Σχολεία: Σήμα συναγερμού εκπέμπει πλέον το Υπουργείο Παιδείας, καθώς τα στοιχεία για τη χρήση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία δείχνουν ότι το πρόβλημα έχει ξεφύγει από τα όρια μιας απλής μαθητικής παραβατικότητας.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Κατερίνα Θεοχάρη-tilegrafimanews
Περισσότερες από 25.000 αποβολές επιβλήθηκαν τη φετινή σχολική χρονιά σε μαθητές για χρήση κινητού, αριθμός σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, όταν οι ποινές είχαν φτάσει τις 14.806.
Σύμφωνα με πληροφορίες του tilegrafimanews.gr, εξειδικευμένοι επιστήμονες που συνεργάζονται με υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας εκτιμούν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη σχολική πειθαρχία, αλλά συνδέεται με βαθύτερες αλλαγές στη συμπεριφορά των παιδιών και των εφήβων. Η συνεχής ανάγκη ελέγχου ειδοποιήσεων, η εξάρτηση από τα σύντομα βίντεο και η διαρκής έκθεση σε αλγοριθμικό περιεχόμενο επηρεάζουν τη συγκέντρωση, την κοινωνικότητα και τη μαθησιακή διαδικασία.
120 μαθητές την ημέρα με αποβολή
Με βάση τα στοιχεία της φετινής χρονιάς, κατά μέσο όρο περίπου 120 μαθητές την ημέρα τιμωρήθηκαν για χρήση κινητού στο σχολείο. Πέρυσι ο αντίστοιχος αριθμός ήταν περίπου 76 μαθητές ημερησίως.
Η αύξηση αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία, διότι οι αποβολές δεν αφορούν απλώς παιδιά που είχαν τη συσκευή μαζί τους. Σε πολλές περιπτώσεις προηγείται προειδοποίηση, επίπληξη και μη συμμόρφωση. Εκπαιδευτικοί επισημαίνουν ότι η αποβολή επιβάλλεται συνήθως όταν υπάρχει επίμονη χρήση, βιντεοσκόπηση μέσα στην τάξη, ανάρτηση υλικού στα social media ή συμπεριφορές που αγγίζουν τα όρια του διαδικτυακού εκφοβισμού.
Έτσι, το κινητό μετατρέπεται από εργαλείο επικοινωνίας σε παράγοντα έντασης μέσα στο σχολικό περιβάλλον.
Έκρηξη διάσπασης προσοχής και κοινωνικής απομόνωσης
Οι ειδικοί περιγράφουν μια νέα πραγματικότητα μέσα στις αίθουσες. Μαθητές δυσκολεύονται να παραμείνουν συγκεντρωμένοι, κουράζονται γρήγορα από τη συνεχή προσοχή στο μάθημα και αναζητούν ταχύτατα ψηφιακά ερεθίσματα, όπως αυτά που προσφέρουν οι πλατφόρμες μικρών βίντεο.
Η ΔΕΠΥ και τα συμπτώματα διάσπασης προσοχής εμφανίζονται όλο και συχνότερα στη σχολική ηλικία, ενώ παράλληλα αυξάνονται τα φαινόμενα κοινωνικής απομόνωσης. Παιδιά που είναι ιδιαίτερα ενεργά online συχνά δυσκολεύονται να αναπτύξουν σταθερές διαπροσωπικές σχέσεις εκτός οθόνης.
Επιστήμονες που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr σημειώνουν ότι η υπερβολική χρήση κινητών δεν δημιουργεί μόνο μαθησιακή κόπωση. Επηρεάζει τον ύπνο, την ψυχική ισορροπία, την αυτοεικόνα και την ικανότητα των παιδιών να διαχειρίζονται την αναμονή και τη ματαίωση.
Το Kid’s Wallet και το μπλόκο στα social media
Η κυβέρνηση ετοιμάζεται να εφαρμόσει αυστηρότερο πλαίσιο για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Kid’s Wallet, το οποίο σχεδιάζεται να λειτουργήσει ως μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει να ελέγχουν την ηλικία των χρηστών και να μην βασίζονται απλώς στη δήλωση που κάνει το ίδιο το παιδί κατά την εγγραφή του.
Στο μέσο αυτής της συζήτησης βρίσκεται και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο έχει κεντρικό ρόλο στην τεχνική υλοποίηση του συστήματος και στη συνεργασία με τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Το σχέδιο προβλέπει περιορισμούς για παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ για τους εφήβους 15 έως 18 ετών θα υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις προστασίας, όπως περιορισμός προσωποποιημένων διαφημίσεων, χρονικά όρια χρήσης και αυστηρότερες ρυθμίσεις απορρήτου.
Εθισμός από πολύ μικρή ηλικία
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η προβληματική χρήση ξεκινά πλέον από το δημοτικό. Παιδιά ηλικίας 9 έως 12 ετών έχουν συχνά αυτόνομη πρόσβαση στο διαδίκτυο, ενώ πολλά αποκτούν κινητό ή tablet πολύ πριν αναπτύξουν την ωριμότητα να διαχειριστούν την ψηφιακή έκθεση.
Εκπαιδευτικοί περιγράφουν παιδιά που δεν μπορούν να μείνουν χωρίς οθόνη ούτε για λίγη ώρα. Η συνήθεια αυτή μεταφέρεται στο σχολείο, όπου η απαγόρευση του κινητού βιώνεται από αρκετούς μαθητές σχεδόν ως στέρηση.
Η πανδημία και τα lockdown επιτάχυναν την εξάρτηση, καθώς η εκπαίδευση, η ψυχαγωγία και η κοινωνικοποίηση μεταφέρθηκαν μαζικά στις οθόνες. Το αποτέλεσμα ήταν μια γενιά παιδιών που έμαθε να ζει με συνεχές ψηφιακό ερέθισμα.
Διεθνές κύμα περιορισμών
Η Ελλάδα δεν κινείται μόνη της. Πολλές χώρες υιοθετούν πλέον μέτρα περιορισμού της πρόσβασης ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα. Η Αυστραλία έχει ήδη κινηθεί σε αυστηρή κατεύθυνση, η Γαλλία έχει προωθήσει περιορισμούς για παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ και άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν μοντέλα γονικής συναίνεσης και επαλήθευσης ηλικίας.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι καμία απαγόρευση δεν θα είναι αποτελεσματική αν δεν συνοδευτεί από εκπαίδευση γονέων, εκπαιδευτικών και μαθητών. Τα παιδιά μπορούν να παρακάμψουν τεχνικά εμπόδια με VPN, ψεύτικα στοιχεία ή λογαριασμούς τρίτων. Γι’ αυτό απαιτείται συνδυασμός τεχνολογικού ελέγχου, παιδαγωγικής παρέμβασης και οικογενειακής ευθύνης.
Το δύσκολο στοίχημα για σχολείο και οικογένεια
Το κινητό έχει γίνει πλέον το μεγάλο πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στο σχολείο, την οικογένεια και την ψηφιακή καθημερινότητα των παιδιών. Η αύξηση των αποβολών δείχνει ότι το μέτρο εφαρμόζεται, αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτει το βάθος του προβλήματος.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι μόνο να απαγορευτεί η συσκευή μέσα στην τάξη. Είναι να ξαναμάθουν οι μαθητές να συγκεντρώνονται, να συνομιλούν, να κοινωνικοποιούνται χωρίς συνεχή ψηφιακή διαμεσολάβηση και να προστατεύονται από μηχανισμούς που έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν την προσοχή τους καθηλωμένη στην οθόνη.
Το σχολείο του 2026 καλείται πλέον να αντιμετωπίσει όχι απλώς ένα πειθαρχικό φαινόμενο, αλλά μια νέα μορφή ψηφιακής εξάρτησης που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά.
