ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Σε ένα από τα πιο εκρηκτικά κοινωνικά και πολιτικά μέτωπα των τελευταίων ετών εξελίσσεται το θέμα των συντάξεων χηρείας, καθώς χιλιάδες δικαιούχοι παραμένουν σε καθεστώς αβεβαιότητας για το αν θα δουν περικοπές, συμψηφισμούς ή ακόμη και απαιτήσεις επιστροφής χρημάτων.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του tilegrafimanews.gr, ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του e-ΕΦΚΑ, του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων αλλά και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμωνπαραδέχονται ότι η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μία ασφαλιστική «βόμβα» με έντονο πολιτικό κόστος ενόψει εκλογών.
Η υπόθεση αφορά κυρίως περίπου 130.000 έως 150.000 συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας και παράλληλα εργάζονται ή εισπράττουν δική τους κύρια σύνταξη. Το πρόβλημα ξεκινά από τις διατάξεις του νόμου Κατρούγκαλου, που προέβλεπαν ότι μετά την τριετία η σύνταξη χηρείας θα μπορούσε να περικοπεί έως και 50%, εφόσον ο δικαιούχος είχε δεύτερο εισόδημα.
Η κυβέρνηση φοβάται κοινωνική έκρηξη
Σύμφωνα με ασφαλιστικές πηγές, στο κυβερνητικό επιτελείο επικράτησε τελικά η λογική πολιτικής διαχείρισης και όχι της αυστηρής εφαρμογής του νόμου. Ο βασικός φόβος είναι ότι μια μαζική ενεργοποίηση περικοπών θα προκαλούσε κύμα κοινωνικής οργής σε ηλικιωμένους με ήδη πιεσμένα εισοδήματα.
Το επικρατέστερο σενάριο είναι να παραμείνει το ποσοστό σύνταξης χηρείας στο 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς αναδρομικές απαιτήσεις στον ιδιωτικό τομέα. Ωστόσο, τίποτα δεν θεωρείται ακόμη οριστικό.
Οι μεγάλες ανισότητες μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι στον ιδιωτικό τομέα οι περικοπές ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκαν ποτέ, ενώ σε πολλές περιπτώσεις του Δημοσίου και του πρώην ΟΓΑ εφαρμόστηκαν κανονικά.
Αυτό δημιουργεί ασφαλισμένους «δύο ταχυτήτων».
Σύμφωνα με υπηρεσιακούς παράγοντες, εξετάζονται ακόμη και σενάρια συμψηφισμών ή επιστροφών μέσω δόσεων για όσους υπέστησαν περικοπές και θεωρούν ότι αδικήθηκαν σε σχέση με άλλους δικαιούχους.
Επτά χαρακτηριστικά παραδείγματα
1. Χήρα ιδιωτικού υπαλλήλου με δική της σύνταξη
Γυναίκα 72 ετών λαμβάνει δική της σύνταξη 840 ευρώ και σύνταξη χηρείας 620 ευρώ. Αν εφαρμοζόταν πλήρως ο νόμος μετά την τριετία, η σύνταξη χηρείας θα μπορούσε να μειωθεί ακόμη και στα 310 ευρώ. Η συνολική απώλεια θα ξεπερνούσε τα 3.700 ευρώ ετησίως.
2. Συνταξιούχος του πρώην ΟΑΕΕ
Άνδρας 69 ετών λαμβάνει σύνταξη 1.050 ευρώ και χηρείας 540 ευρώ. Στην περίπτωσή του εξετάστηκε περικοπή κατά 50% λόγω δεύτερης σύνταξης. Σύμφωνα με εργατολόγους, η απώλεια θα άγγιζε τα 270 ευρώ τον μήνα.
3. Αγρότισσα του πρώην ΟΓΑ
Χήρα αγρότισσα με σύνταξη ΟΓΑ και χηρείας βρέθηκε ήδη αντιμέτωπη με μειώσεις που εφαρμόστηκαν σταδιακά. Σύμφωνα με στελέχη που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr, πολλές τέτοιες περιπτώσεις εξετάζονται ξανά λόγω έντονων κοινωνικών αντιδράσεων.
4. Εργαζόμενη χήρα στον ιδιωτικό τομέα
Γυναίκα 58 ετών εργάζεται ακόμη και λαμβάνει σύνταξη χηρείας 780 ευρώ. Με το αυστηρό σενάριο εφαρμογής, η σύνταξη θα μπορούσε να πέσει κάτω από τα 400 ευρώ, προκαλώντας τεράστιο οικονομικό σοκ.
5. Συνταξιούχος Δημοσίου με δύο παροχές
Συνταξιούχος εκπαιδευτικός λαμβάνει κύρια σύνταξη και χηρείας. Στην περίπτωσή της εφαρμόστηκαν ήδη περικοπές, γεγονός που προκαλεί οργή καθώς αντίστοιχες περιπτώσεις στον ιδιωτικό τομέα δεν πειράχτηκαν ποτέ.
6. Χαμηλοσυνταξιούχος με σοβαρά προβλήματα υγείας
Δικαιούχος με συνολικό εισόδημα κάτω από 1.000 ευρώ κινδυνεύει να χάσει σχεδόν το ένα τρίτο των αποδοχών της αν ενεργοποιηθούν οι περικοπές μετά την τριετία.
7. Νέα χήρα με ανήλικα παιδιά
Σε αρκετές περιπτώσεις νέων χηρών με προστατευόμενα μέλη, υπηρεσιακά στελέχη εκτιμούν ότι το κράτος δύσκολα θα αντέξει πολιτικά να προχωρήσει σε βαθιές περικοπές, ιδιαίτερα λίγο πριν από εκλογική περίοδο.
Προσωπική διαφορά και νέα μέτρα
Την ίδια ώρα, στο τραπέζι βρίσκονται και νέα μέτρα για τους συνταξιούχους, όπως:
• πλήρης κατάργηση προσωπικής διαφοράς
• μόνιμο επίδομα σε χαμηλοσυνταξιούχους
• αύξηση συντάξεων το 2027
• μείωση κρατήσεων υπέρ υγείας
• μεγαλύτερα κίνητρα για εργαζόμενους συνταξιούχους
Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται επίσης νέα παρέμβαση μέσω του gov.gr και της ψηφιακής πλατφόρμας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης ώστε να επιταχυνθούν οι έλεγχοι και οι διασταυρώσεις για εκκρεμείς ασφαλιστικές υποθέσεις.
Το μεγάλο πολιτικό δίλημμα
Το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι η υπόθεση των συντάξεων χηρείας δεν είναι μόνο λογιστικό ή δημοσιονομικό ζήτημα. Είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό θέμα.
Χιλιάδες ηλικιωμένοι φοβούνται ότι μπορεί να ξυπνήσουν μία ημέρα και να δουν δραματικές μειώσεις στα εισοδήματά τους ή απαιτήσεις επιστροφής χρημάτων για ποσά που λάμβαναν επί χρόνια χωρίς δική τους ευθύνη.
Σύμφωνα με ασφαλιστικούς αναλυτές, οποιαδήποτε επιθετική εφαρμογή των περικοπών θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα δικαστικών προσφυγών και τεράστια πολιτική φθορά.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, όλα δείχνουν ότι το επόμενο διάστημα θα υπάρξει μία «ήπια» μεταβατική λύση, με στόχο να αποφευχθεί κοινωνική έκρηξη σε μία περίοδο όπου το κόστος ζωής, η ακρίβεια και οι πιέσεις στα νοικοκυριά παραμένουν ασφυκτικές για τους συνταξιούχους της χώρας.
