ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ: Η παραχώρηση δημόσιας αγροτικής γης σε ενεργούς αγρότες και η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων εκτάσεων περιλαμβάνονται σε πρόταση που βρίσκεται υπό επεξεργασία για το επόμενο κυβερνητικό πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης – tilegrafimanews.gr
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πιθανή δημιουργία ειδικού φορέα, ο οποίος θα αναλάβει τη διαχείριση διαθέσιμων εκτάσεων και τη διευκόλυνση συμφωνιών για ιδιωτικά αγροτεμάχια.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του iEidiseis, ο σχεδιασμός συνδέεται με την προετοιμασία προτάσεων για την επόμενη τετραετία. Πρόκειται, επομένως, για προγραμματική επεξεργασία και όχι για ανακοινωμένο πρόγραμμα με ανοικτές αιτήσεις, καθορισμένους δικαιούχους ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής. Αυτή η διάκριση έχει σημασία για τους παραγωγούς που αναζητούν άμεσα διαθέσιμη καλλιεργήσιμη γη.
Τι προβλέπει ο βασικός σχεδιασμός
Ο προτεινόμενος φορέας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μηχανισμός συγκέντρωσης και παραχώρησης δημόσιας αγροτικής γης σε ανθρώπους που ασκούν πραγματική παραγωγική δραστηριότητα. Παράλληλα, εξετάζεται η διευκόλυνση μεταβιβάσεων και μισθώσεων ιδιωτικών αγροτεμαχίων, ώστε διάσπαρτες εκτάσεις να μπορούν να αξιοποιούνται περισσότερο συντονισμένα.
Το ζητούμενο είναι να περιοριστεί ο κατακερματισμός των εκμεταλλεύσεων και να επιστρέψουν στην παραγωγή χωράφια που παραμένουν ανενεργά. Ωστόσο, από τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί δεν προκύπτει εάν η παραχώρηση θα γίνεται με μίσθωση, με άλλο δικαίωμα χρήσης ή μέσω διαφορετικού συμβατικού σχήματος.
Δεν έχουν επίσης προσδιοριστεί τίμημα, διάρκεια, ανώτατο όριο έκτασης ή διαδικασία επιλογής. Συνεπώς, οποιαδήποτε αναφορά σε δωρεάν διανομή γης, συγκεκριμένα στρέμματα ανά παραγωγό ή ημερομηνία υποβολής αιτήσεων θα υπερέβαινε τα διαθέσιμα στοιχεία.
Γιατί ο μικρός κλήρος δυσκολεύει την παραγωγή
Το πρόβλημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η πρόταση είναι συγκεκριμένο: ένας παραγωγός μπορεί να καλλιεργεί πολλά μικρά χωράφια, σε διαφορετικές τοποθεσίες, με αποτέλεσμα περισσότερες μετακινήσεις, μεγαλύτερη κατανάλωση καυσίμων και δυσκολότερο προγραμματισμό εργασιών. Η απόσταση μεταξύ των αγροτεμαχίων επιβαρύνει ιδιαίτερα τις περιόδους σποράς, φυτοπροστασίας και συγκομιδής.
Η δημιουργία μεγαλύτερων λειτουργικών ενοτήτων μπορεί να διευκολύνει τη χρήση μηχανημάτων και την οργάνωση επενδύσεων. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει υποχρεωτικά αλλαγή ιδιοκτησίας: η συνένωση της καλλιεργητικής διαχείρισης μπορεί να επιδιωχθεί και μέσα από συμφωνίες μίσθωσης, εφόσον υπάρχουν σαφείς όροι.
Για το tilegrafimanews.gr το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν ο σχεδιασμός θα προσφέρει πραγματικά αξιοποιήσιμη γη, με ασφάλεια χρήσης και οικονομικούς όρους που επιτρέπουν βιώσιμη παραγωγή.
Ποιοι θα θεωρούνται ενεργοί αγρότες
Κεντρική εκκρεμότητα αποτελεί ο προσδιορισμός των δικαιούχων. Η αναφορά σε ενεργούς αγρότες χρειάζεται να μεταφραστεί σε συγκεκριμένα, ελέγξιμα κριτήρια, χωρίς να προεξοφλείται ότι αυτά θα ταυτίζονται με προϋποθέσεις άλλων αγροτικών προγραμμάτων.
Θα πρέπει να διευκρινιστεί εάν προβλέπεται προτεραιότητα για νέους παραγωγούς, επαγγελματίες αγρότες, κτηνοτρόφους ή εκμεταλλεύσεις που γειτνιάζουν με τις διαθέσιμες εκτάσεις. Αντίστοιχα, χρειάζονται κανόνες για περιπτώσεις πολλαπλού ενδιαφέροντος, ώστε η επιλογή να στηρίζεται σε διαφανή αξιολόγηση.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι δικλίδες απέναντι στην κατοχύρωση εκτάσεων χωρίς ουσιαστική καλλιέργεια. Ένας μηχανισμός παραχώρησης θα πρέπει να συνδέει το δικαίωμα χρήσης με πραγματική παραγωγική αξιοποίηση, προβλέποντας έλεγχο και συνέπειες όταν παραβιάζονται οι συμβατικές υποχρεώσεις.
Η καταγραφή της γης προηγείται των παραχωρήσεων
Πριν από οποιαδήποτε εφαρμογή απαιτείται αξιόπιστη εικόνα των διαθέσιμων δημόσιων εκτάσεων. Δεν αρκεί ένα αγροτεμάχιο να εμφανίζεται ως ανεκμετάλλευτο: χρειάζεται έλεγχος του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, των επιτρεπόμενων χρήσεων, της πρόσβασης και τυχόν δεσμεύσεων.
Εξίσου σημαντικά είναι η ποιότητα του εδάφους και η δυνατότητα άρδευσης. Μια έκταση χωρίς πρόσβαση σε νερό ή με δυσανάλογο κόστος αποκατάστασης μπορεί να μην προσφέρει ουσιαστική διέξοδο στον παραγωγό, ακόμη και εάν παραχωρηθεί με χαμηλό αντάλλαγμα.
Η διάρκεια χρήσης αποτελεί επίσης καθοριστικό παράγοντα. Διαφορετικό ορίζοντα χρειάζεται μια ετήσια καλλιέργεια και διαφορετικό μια δενδροκαλλιέργεια, όπου η επένδυση αποδίδει σταδιακά. Χωρίς επαρκή συμβατική ασφάλεια, ο ενδιαφερόμενος δύσκολα θα αναλάβει σημαντικές δαπάνες εγκατάστασης.
Τι σημαίνει για την ιδιωτική αγροτική περιουσία
Η διευκόλυνση ιδιωτικών μισθώσεων και μεταβιβάσεων δεν ισοδυναμεί, βάσει όσων έχουν δημοσιοποιηθεί, με υποχρεωτική παραχώρηση ιδιωτικών χωραφιών. Το περιεχόμενο της παρέμβασης παραμένει αδιευκρίνιστο και θα χρειαστεί συγκεκριμένη παρουσίαση πριν εξαχθούν συμπεράσματα για τις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών.
Πιθανή επιτυχία του εγχειρήματος προϋποθέτει εμπιστοσύνη και από τις δύο πλευρές: προστασία της περιουσίας του εκμισθωτή και σταθερούς όρους για τον καλλιεργητή. Οι καθαρές συμβάσεις είναι προϋπόθεση για συμφωνίες που μπορούν να διαρκέσουν.
Η πρόταση αγγίζει ένα υπαρκτό διαρθρωτικό πρόβλημα, αλλά δεν αντιμετωπίζει αυτοτελώς το κόστος ενέργειας, εφοδίων και χρηματοδότησης. Το επόμενο ουσιαστικό βήμα θα είναι η δημοσιοποίηση ολοκληρωμένου σχεδίου, με διαθέσιμες εκτάσεις, κριτήρια, κόστος και ελέγχους. Μέχρι τότε, οι παραγωγοί χρειάζονται σαφή ενημέρωση και αποφυγή προσδοκιών για παραχωρήσεις που δεν έχουν ακόμη εξειδικευτεί.
