ΑΙΓΑΙΟ: Η Αθήνα ενεργοποιεί θεσμικά εργαλεία που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση – Η Άγκυρα αιφνιδιάστηκε, αλλά δεν ρισκάρει επιδείνωση – Ποιος είναι ο επόμενος κρίσιμος σταθμός
Του Παντελή Χαριτάκη – tilegrafimanews.gr
Η Ελλάδα παίζει με θεσμικούς όρους – και τους επιβάλλει
Χωρίς τυμπανοκρουσίες αλλά με ξεκάθαρη στρατηγική στόχευση, η Ελλάδα κινήθηκε αιφνιδιαστικά αλλά θεσμικά: μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα ανακοίνωσε την ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, μια διαδικασία που αποτυπώνει επίσημα τα όρια κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας. Η κίνηση αυτή δεν συνιστά οριοθέτηση ΑΟΖ ή υφαλοκρηπίδας, αλλά λειτουργεί ως θεσμική «προεικόνιση» εθνικών διεκδικήσεων, βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Η Τουρκία αντέδρασε άμεσα, αλλά χωρίς επιθετική ρητορική. Περιορίστηκε σε μια τυπική ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, όπου –προς έκπληξη πολλών– έγινε αναφορά στη Δήλωση των Αθηνών και στην ανάγκη ειρηνικής επίλυσης διαφορών. Στην Αθήνα η αντίδραση θεωρήθηκε «χαμηλής έντασης», και αυτό ερμηνεύτηκε ως δείγμα στρατηγικής αμηχανίας από πλευράς Άγκυρας.
Το μήνυμα Γεραπετρίτη στο ΚΥΣΕΑ και ο χάρτης που «μιλά»
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του ΚΥΣΕΑ, υπό τον Πρωθυπουργό, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης παρουσίασε τον νέο θαλάσσιο σχεδιασμό, ο οποίος βασίζεται στην αρχή της μέσης γραμμής. Στον χάρτη περιλαμβάνονται οι συμφωνίες με Ιταλία και Αίγυπτο, καθώς και οι αμφισβητούμενες περιοχές όπου η Ελλάδα αποτυπώνει τη δική της θέση.
«Πρόκειται για έναν ρυθμιστικό χάρτη που εντάσσεται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τη Θαλάσσια Χωροταξία, δεν επιδιώκουμε μονομερή επιβολή, αλλά ούτε και παραχωρούμε τίποτα», αναφέρουν κυβερνητικές πηγές. Η τεκμηρίωση αυτής της διαδικασίας μέσω ευρωπαϊκών και διεθνών μηχανισμών αφαιρεί από την Τουρκία το περιθώριο σπασμωδικών αντιδράσεων, καθώς κάθε «παραλλαγή» που επιχειρεί να παρουσιάσει, στερείται νομικής και θεσμικής βάσης.
Πολιτικά μηνύματα και το κλείσιμο παλιών εκκρεμοτήτων
Η κυβέρνηση επιχειρεί με τον νέο θαλάσσιο σχεδιασμό να απαντήσει σε δύο μέτωπα: στο εξωτερικό, με θεσμική ενίσχυση της ελληνικής θέσης και στο εσωτερικό, με πολιτικό μήνυμα αποφασιστικότητας και διαφάνειας. Είναι χαρακτηριστικό ότι η καθυστέρηση των προηγούμενων ετών στο να κατατεθούν οι σχετικοί χάρτες είχε οδηγήσει ακόμα και σε απόφαση καταδίκης από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που αξιοποιήθηκε επικριτικά από την αντιπολίτευση.
Πλέον, η κυβέρνηση τονίζει πως «κλείνονται οι εκκρεμότητες χωρίς φωτοβολίδες», αφήνοντας σαφείς αιχμές σε όσους στο εσωτερικό αμφισβητούν είτε τη χρησιμότητα είτε τη χρονική στιγμή της πρωτοβουλίας. Παράλληλα, στο πολιτικό παρασκήνιο καταγράφεται μουρμούρα στα δεξιά της ΝΔ, για ενδεχόμενο παρασκηνιακής προετοιμασίας διαλόγου με την Τουρκία – κάτι που η κυβέρνηση απορρίπτει, λέγοντας πως «η αποτύπωση της θέσης μας δεν σημαίνει παραχώρηση».
Ο επόμενος σταθμός: Συνεργασία ή ένταση;
Η Άγκυρα έχει ήδη προαναγγείλει ότι θα καταθέσει τον δικό της αντίστοιχο σχεδιασμό σε διεθνείς οργανισμούς, ωστόσο στο Μαξίμου εκτιμούν ότι δεν θα τολμήσει να κλιμακώσει, καθώς αυτό θα την απομονώσει ακόμα περισσότερο στο ευρωπαϊκό πεδίο. Ήδη η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις επόμενες κινήσεις του τουρκικού ΥΠΕΞ αλλά και του ίδιου του Χακάν Φιντάν, ενόψει της πιθανής σύγκλησης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, το οποίο όμως, προς το παρόν, παραμένει «στον αέρα».
Ταυτόχρονα, σε δεύτερο επίπεδο, συνεχίζεται η ενεργειακή διπλωματία γύρω από έργα στρατηγικού ενδιαφέροντος, όπως ο ηλεκτρικός διάδρομος Great Sea Interconnector, για τον οποίο η ΑΔΜΗΕ έχει ήδη καταθέσει πλήρη φάκελο, και ο οποίος αναμένεται να επανέλθει στο προσκήνιο το επόμενο διάστημα, με νέα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά.
Η Ελλάδα, με χαμηλούς τόνους αλλά υψηλή στόχευση, περνά σε μια φάση θεσμικής θωράκισης των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Το αν η Τουρκία θα επιχειρήσει να εργαλειοποιήσει τον διάλογο ή θα προτιμήσει να παραμείνει στο περιθώριο, μένει να φανεί. Προς το παρόν, η πρωτοβουλία και ο έλεγχος του «παιχνιδιού» βρίσκεται στην Αθήνα.
