ΦΛΩΡΙΔΗΣ: Ταχύτερη απονομή Δικαιοσύνης με fast track διαδικασίες
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Ριζικές τομές στην απονομή της Δικαιοσύνης προωθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης με τον νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ), ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από το νέο δικαστικό έτος, τον Σεπτέμβριο του 2025.
Κεντρικός στόχος είναι η δραστική μείωση των καθυστερήσεων: από τις 1.492 ημέρες που απαιτούνται σήμερα για την έκδοση τελεσίδικης απόφασης, το νέο μοντέλο υπόσχεται 730 ημέρες, ενώ η εκδίκαση αγωγών και μηνύσεων θα γίνεται μέσα σε 8 μήνες, σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες του tilegrafimanews.gr
Η εφαρμογή των διατάξεων αφορά όλες τις αστικές και οικογενειακές διαφορές, τις διαθήκες, τους πλειστηριασμούς και τις αποζημιώσεις. Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, πρόκειται για ένα «ευρωπαϊκό άλμα» σε σύγκριση με τις μέχρι τώρα χρονοβόρες διαδικασίες που ταλαιπωρούσαν πολίτες και δικηγόρους.
Τέλος οι αναβολές και η “αιώνια προδικασία”
Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες του σχεδίου είναι η υποχρεωτική ολοκλήρωση της προδικασίας εντός συγκεκριμένων προθεσμιών. Από τη στιγμή που θα κατατίθεται μια αγωγή, θα ορίζεται αυτόματα δικάσιμος εντός 150 έως 180 ημερών.
Η κοινοποίηση της αγωγής θα πρέπει να γίνεται μέσα σε 20 ημέρες, και στη συνέχεια θα τρέχει προθεσμία 90 ημερών για την κατάθεση προτάσεων και αποδεικτικών στοιχείων. Αν κάποια πλευρά δεν συμμορφωθεί, τότε, με βάση το νέο άρθρο 237 ΚΠολΔ, η υπόθεση διαγράφεται. Το μέτρο αυτό ουσιαστικά εξαλείφει την αναβλητικότητα και διασφαλίζει ότι οι υποθέσεις θα φτάνουν ώριμες στο ακροατήριο.
Πειθαρχικός έλεγχος για καθυστερήσεις από δικαστές
Για πρώτη φορά εισάγεται θεσμικά ο έλεγχος δικαστών που καθυστερούν τις αποφάσεις. Ο δικαστής που έχει χρεωθεί μια υπόθεση και καθυστερεί, οφείλει να ενημερώνει εγγράφως τον προϊστάμενό του, ο οποίος με τη σειρά του θα ενημερώνει τον Άρειο Πάγο και τους διαδίκους. Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενων καθυστερήσεων, ο φάκελος θα αφαιρείται και θα ανατίθεται σε άλλον δικαστή. Πρόκειται για ένα βήμα που –σύμφωνα με πληροφορίες του Ολομέλειας Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος– αναμένεται να αποσυμφορήσει σημαντικά τον όγκο των εκκρεμών υποθέσεων.
Σε μία εβδομάδα οι διαθήκες – από 300 ημέρες σε 7
Εντυπωσιακή είναι και η πρόβλεψη για τη δημοσίευση των διαθηκών. Ενώ σήμερα απαιτούνται 300 ημέρες, από τον Σεπτέμβριο του 2025 η διαδικασία θα ολοκληρώνεται από 2 έως 7 ημέρες, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας που θα διαχειρίζονται οι συμβολαιογραφικοί σύλλογοι. Η αλλαγή αυτή δεν είναι μόνο διαδικαστική, αλλά και ουσιαστική: επιτρέπει την ταχύτερη αποδοχή κληρονομιάς, την άμεση είσπραξη φόρων από το κράτος και την αποσυμφόρηση των πρωτοδικείων.
Επέκταση ρόλου των δικηγόρων και αποσυμφόρηση των δικαστηρίων
Συνεχίζεται η μεταφορά δικαστηριακής ύλης στους δικηγόρους, όπως προβλέπει ο Ν. 5095/2024. Οι συμβολαιογραφικές πράξεις, οι ένορκες βεβαιώσεις και οι αποποιήσεις κληρονομιών διεκπεραιώνονται πλέον εκτός δικαστηρίων, ενισχύοντας το ρόλο του νομικού κόσμου και αποφορτίζοντας το σύστημα. Το νέο σχέδιο περιλαμβάνει και την ανάθεση σχεδίου διαταγής πληρωμής σε τρίτο δικηγόρο – μια τομή που δίνει ώθηση στη γρήγορη εκκαθάριση των αστικών διαφορών.
Επέμβαση σε Άρειο Πάγο – νέα πρότυπα λειτουργίας
Ο τρίτος βαθμός δικαιοδοσίας, ο Άρειος Πάγος, αποκτά εντελώς νέα μορφή: εισάγεται εκ νέου η γραπτή εισήγηση πριν τη συζήτηση της υπόθεσης. Η ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων θα γίνεται απευθείας στον Άρειο Πάγο, χωρίς ενδιάμεση διαβίβαση από τα εφετεία. Επίσης, θα υπάρξει περιορισμός στον όγκο των κατατιθέμενων δικογράφων, γεγονός που επιταχύνει τις συνεδριάσεις και τις αποφάσεις του ανώτατου δικαστηρίου.
Ψηφιακός επαναπροσδιορισμός ανακοπών – λύση στις υποθέσεις του 2036
Ακραίο παράδειγμα του προβλήματος καθυστερήσεων είναι η ανακοπή στο Πρωτοδικείο Αθηνών με δικάσιμο το… 2036. Για να αντιμετωπιστεί αυτό, δημιουργείται νέα πλατφόρμα επαναπροσδιορισμού υποθέσεων, στο πρότυπο της πλατφόρμας του Νόμου Κατσέλη. Αν δεν υποβληθεί εκ νέου ανακοπή στην πλατφόρμα, θα θεωρείται ανυπόστατη. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επιφέρει εκδόσεις αποφάσεων ανακοπών εντός 2 μηνών.
Ολοκληρωμένος επανασχεδιασμός – για μία «Ελλάδα δικαίου»
Σύμφωνα με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη, το νέο μοντέλο δεν είναι απλώς ένα νομοτεχνικό εργαλείο. Είναι μία ολοκληρωμένη στρατηγική μετάβασης σε μια Ευρωπαϊκή Ελλάδα, όπου η Δικαιοσύνη θα λειτουργεί με προβλεψιμότητα, ταχύτητα και ασφάλεια. Ο τελικός στόχος είναι η εναρμόνιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο απονομής δικαιοσύνης, δηλαδή αποφάσεις σε λιγότερο από 2 χρόνια.
Το υπουργείο σχεδιάζει να αξιοποιήσει πλήρως την πλατφόρμα ψηφιακής δικαιοσύνης, ενισχύοντας την πρόσβαση του πολίτη σε κάθε στάδιο της διαδικασίας. Με τον νέο ΚΠολΔ, φαίνεται πως η χώρα αφήνει πίσω της δεκαετίες θεσμικής αγκύλωσης και μπαίνει σε τροχιά δικαστικής μεταρρύθμισης με χειροπιαστά αποτελέσματα για τον πολίτη.
