ΔΗΜΟΣΙΟ: Το καθεστώς της μονιμότητας στο Δημόσιο, που ισχύει από το 1911, μπαίνει στο τραπέζι της Συνταγματικής Αναθεώρησης.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επιβεβαίωσε πως η σχετική διάταξη του άρθρου 103 θα επανεξεταστεί, ανοίγοντας τη συζήτηση για μία από τις πιο ριζοσπαστικές αλλαγές στον πυρήνα της δημόσιας διοίκησης.
Η ιστορία της μονιμότητας ξεκινάει από την εποχή του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο οποίος καθιέρωσε τον θεσμό στο Σύνταγμα του 1911, επιδιώκοντας τη σταθερότητα και την αποκομματικοποίηση της διοίκησης. Παρά τις αρχικές προθέσεις, στη μεταπολεμική Ελλάδα η μονιμότητα συνδέθηκε με πελατειακούς μηχανισμούς και αδιαφάνεια, κάτι που κορυφώθηκε την εποχή των μνημονίων.
Η έλλειψη μητρώου ήταν τόσο έντονη που μέχρι το 2010, προσλήψεις έφταναν με φαξ στο τότε Υπουργείο Εσωτερικών, όπου καταχωρίζονταν χειρόγραφα. Η κατάσταση άλλαξε με την εφαρμογή του Ενιαίου Μισθολογίου και της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών, η οποία σε συνεργασία με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων οδήγησε σε σημαντική δημοσιονομική εξυγίανση.
Παράλληλα, ο μηχανισμός του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού διασφάλισε ότι η πλειονότητα των νέων προσλήψεων γίνονται πλέον με αντικειμενικά κριτήρια, χωρίς κομματικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, όπως έχει καταγγελθεί, ακόμη και σήμερα παρατηρούνται φαινόμενα μονιμοποιήσεων μέσω παραθύρων, κυρίως σε ΟΤΑ.
Η συζήτηση περί άρσης της μονιμότητας επανέρχεται δυναμικά, με την κυβέρνηση να προτείνει νέες προϋποθέσεις απομάκρυνσης υπαλλήλων. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έχει επισημάνει ότι παραμένουν 3.992 υποθέσεις με πειθαρχικές εκκρεμότητες, ενώ μόλις 1.097 υπάλληλοι παύθηκαν οριστικά την τελευταία πενταετία.
Η κυβέρνηση εξετάζει να θεωρείται σοβαρό πειθαρχικό παράπτωμα η άρνηση συμμετοχής στην αξιολόγηση. Σε περίπτωση κατάργησης οργανικής θέσης, ο υπάλληλος τίθεται σε διαθεσιμότητα για 8 μήνες και μετά απολύεται, εκτός αν απορροφηθεί αλλού.
Σε κάθε περίπτωση, η ενδεχόμενη άρση της μονιμότητας θα χρειαστεί ευρύτερες πολιτικές συναινέσεις για να προχωρήσει συνταγματικά. Όπως όλα δείχνουν, η δημόσια διοίκηση βρίσκεται μπροστά σε μια κομβική καμπή.
