλίες με αξιωματούχους της Ουκρανίας, του ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκών χωρών στις Βρυξέλλες.
Μεταξύ αυτών ήταν και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος χαρακτήρισε παραγωγικές τις συζητήσεις, επισημαίνοντας ότι επικεντρώθηκαν τόσο στις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία όσο και στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου συστήματος ευρωπαϊκής ασφάλειας.
«Εργαζόμαστε εντατικά με όλες τις πλευρές για να βρούμε πρακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να τερματίσουν αυτόν τον πόλεμο και να δημιουργήσουν τις βάσεις για μια διαρκή ειρήνη», ανέφερε ο Κούσνερ σε ανάρτησή του.
Οι παράλληλες διαβουλεύσεις στην Ουάσινγκτον και στις Βρυξέλλες δείχνουν ότι οι συζητήσεις δεν περιορίζονται πλέον αποκλειστικά στους όρους τερματισμού των εχθροπραξιών, αλλά επεκτείνονται και στις εγγυήσεις που θα συνοδεύουν μια ενδεχόμενη συμφωνία.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει αποσαφηνιστεί τι ακριβώς εννοεί ο Τραμπ με την αναφορά του σε μια συμφωνία που θα μπορούσε να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη, ούτε εάν οι συζητήσεις αφορούν συγκεκριμένες αλλαγές στις σχέσεις Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Η εξάημερη εκεχειρία στην Ολέσκι και ο ρόλος της Μελάνια Τραμπ
Η παρουσία του Κιρίλ Ντμίτριεφ στον Λευκό Οίκο συνδεόταν με εκδήλωση της Μελάνια Τραμπ για την πρόσφατη εξάημερη εκεχειρία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας στην Ολέσκι, μια πόλη της περιφέρειας Χερσώνας, στη νότια Ουκρανία, που βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο.
Η προσωρινή κατάπαυση του πυρός εφαρμόστηκε από τις 27 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου και αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες τοπικές εκεχειρίες από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022.
Στόχος ήταν η παράδοση ανθρωπιστικής βοήθειας και η απομάκρυνση αμάχων από την πόλη, στην οποία οι συνθήκες διαβίωσης είχαν επιδεινωθεί δραματικά.
Σύμφωνα με τη Μελάνια Τραμπ, σχεδόν 800 κάτοικοι απομακρύνθηκαν από την Ολέσκι κατά τη διάρκεια της επιχείρησης.
Όταν τέθηκε σε ισχύ η εκεχειρία, υπολογιζόταν ότι περίπου 2.000 άνθρωποι εξακολουθούσαν να βρίσκονται στην πόλη. Οι κάτοικοι είχαν τη δυνατότητα είτε να απομακρυνθούν προς περιοχές υπό ουκρανικό ή ρωσικό έλεγχο είτε να παραμείνουν, έχοντας πρόσβαση σε νέες προμήθειες τροφίμων και φαρμάκων.
Η Πρώτη Κυρία εξήγησε ότι ξεκίνησε τις σχετικές επαφές αφού ενημερώθηκε για την ανθρωπιστική κατάσταση στην Ολέσκι, στη διάρκεια εκδήλωσης στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο.
Όπως ανέφερε, η ίδια και ο στενός συνεργάτης της, Μαρκ Μπέκμαν, συνεργάστηκαν απευθείας με τη ρωσική και την ουκρανική ηγεσία για τον καθορισμό των όρων της προσωρινής εκεχειρίας.
Οι ευχαριστίες του Πούτιν και το μήνυμα Ζελένσκι
Κατά την εκδήλωση στον Λευκό Οίκο, ο Ντμίτριεφ ευχαρίστησε τη Μελάνια Τραμπ για τον ανθρωπιστικό της ρόλο, μεταφέροντας και τις ευχαριστίες του Ρώσου προέδρου.
Όπως δήλωσε, ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε δώσει προσωπικά οδηγίες για την επιχείρηση, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της Πρώτης Κυρίας στην επίτευξη της προσωρινής κατάπαυσης του πυρός.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν επίσης ο Νταβίντ Αραχαμία, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος του Ζελένσκι, και ο Ουκρανός επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ντμίτρο Λούμπινετς.
Ο Αραχαμία συνεχάρη τη Μελάνια Τραμπ για την πρωτοβουλία της και την κάλεσε να συνεχίσει τις ανθρωπιστικές προσπάθειες.
«Σίγουρα θα θέλαμε να σας ζητήσουμε να συνεχίσετε και να αναλάβετε νέες αποστολές, ώστε να συμβάλετε όσο το δυνατόν περισσότερο στην αποκλιμάκωση», δήλωσε.
Από την πλευρά του, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε αναφερθεί την προηγούμενη εβδομάδα στην εκεχειρία της Ολέσκι, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στην Ισπανία, τονίζοντας ότι η επιχείρηση απέδειξε πως η Μόσχα έχει τη δυνατότητα να σταματήσει τις εχθροπραξίες όταν το αποφασίσει.
«Όταν ο Πούτιν θέλει να σταματήσουν οι μάχες, σταματούν. Και υπήρξε πραγματική ησυχία, χωρίς επιθέσεις για κάποιες ημέρες, και σώσαμε εκατοντάδες ζωές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Μια μικρή σπίθα που θα εξελιχθεί σε διαρκή ειρήνη»
Η Μελάνια Τραμπ εξέφρασε την ελπίδα ότι το παράδειγμα της Ολέσκι θα αποτελέσει την αφετηρία για ευρύτερες και πιο μόνιμες συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός.
«Ας γίνει η Ολέσκι η μικρή σπίθα που θα εξελιχθεί σε μια διαρκή φλόγα ειρήνης», δήλωσε.
Η Πρώτη Κυρία έχει αναπτύξει τον τελευταίο χρόνο πιο ενεργό ρόλο σε ανθρωπιστικές πρωτοβουλίες που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία, συμμετέχοντας σε προσπάθειες επανένωσης οικογενειών που χωρίστηκαν εξαιτίας της σύγκρουσης.
Μέχρι σήμερα, οι παρεμβάσεις της έχουν συμβάλει στην επιστροφή σχεδόν 36 παιδιών στους συγγενείς τους.
Στο τέλος της εκδήλωσης παρέδωσε στους εκπροσώπους του Πούτιν και του Ζελένσκι από έναν μεγάλο λευκό φάκελο, ζητώντας τους να μεταφέρουν προσωπικές επιστολές της στους δύο ηγέτες.
Ο Ντμίτριεφ της προσέφερε έναν πίνακα ζωγραφικής από ένα 11χρονο κορίτσι, ενώ ο Ζελένσκι της απένειμε ουκρανική τιμητική διάκριση για τη συμβολή της στην επίτευξη της εκεχειρίας.
Η ανθρωπιστική καταστροφή στην Ολέσκι
Η Ολέσκι, που πριν από τον πόλεμο αριθμούσε περίπου 24.000 κατοίκους, βρίσκεται στον ποταμό Δνείπερο, ο οποίος χωρίζει τις ουκρανικές δυνάμεις από την περιοχή που ελέγχουν οι Ρώσοι.
Η πόλη καταλήφθηκε από τις ρωσικές δυνάμεις την πρώτη ημέρα της εισβολής και έκτοτε έχει υποστεί εκτεταμένες καταστροφές από βομβαρδισμούς, πυρκαγιές και την κατάρρευση βασικών υποδομών.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά τον Ιούνιο του 2023, όταν η καταστροφή του φράγματος Καχόβκα προκάλεσε εκτεταμένες πλημμύρες. Έρευνα του Associated Press είχε καταλήξει ότι η έκρηξη που προκάλεσε την κατάρρευση πιθανότατα οφειλόταν στις ρωσικές δυνάμεις.
Σήμερα, οι κάτοικοι που παραμένουν στην Ολέσκι αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις τροφίμων και φαρμάκων, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση και τρεχούμενο νερό, καθώς πλησιάζει ένας ακόμη δύσκολος χειμώνας.
Η Ουκρανία είχε ζητήσει επανειλημμένα την εφαρμογή τοπικής εκεχειρίας ώστε να οργανωθεί η απομάκρυνση των αμάχων, ενώ βάσει του διεθνούς δικαίου η Ρωσία, ως δύναμη κατοχής, έχει την υποχρέωση να διασφαλίζει τις βασικές ανάγκες επιβίωσης του άμαχου πληθυσμού.
Η Ευρώπη περιμένει τις επόμενες κινήσεις μετά τη νίκη των Δημοκρατικών
Το διπλωματικό σκηνικό διαμορφώνεται ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει προηγηθεί η σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, εξέλιξη που αλλάζει τις ισορροπίες στο Κογκρέσο.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, εξέφρασε την προσδοκία ότι το νέο Κογκρέσο θα ασκήσει «μεγαλύτερη πίεση στη Ρωσία», αναδεικνύοντας τη διαφορετική έμφαση που δίνει η ευρωπαϊκή πλευρά στη διαχείριση του πολέμου.
Οι επόμενες συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι αναμένεται να δείξουν κατά πόσο η αισιοδοξία του Τραμπ μπορεί να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις από τη Μόσχα και το Κίεβο.
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και το περιεχόμενο της ευρύτερης συμφωνίας που περιγράφει ο Αμερικανός πρόεδρος, καθώς και τον ρόλο που θα έχουν οι ευρωπαϊκές χώρες στη διαμόρφωσή της
