ΑΑΔΕ: Σε νέο καθεστώς μπαίνουν οι αγροτικές πληρωμές, με την ΑΑΔΕ να αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό, στους ελέγχους και στην καταβολή των ενισχύσεων, μετά τη μετάβαση των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης- tilegrafimanews.gr
Το επιχειρησιακό σχέδιο των 95 σελίδων δείχνει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να κλείσει τις εκκρεμότητες του 2025 και προηγούμενων ετών έως τις 30 Ιουνίου 2026, ενώ η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης για τις αιτήσεις του 2026 θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο έως τις 15 Νοεμβρίου.
Τέλος Ιουνίου οι παλιές εκκρεμότητες
Ο πρώτος μεγάλος στόχος είναι να ολοκληρωθούν οι πληρωμές που αφορούν αιτήσεις του 2025, αλλά και υπόλοιπα προηγούμενων ετών. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι το τέλος Ιουνίου θα πρέπει να έχουν κλείσει εκκρεμότητες σε βασική ενίσχυση, αναδιανεμητική, συνδεδεμένες, οικολογικά σχήματα, αγροπεριβαλλοντικά προγράμματα, εξισωτική και άλλες δράσεις.
Η αλλαγή δεν είναι μόνο οργανωτική. Είναι κυρίως ελεγκτική. Η ΑΑΔΕ θέλει να περάσει από το μοντέλο των καθυστερημένων διορθώσεων σε ένα σύστημα άμεσων διασταυρώσεων, ώστε οι πληρωμές να γίνονται ταχύτερα, αλλά και με μικρότερο περιθώριο λαθών ή εικονικών δηλώσεων.
Προκαταβολή βασικής έως 15 Νοεμβρίου
Για το 2026, το κρίσιμο ορόσημο είναι η 15η Νοεμβρίου. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης για το σύνολο των αιτήσεων. Αυτό αποτελεί βασικό τεστ αξιοπιστίας για το νέο σύστημα.
Στελέχη της αγοράς τονίζουν ότι οι παραγωγοί χρειάζονται σταθερό χρονοδιάγραμμα, γιατί οι καθυστερήσεις στις πληρωμές δημιουργούν σοβαρό πρόβλημα ρευστότητας. Ιδίως φέτος, με αυξημένο κόστος σε ζωοτροφές, ενέργεια, λιπάσματα και εργατικά, κάθε καθυστέρηση μεταφέρεται απευθείας στην παραγωγή.
Ψηφιακοί έλεγχοι και ΜΙΔΑ
Κομβικό ρόλο στο νέο μοντέλο θα έχει το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, το λεγόμενο ΜΙΔΑ. Μέσω αυτού θα διασταυρώνονται οι επιλέξιμες εκτάσεις, το ιδιοκτησιακό καθεστώς, οι μισθώσεις και οι παραχωρήσεις γης.
Η λειτουργία του ΜΙΔΑ θα συνδεθεί με γεωχωρικούς χάρτες, δορυφορικές εικόνες και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Για κάθε αγροτεμάχιο θα δημιουργείται ψηφιακός φάκελος, ώστε να είναι σαφές ποιος το καλλιεργεί, με ποιο δικαίωμα και για ποια ενίσχυση αιτείται πληρωμή.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εκτιμά ότι αυτό το σύστημα μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις παράνομες ή προβληματικές πληρωμές.
Ηλεκτρονικός βόλος στα αιγοπρόβατα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο ζωικό κεφάλαιο. Ο νέος τρόπος καταγραφής των αιγοπροβάτων με ηλεκτρονικό ενδοστομαχικό βόλο θα συνδεθεί με το ΟΣΔΕ και τις πληρωμές.
Αυτό σημαίνει ότι ο κτηνοτρόφος δεν θα δηλώνει απλώς αριθμό ζώων, αλλά θα πρέπει τα ζώα να είναι καταγεγραμμένα σε ψηφιακή βάση. Η στόχευση είναι να περιοριστούν οι εικονικές εκμεταλλεύσεις και να πληρώνονται όσοι έχουν πραγματική παραγωγή.
Ωστόσο, οι κτηνοτρόφοι ζητούν να ξεκαθαριστεί ποιος θα πληρώσει το κόστος αγοράς και τοποθέτησης των βώλων. Χωρίς επιδότηση, το μέτρο μπορεί να εξελιχθεί σε νέα οικονομική επιβάρυνση, ειδικά για μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις.
De minimis μηδικής στα τέλη Ιουνίου
Στο μέτωπο των άμεσων ενισχύσεων, στα τέλη Μαΐου αναμένεται να ανοίξει η πλατφόρμα για το de minimis της μηδικής, ύψους 35 εκατ. ευρώ. Η πιθανότερη ημερομηνία πληρωμής τοποθετείται στις 18 ή 19 Ιουνίου, ανάλογα με το πόσο θα μείνει ανοιχτή η πλατφόρμα και πόσο γρήγορα θα ολοκληρωθούν οι έλεγχοι.
Η ενίσχυση αφορά παραγωγούς μηδικής που περιμένουν εδώ και μήνες την καταβολή, σε μια περίοδο όπου το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί σημαντικά. Το γεγονός ότι υπάρχει πλέον συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα θεωρείται θετικό, αν και αρκετοί παραγωγοί εκφράζουν δυσαρέσκεια επειδή η πληρωμή μετατίθεται για τον Ιούνιο και όχι εντός Μαΐου.
Έλεγχοι σε ζωικό κεφάλαιο και γάλα
Το επιχειρησιακό σχέδιο προβλέπει αυξημένους ελέγχους. Μεταξύ άλλων, στόχος είναι η ολοκλήρωση χιλιάδων τεχνικών ελέγχων ζωικού κεφαλαίου, επιτόπιοι έλεγχοι σε τουλάχιστον 5% των κτηνοτρόφων που αιτούνται στήριξη ζωικού κεφαλαίου και 6% για τη συνδεδεμένη αιγοπρόβειου.
Παράλληλα, προβλέπονται έλεγχοι στο 100% του δείγματος για επιχειρήσεις μεταποίησης γάλακτος. Αυτό δείχνει ότι οι αρχές θέλουν να συνδέσουν τις ενισχύσεις όχι μόνο με τον αριθμό των ζώων, αλλά και με πραγματικά στοιχεία παραγωγής.
Κρίσιμο στοίχημα η εμπιστοσύνη
Το νέο σύστημα μπορεί να λειτουργήσει μόνο αν οι παραγωγοί πειστούν ότι οι έλεγχοι θα είναι δίκαιοι και οι πληρωμές συνεπείς. Η εμπειρία των προηγούμενων ετών έχει δημιουργήσει κόπωση, δυσπιστία και έντονη αγωνία στον αγροτικό κόσμο.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί στενά την εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ενώ οι πληρωμές συνδέονται πλέον με αυστηρότερες απαιτήσεις διαφάνειας και τεκμηρίωσης.
