ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Η ελληνική γεωργία βρίσκεται σε σημείο καμπής. Μέσα στην επόμενη πενταετία ο αριθμός των ενεργών παραγωγών αναμένεται να μειωθεί στο μισό, με μόλις 200.000 αγρότες να παραμένουν στο χωράφι.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Την ίδια στιγμή, η αγορά του ελαιολάδου καταγράφει άλμα τιμών έως και 5,20 ευρώ/κιλόστη Λακωνία, ενώ η Κρήτη κλείνει συμφωνίες στα 4,70 ευρώ.
Οι δύο αυτές εξελίξεις—η κατάρρευση μικρομεσαίων εκμεταλλεύσεων και η εκτόξευση της αξίας ενός βασικού εθνικού προϊόντος—αποτυπώνουν την τεράστια αναδιάταξη που συντελείται στον αγροτικό χάρτη της χώρας.
Μισοί αγρότες εκτός παραγωγής
Σύμφωνα με αναλύσεις της αγοράς, σε πέντε χρόνια οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις θα έχουν μειωθεί κατά 50%. Η συντριπτική πλειοψηφία μικρών και μεσαίων παραγωγών βρίσκεται ήδη στα όρια χρεοκοπίας. Τα χρέη αυξάνονται, οι τράπεζες γίνονται πιο επιφυλακτικές στη χορήγηση κεφαλαίων, ενώ το κόστος παραγωγής (λιπάσματα, καύσιμα, εργασία) παραμένει υψηλό.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Η μετάβαση στη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και η σταδιακή μείωση των άμεσων ενισχύσεων δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τα μικρά νοικοκυριά. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, οι κοινοτικοί πόροι κατευθύνονται πλέον σε μεγαλύτερα σχήματα και συλλογικά έργα, αφήνοντας εκτός χιλιάδες μεμονωμένους παραγωγούς.
Το «τέλος» της εύκολης ενίσχυσης
Για χρόνια, πολλοί αγρότες στηρίχθηκαν στα λεγόμενα «κάλπικα δικαιώματα». Η κατάσταση αυτή τερματίζεται. Οι νέοι κανονισμοί της Ε.Ε. και οι αυστηροί έλεγχοι του ΟΠΕΚΕΠΕ βάζουν τέλος στο «πάρτι» επιδοτήσεων. Στην πραγματικότητα, μόνο όσοι έχουν κεφάλαιο, πρόσβαση στην αγορά και δυνατότητα επενδύσεων μπορούν να αντέξουν στον ανταγωνισμό.
Η χρήση τεχνολογιών—από τη ρομποτική έως την τεχνητή νοημοσύνη—είναι πλέον μονόδρομος για την αύξηση της αποδοτικότητας. Όμως πόσοι μικροί παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να επενδύσουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ σε τέτοια μέσα; Όπως σημειώνουν στελέχη του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, λιγότεροι από το 20% των σημερινών παραγωγών μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις.
Το ελαιόλαδο σε ιστορικά υψηλά
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, το ελαιόλαδο γίνεται η φωτεινή εξαίρεση. Οι τιμές παραγωγού καταγράφουν εντυπωσιακή άνοδο:
• 4,70 ευρώ/κιλό σε συμφωνίες στην Κρήτη
• 5,10 ευρώ/κιλό στον Βλαχιώτη Λακωνίας
• 5,20 ευρώ/κιλό στη Μεταμόρφωση Λακωνίας για εξαγωγή στην Ιταλία
Οι τιμές αυτές είναι ιστορικά υψηλές, αποτέλεσμα της χαμηλής παραγωγής (λόγω ξηρασίας και δάκου) και της μεγάλης ζήτησης από το εξωτερικό. Ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Μοχού, κ. Μανώλης Ζερβάκης, τόνισε ότι η φετινή παραγωγή στην περιοχή δεν θα ξεπεράσει το 15% μιας καλής χρονιάς. Στη Λακωνία, ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Βλαχιώτη, κ. Παναγιώτης Βαρελάς, υπογράμμισε ότι η Ιταλία απορροφά τις ποσότητες σε υψηλές τιμές, αλλά οι Έλληνες καταναλωτές βλέπουν τις τιμές στο ράφι να τριπλασιάζονται.
Το πρόβλημα της παραγωγής και η έλλειψη εργατών
Η αύξηση στις τιμές δεν σημαίνει και αύξηση κερδών για όλους. Στην Κρήτη, οι αγρότες δυσκολεύονται να βρουν εργάτες γης ακόμη και για τα ελαιοτριβεία. Τα μεροκάματα έχουν εκτοξευθεί στα 60–80 ευρώ, ενώ η ξηρασία και η καρπόπτωση περιορίζουν δραματικά την παραγωγή.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, η παραγωγή ελαιολάδου στην Ελλάδα για τη σεζόν 2025–2026 μπορεί να μειωθεί έως και 40% σε σχέση με τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας. Αυτό σημαίνει ότι η υψηλή τιμή πιθανότατα θα διατηρηθεί, αλλά η χώρα κινδυνεύει να χάσει μερίδιο στην παγκόσμια αγορά εάν δεν υπάρξει αναδιάρθρωση και στήριξη.
Πολιτική διάσταση: από τις ενισχύσεις στη βιωσιμότητα
Η πολιτική ηγεσία γνωρίζει ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές, οι εκκρεμότητες με τα Βιολογικά και τα προγράμματα του ΠΑΑ, αλλά και οι αυξημένες ποινές από την Ε.Ε., δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Αν δεν υπάρξει παρέμβαση, χιλιάδες αγρότες θα βρεθούν εκτός παραγωγής. Οι οργανώσεις ζητούν από την κυβέρνηση να αναλάβει πρωτοβουλίες και να καλύψει με εθνικούς πόρους τα πρόστιμα, ώστε να μην χαθούν κοινοτικοί πόροι. Στελέχη του Υπουργείου Οικονομικών παραδέχονται ότι οι απαιτήσεις ξεπερνούν τα 100 εκατ. ευρώ, ποσό που δύσκολα θα βρεθεί χωρίς πολιτικό κόστος.
Οι λίγοι και οι πολλοί
Η εικόνα είναι ξεκάθαρη:
• Οι λίγοι που έχουν μέγεθος, πρόσβαση σε κεφάλαια και δυνατότητα επενδύσεων θα ενισχυθούν. Θα γίνουν πιο ανταγωνιστικοί και θα κυριαρχήσουν σε προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, τα φρούτα και τα αρωματικά φυτά.
• Οι πολλοί θα εγκαταλείψουν. Ήδη, όπως αναφέρουν στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η ηλικία των αγροτών αυξάνεται και λιγότεροι νέοι μπαίνουν στον κλάδο.
Η ανισορροπία αυτή θα φέρει μεγάλες κοινωνικές συνέπειες. Χωριά θα αδειάσουν, γη θα περάσει σε λίγους ισχυρούς και η αγροτική Ελλάδα θα χάσει την πολυμορφία της.
Η ελληνική γεωργία βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα: ή θα βρει τρόπο να στηρίξει τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς με ουσιαστικές πολιτικές, ή θα αφεθεί στη λογική της «συγκέντρωσης» υπέρ λίγων μεγάλων. Το ελαιόλαδο δείχνει ότι υπάρχει προοπτική: η διεθνής αγορά πληρώνει, η ποιότητα αναγνωρίζεται. Αλλά χωρίς ανθρώπους στο χωράφι, χωρίς εργατικά χέρια και χωρίς πρόσβαση σε τεχνολογία, η χώρα κινδυνεύει να χάσει τον αγροτικό της πλούτο.
Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν οι 200.000 αγρότες που θα μείνουν όρθιοι θα μπορέσουν να σηκώσουν στις πλάτες τους το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου ή αν η γεωργία θα μετατραπεί σε υπόθεση λίγων ισχυρών εταιρειών και συνεταιρισμών.
Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο εάν προσθέσετε ενεργό σύνδεσμο στη πηγή του άρθρου
