ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ: Η ανακοίνωση για τη δημιουργία δύο μεγάλων θαλάσσιων πάρκων από την ελληνική κυβέρνηση –το ένα στο Ιόνιο και το άλλο στις Νότιες Κυκλάδες– δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική πρωτοβουλία.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Πρόκειται για πολλαπλή γεωπολιτική δήλωση, καθώς συνδέεται με την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων σε περιοχές που η Άγκυρα επιχειρεί να χαρακτηρίσει «ουδέτερες» ή «γκρίζες».
Το θαλάσσιο πάρκο των Νοτίων Κυκλάδων περιλαμβάνει νησίδες όπως η Κίναρος και τα Λέβιθα, οι οποίες εντάσσονται στο δίκτυο NATURA 2000, βάσει μελέτης του Υπ. Περιβάλλοντος . Οι περιοχές αυτές, που βρίσκονται ανατολικά του 25ου μεσημβρινού, βρίσκονται διαχρονικά στο μικροσκόπιο των τουρκικών διεκδικήσεων.
Διασταυρούμενα μηνύματα: Η Τουρκία διαμαρτύρεται, η Ελλάδα κατοχυρώνει
Η Άγκυρα αντέδρασε άμεσα, με το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών να εκδίδει οξύτατη ανακοίνωση, καταγγέλλοντας ότι «η Ελλάδα επιχειρεί να εκμεταλλευτεί την παγκόσμια ανησυχία για την προστασία του περιβάλλοντος, προκειμένου να επιβάλει την ερμηνεία της για το καθεστώς στο Αιγαίο».
Παράλληλα, το κρατικό πρακτορείο Anadolu παρουσίασε χάρτες με «υποτιθέμενες τουρκικές θαλάσσιες ζώνες» που εκτείνονται μέχρι την περιοχή της Αστυπάλαιας και των Λειψών, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Άγκυρα ετοιμάζεται να ανακοινώσει τα δικά της “θαλάσσια πάρκα” ως απάντηση στην ελληνική πρωτοβουλία.
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε με αυστηρό ύφος, δηλώνοντας πως «η δημιουργία των θαλάσσιων πάρκων βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, είναι εναρμονισμένη με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και αφορά αποκλειστικά περιοχές ελληνικής κυριαρχίας».
Αναλυτές στο tilegrafimanews.gr: «Η Τουρκία θέλει να ακυρώσει τον θαλάσσιο χάρτη της Αθήνας»
Σύμφωνα με αναλυτικό υπόμνημα που δημοσιεύει το tilegrafimanews.gr, πρόσωπα από τον διπλωματικό και αμυντικό χώρο επισημαίνουν ότι «η Τουρκία προσπαθεί με συστηματικό τρόπο να καταστήσει τις ελληνικές πρωτοβουλίες “αντί-περιβαλλοντικές” και να τις παρουσιάσει ως πράξεις μονομερούς επέκτασης κυριαρχίας».
Όπως δήλωσε ο δρ. Ρ. Φαραζής, διεθνολόγος με έδρα το Λονδίνο, «η Άγκυρα δοκιμάζει τις αντοχές της νέας ελληνικής στρατηγικής, εστιάζοντας στην επανάληψη της αφήγησης περί “κλειστής θάλασσας”. Όμως η Ελλάδα έχει το πλεονέκτημα του δικτύου NATURA 2000 και της πλήρους στήριξης των ευρωπαϊκών θεσμών».
Αντίστοιχα, στρατιωτικός αναλυτής που παρακολουθεί τις εξελίξεις από την Ουάσινγκτον προειδοποιεί ότι «η Τουρκία πιθανότατα θα επιλέξει να συμπεριλάβει σε δικά της πάρκα περιοχές γύρω από τα Ίμια και τις Οινούσσες, επιχειρώντας de facto αμφισβήτηση».
Le Figaro: “Οικολογία με στόχο τον έλεγχο των θαλασσίων περασμάτων”
Η γαλλική Le Figaro αναφέρει σε ανάλυσή της ότι «η Αθήνα χρησιμοποιεί την περιβαλλοντική προστασία ως ήπιο εργαλείο για να κατοχυρώσει πρακτικά και διπλωματικά τη θαλάσσια της σφαίρα». Παράλληλα, σχολιάζει πως οι ενέργειες αυτές αποδεικνύουν μια νέα αντίληψη στρατηγικής αυτονομίας, μακριά από ρητορική έντασης.
Το ίδιο μήνυμα μετέδωσε και το BBC World, το οποίο σε εκτενές ρεπορτάζ ανέφερε ότι η Ελλάδα «χρησιμοποιεί το ευρωπαϊκό δίκαιο περιβαλλοντικής προστασίας για να ισχυροποιήσει την παρουσία της σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προσπαθεί επί χρόνια να επιβάλει “γκριζαρισμένες” ερμηνείες».
Τα επόμενα βήματα της Άγκυρας: “Θαλάσσιο μπλοκάρισμα”;
Τουρκικές πηγές που επικαλείται η εφημερίδα Hurriyet φέρονται να επεξεργάζονται σχέδιο «θαλάσσιας αντίμετρης πράξης». Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει:
• Ανακοίνωση προστατευόμενων περιοχών εντός τουρκικών χαρτογραφήσεων, που επικάθονται σε ελληνική υφαλοκρηπίδα.
• Έκδοση NAVTEX για επιστημονικές έρευνες κοντά σε ελληνικά νησιά.
• Προώθηση του τουρκικού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού στον ΟΗΕ, επιχειρώντας διεθνή νομιμοποίηση.
Η Τουρκία δείχνει πρόθυμη να κλιμακώσει σε διπλωματικό αλλά όχι στρατιωτικό επίπεδο, τουλάχιστον στο τρέχον στάδιο. Η συγκυρία θεωρείται ευαίσθητη λόγω των εξελίξεων στη Συρία και τις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Το πεδίο της ΕΕ και η διπλωματική επένδυση της Αθήνας
Η ελληνική κυβέρνηση επενδύει στην ευρωπαϊκή νομιμότητα και την περιβαλλοντική πολιτική. Ήδη υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για ένταξη των πάρκων στον μηχανισμό Blue Natura, ένα νέο περιβαλλοντικό εργαλείο της ΕΕ. Σύμφωνα με πληροφορίες από το Υπουργείο Εξωτερικών, εξετάζεται ακόμα και η αναφορά της υπόθεσης σε ευρωπαϊκά δικαιοδοτικά όργανα, σε περίπτωση που η Τουρκία αμφισβητήσει εμπράκτως τις περιοχές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διά του Επιτρόπου Περιβάλλοντος Βιργινίου Σινκέβιτσιους, δήλωσε ότι «τα θαλάσσια πάρκα είναι αναπόσπαστο μέρος της Πράσινης Συμφωνίας και καμία χώρα δεν μπορεί να εμποδίζει κράτος-μέλος να προστατεύει την οικολογική του κληρονομιά».
Διεθνείς αναλυτές: “Η Ελλάδα σχεδιάζει με το βλέμμα στη Χάγη”
Σύμφωνα με το tilegrafimanews.gr, αρκετοί διεθνείς αναλυτές συμφωνούν ότι η κίνηση της Αθήνας έχει έναν ακόμα στόχο: να διαμορφώσει πλαίσιο νομικής ισχύος ενόψει μιας μελλοντικής προσφυγής στη Χάγη για την οριοθέτηση ΑΟΖ. Όπως δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος υπό καθεστώς ανωνυμίας, «όσο περισσότερες παρεμβάσεις γίνονται επί του εδάφους, τόσο ισχυρότερη είναι η θέση της χώρας σε μια ενδεχόμενη διαιτησία».
Η στρατηγική της Ελλάδας βασίζεται λοιπόν στη διπλωματική ασφυξία της Άγκυρας: είτε θα αποδεχθεί τον διάλογο με βάση το δίκαιο της θάλασσας, είτε θα εκτεθεί ως “επιθετικός παρεμποδιστής περιβαλλοντικής προστασίας”.
