ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Το σιτάρι παραμένει ο πιο «ήσυχος» αλλά και πιο κρίσιμος πυλώνας της παγκόσμιας διατροφικής αλυσίδας, με την επόμενη δεκαετία να προδιαγράφεται λιγότερο εκρηκτική σε σοκ τιμών και περισσότερο απαιτητική σε ισορροπίες ζήτησης-παραγωγής-εμπορίου.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης- tilegrafimanews.gr
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Η εικόνα που αποτυπώνεται στις διεθνείς προβολές –και ειδικά στο κεφάλαιο δημητριακών του OECD-FAO– δείχνει ότι μέχρι το 2034 δεν έρχεται μια «ανατροπή», αλλά μια σειρά από σταδιακές μετατοπίσεις: η Ασία ανεβάζει σταθερά τη ζήτηση, η παραγωγή μεγαλώνει κυρίως από αποδόσεις (όχι από νέα στρέμματα) και το εμπόριο συνεχίζει να ανεβαίνει, με τη Ρωσία να κρατά το πάνω χέρι στις εξαγωγές.
Κατανάλωση: ήπια άνοδος, με πρωταγωνιστή την Ασία
Μέχρι το 2034, η παγκόσμια κατανάλωση σιταριού εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 11% υψηλότερη σε σύγκριση με την τρέχουσα περίοδο. Η αύξηση δεν μοιράζεται ισότιμα: το «βάρος» πέφτει στην Ασία, όπου η Ινδία και η Κίνα συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος της πρόσθετης ζήτησης, επειδή το σιτάρι παραμένει βασικό διατροφικό προϊόν για εκατοντάδες εκατομμύρια καταναλωτές. Την ίδια στιγμή, η Αφρική δείχνει να διευρύνει σταδιακά την κατανάλωση πέρα από τις παραδοσιακές αγορές της Βόρειας Αφρικής, ακολουθώντας την αστικοποίηση και τις αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες.
Το κομβικό σημείο εδώ είναι ότι η «τροφή» συνεχίζει να απορροφά τα 2/3 της συνολικής χρήσης του σιταριού. Άρα, οι αλλαγές στη ζήτηση συνδέονται περισσότερο με πληθυσμό και εισόδημα, και λιγότερο με βιομηχανικές ή ενεργειακές χρήσεις (όπως συμβαίνει σε άλλα αγροτικά προϊόντα). Αυτό, ιστορικά, λειτουργεί ως μηχανισμός σχετικής σταθερότητας.
Παραγωγή: τα νέα «στρέμματα» δεν περισσεύουν – κερδίζουν οι αποδόσεις
Η παγκόσμια παραγωγή σιταριού αναμένεται να αυξηθεί κυρίως μέσω βελτίωσης αποδόσεων και όχι με επέκταση καλλιεργούμενων εκτάσεων. Οι διαθέσιμες γαίες έχουν περιορισμένα περιθώρια, ενώ το κόστος (εισροές, νερό, ενέργεια) πιέζει. Με βάση τις προβολές, η παραγωγή ως το 2034 προβλέπεται να φτάσει περίπου τους 874 εκατ. τόνους, με αύξηση περίπου 74 εκατ. τόνων σε σχέση με την τρέχουσα βάση. Σημαντικό μέρος αυτής της ανόδου «γράφεται» στην Ασία (με την Ινδία να συμβάλλει έντονα), ενώ ενίσχυση προβλέπεται και σε χώρες όπως Ρωσία, ΗΠΑ, Καναδάς και Αργεντινή.
Για την Ευρώπη, οι προβολές της DG AGRI (που «κουμπώνουν» πάνω στο OECD-FAO ως διεθνές περιβάλλον) δείχνουν ότι η ήπειρος παραμένει σημαντικός παίκτης, αλλά με πιο συγκρατημένη δυναμική σε σχέση με αναπτυσσόμενες περιοχές. Με άλλα λόγια, όταν ήδη έχεις υψηλή παραγωγικότητα, είναι δυσκολότερο να «βγάλεις» μεγάλα ποσοστά βελτίωσης χωρίς τεχνολογία και επενδύσεις.
Εμπόριο: +21 εκατ. τόνοι, με Ρωσία στο 25% των εξαγωγών
Το διεθνές εμπόριο σιταριού αναμένεται να παραμείνει ανοδικό. Ως το 2034 οι παγκόσμιες εξαγωγές προβλέπεται να αυξηθούν κατά περίπου 21 εκατ. τόνους, φτάνοντας τους 226 εκατ. τόνους. Η Ρωσία εκτιμάται ότι θα διατηρήσει τον ρόλο του βασικού εξαγωγέα, με μερίδιο περίπου το 1/4 των παγκόσμιων εξαγωγών, ενώ η ΕΕ, ο Καναδάς, οι ΗΠΑ και η Αυστραλία παραμένουν πυλώνες τροφοδοσίας της αγοράς. Οι ροές συνεχίζουν να κατευθύνονται κυρίως προς περιοχές με αυξανόμενη ζήτηση και περιορισμένη αυτάρκεια, όπως Βόρεια Αφρική και Εγγύς Ανατολή.
Σε επίπεδο τιμών, η «μεγάλη εικόνα» μιλά για ονομαστική ήπια άνοδο (λόγω πληθωρισμού) αλλά συγκρατημένη πορεία σε πραγματικούς όρους, εφόσον οι αποδόσεις συνεχίσουν να βελτιώνονται και η προσφορά παραμένει επαρκής. Δεν σημαίνει «καμία κρίση» – σημαίνει ότι οι κρίσεις δεν είναι το βασικό σενάριο.
Πού στέκεται η Ελλάδα: 7,99 δισ. πληρωμές ΠΑΑ και μετάβαση στο ΣΣ ΚΑΠ
Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η παγκόσμια αγορά θα «τρέξει», αλλά αν ο εγχώριος παραγωγός θα έχει πρόσβαση σε εργαλεία που μειώνουν κόστος και ρίσκο (υποδομές, νερό, καινοτομία, χρηματοδότηση). Η συγκυρία εδώ έχει δύο μεγάλες ειδήσεις:
• Πρώτον, ολοκληρώθηκε το ΠΑΑ 2014-2022 (λήξη 31/12/2025) με συνολική δημόσια δαπάνη 7,99095 δισ. ευρώ και υπερκάλυψη πόρων (απορρόφηση 102,1%), όπως ανακοίνωσε το ΥΠΑΑΤ. Οι πόροι κατευθύνθηκαν, μεταξύ άλλων, σε επενδυτικές δράσεις, περιβαλλοντικές παρεμβάσεις και κοινωνική συνοχή, ενώ το 2025 αποτέλεσε «έτος πληρωμών» με πάνω από 1,15 δισ. δημόσια δαπάνη.
• Δεύτερον, «τρέχει» παράλληλα το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027, με πληρωμές Πυλώνα ΙΙ μέσα στο 2025 και με νέα εργαλεία ρευστότητας/επενδύσεων να ανοίγουν σταδιακά, όπως δείχνει και η επιχειρησιακή μετάβαση στα πληροφοριακά συστήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η συζήτηση για το σιτάρι «μεταφράζεται» σε δύο λέξεις: αποδόσεις και ανθεκτικότητα. Αν ο παραγωγός δεν μειώσει την έκθεση σε καιρό, κόστος και διακυμάνσεις (μέσω άρδευσης, τεχνολογίας, πιστοποίησης, συνεργασιών), τότε ακόμη και μια παγκόσμια αγορά «σταθερή» μπορεί να γίνει ασφυκτική σε εθνικό επίπεδο.
Το συμπέρασμα της δεκαετίας: σταθερό προϊόν, δύσκολο παιχνίδι
Το σιτάρι δείχνει να παραμένει αγορά με συνέχεια, αλλά και με αυστηρότερες απαιτήσεις. Η ζήτηση ανεβαίνει χωρίς να «εκρήγνυται», η παραγωγή μεγαλώνει όσο μεγαλώνουν οι αποδόσεις και το εμπόριο συνεχίζει να αναδιανέμει ρόλους με τη Ρωσία σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Για την Ελλάδα, το πλεονέκτημα δεν θα έρθει από μια παγκόσμια αιχμή τιμών, αλλά από την ικανότητα να αξιοποιήσει σωστά τα εργαλεία της νέας ΚΑΠ και να «κλειδώσει» σταθερότητα στο κόστος και στις αποδόσεις – εκεί κρίνεται η βιωσιμότητα του σιταριού τα επόμενα χρόνια.
