Την πρόθεση της Αθήνας να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής προοπτικής των Δυτικών Βαλκανίων επιβεβαιώνουν οι τελευταίες πρωτοβουλίες του υπουργείου Εξωτερικών, με ορίζοντα πλέον το 2ο εξάμηνο του 2027, όταν η Ελλάδα θα αναλάβει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Του Στέφανου Νικολαΐδη
Η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να αξιοποιήσει το παράθυρο ευκαιρίας που διαμορφώνεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, θεωρώντας ότι η ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα περιφερειακής σταθερότητας, αλλά και κρίσιμο τεστ αξιοπιστίας για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η πρωτοβουλία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη να συνυπογράψει, στα τέλη Απριλίου, μαζί με υπουργούς, υφυπουργούς και άλλους αξιωματούχους από τη Σερβία, το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, το Κόσοβο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Διακήρυξη των Δελφών, η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει τον πολιτικό οδικό χάρτη για την ευρωπαϊκή πορεία της περιοχής.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στόχος της πρωτοβουλίας είναι έως την έναρξη της ελληνικής προεδρίας να έχουν επιτευχθεί συγκεκριμένα και μετρήσιμα βήματα από ορισμένες χώρες της περιοχής προς την κατεύθυνση της ένταξής τους στην ΕΕ.
Τεχνική βοήθεια και μεταφορά τεχνογνωσίας
Για τον σκοπό αυτό, το υπουργείο Εξωτερικών σχεδιάζει το επόμενο διάστημα μια σειρά δράσεων που θα κινούνται τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η Αθήνα προτίθεται να προσφέρει τεχνική βοήθεια στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, προκειμένου να υποστηρίξει τις μεταρρυθμιστικές τους ατζέντες και να συμβάλει στη σταδιακή προσαρμογή τους στο ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η παροχή τεχνογνωσίας θεωρείται από την ελληνική πλευρά ένα από τα πλέον αποτελεσματικά εργαλεία για την επιτάχυνση της ενταξιακής διαδικασίας, ιδιαίτερα σε τομείς όπου οι υποψήφιες χώρες εξακολουθούν να εμφανίζουν σημαντικές υστερήσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Γεραπετρίτης έχει ήδη ξεκινήσει τις προγραμματισμένες του περιοδείες στις πρωτεύουσες των Δυτικών Βαλκανίων, ενώ ήδη γίνονται προετοιμασίες για νέα συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της περιοχής στην Αθήνα προς το τέλος του έτους, ως συνέχεια της πρωτοβουλίας που εγκαινιάστηκε στους Δελφούς.
Η Ελλάδα ως ενεργειακός και διαμετακομιστικός κόμβος
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα που διαθέτει σήμερα η Ελλάδα στην προσπάθεια αυτή είναι η αναβαθμισμένη γεωοικονομική της θέση.
Η μετατροπή της χώρας τα τελευταία χρόνια σε ενεργειακό και διαμετακομιστικό κόμβο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη προσφέρει στην Αθήνα επιπλέον εργαλεία επιρροής και συνεργασίας με τις χώρες της περιοχής.
Μέσω των ενεργειακών και μεταφορικών υποδομών της Αλεξανδρούπολης, της Καβάλας και της Θεσσαλονίκης, η Ελλάδα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως κρίκος σύνδεσης των Δυτικών Βαλκανίων με τους ευρωπαϊκούς διαδρόμους μεταφορών, ενέργειας και εφοδιαστικών αλυσίδων.
Την ίδια εικόνα περιέγραψε και ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών σε συνέντευξή του στη σερβική εφημερίδα Politika, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε βασική νότια ενεργειακή πύλη για τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο κ. Γεραπετρίτης ανέδειξε τον ρόλο της πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου της Αλεξανδρούπολης, του τερματικού σταθμού LNG της Ρεβυθούσας, αλλά και του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου μέσω των διασυνδέσεων Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας και Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας.
«Δεν μπορούμε να φανταστούμε την Ευρώπη χωρίς τα Δυτικά Βαλκάνια»
Στη συνέντευξή του ο υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε την πλήρη στήριξη της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας και συνολικά των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων.
Όπως τόνισε, η Ελλάδα θεωρεί τα Δυτικά Βαλκάνια αναπόσπαστο τμήμα της ευρωπαϊκής οικογένειας και τάσσεται υπέρ της επιτάχυνσης της διαδικασίας διεύρυνσης.
Υπενθύμισε ότι η Αθήνα υπήρξε η χώρα που πρωτοστάτησε στην υιοθέτηση της Ατζέντας της Θεσσαλονίκης το 2003 και σημείωσε ότι η σημερινή συγκυρία προσφέρει την ευκαιρία για μια νέα ώθηση στη διαδικασία ένταξης.
«Δεν μπορούμε να φανταστούμε μία Ευρώπη χωρίς τη Σερβία και τα Δυτικά Βαλκάνια», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η ένταξη της περιοχής συνδέεται τόσο με τη σταθερότητα και την ασφάλεια όσο και με την αξιοπιστία της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι στόχος της ελληνικής πλευράς είναι κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας του 2027 να καταστεί εφικτή η ένταξη μίας ή περισσότερων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι 3 λόγοι για επιτάχυνση της διεύρυνσης
Την ίδια προσέγγιση ανέπτυξε ο κ. Γεραπετρίτης και κατά την επίσκεψή του στο Βελιγράδι, όπου συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών της Σερβίας Μάρκο Ντούριτς.
Ο Έλληνας υπουργός προσδιόρισε 3 βασικούς λόγους για τους οποίους η επιτάχυνση της ευρωπαϊκής πορείας των Δυτικών Βαλκανίων αποτελεί στρατηγική αναγκαιότητα.
Ο πρώτος αφορά την ίδια τη φύση της περιοχής, η οποία ιστορικά χαρακτηρίζεται από αστάθεια, εθνικισμούς και εκκρεμότητες που κατά καιρούς έχουν προκαλέσει κρίσεις και συγκρούσεις. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη οφείλει να παραμείνει σε εγρήγορση ώστε η περιοχή να παραμείνει προσανατολισμένη στις ευρωπαϊκές αξίες.
Ο δεύτερος σχετίζεται με το διεθνές περιβάλλον ασφαλείας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και η ανθρωπιστική κρίση σε τμήματα της Αφρικής καθιστούν, σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμη πιο αναγκαία τη διατήρηση της ευρωπαϊκής συνοχής.
Ο τρίτος λόγος αφορά την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η Ευρώπη χρειάζεται τα Δυτικά Βαλκάνια εξίσου όσο τα Δυτικά Βαλκάνια χρειάζονται την Ευρώπη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η στρατηγική αυτονομία της Ένωσης αναδεικνύεται σε κεντρικό στόχο.
Στο ίδιο πλαίσιο υπενθύμισε ότι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη ζητήσει επισήμως να ανοίξει το συντομότερο δυνατό το τρίτο διαπραγματευτικό κεφάλαιο της ενταξιακής διαδικασίας της Σερβίας.
Οι διαφορετικές ταχύτητες των υποψηφίων χωρών
Παρά τη νέα δυναμική που επιχειρεί να δημιουργήσει η Αθήνα, οι ίδιες διπλωματικές πηγές αναγνωρίζουν ότι οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων δεν βρίσκονται στο ίδιο σημείο της ενταξιακής τους πορείας.
Το Μαυροβούνιο θεωρείται σήμερα η χώρα που βρίσκεται πιο κοντά στην πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν είναι τυχαίο ότι ο κ. Γεραπετρίτης θα επισκεφθεί τη χώρα την ερχόμενη Παρασκευή 19 Ιουνίου στο πλαίσιο της συνέχειας της Διακήρυξης των Δελφών.
Αντίθετα, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία εμφανίζονται να βρίσκονται πιο πίσω για λόγους κυρίως πολιτικού χαρακτήρα, ενώ η περίπτωση της Αλβανίας παραμένει ιδιαίτερα σύνθετη.
Παρότι τα Τίρανα καταγράφουν πρόοδο σε ορισμένους τομείς, η ύπαρξη εκκρεμοτήτων στις ελληνοαλβανικές σχέσεις και ο συχνά απρόβλεπτος πολιτικός χειρισμός του πρωθυπουργού Έντι Ράμα καθιστούν δύσκολη οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη για την ταχύτητα της ενταξιακής της πορείας.
Η προετοιμασία της ελληνικής προεδρίας
Το σύνολο αυτών των πρωτοβουλιών συνδέεται άμεσα με την προετοιμασία της ελληνικής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Σύμφωνα με όσα είχε αναφέρει η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Λάνα Ζωχιού κατά την πρώτη ενημέρωση των διπλωματικών συντακτών τον Μάιο, ήδη από τις 21 Νοεμβρίου 2025 έχει συσταθεί ειδικό Γραφείο Ελληνικής Προεδρίας, με αποστολή τον προγραμματισμό, τον συντονισμό και την προώθηση όλων των απαραίτητων δράσεων για την προετοιμασία της χώρας.
Το Γραφείο υπάγεται απευθείας στον υπουργό Εξωτερικών, ενώ επικεφαλής του έχει οριστεί ο πρέσβης Στυλιανός Χουρμουζιάδης, διπλωμάτης με εμπειρία τόσο σε διμερή όσο και σε πολυμερή ζητήματα, καθώς και θητεία στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την προηγούμενη ελληνική προεδρία του 2014.
Παράλληλα, ήδη από τις αρχές του 2025 είχε ξεκινήσει η σχετική προεργασία με τη συνδρομή της Μόνιμης Αντιπροσωπείας στις Βρυξέλλες, ενώ τον Ιούνιο του ίδιου έτους συγκροτήθηκε και ειδική Διυπουργική Ομάδα Εργασίας (Task Force), η οποία λειτουργεί ως μηχανισμός πολιτικού και οργανωτικού συντονισμού της προεδρίας.
Η πρώτη συνεδρίαση της ομάδας πραγματοποιήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2025 υπό τον ίδιο τον υπουργό Εξωτερικών.
Στην Αθήνα θεωρούν ότι η έγκαιρη αυτή προετοιμασία θα επιτρέψει στην ελληνική προεδρία να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες στο πεδίο της διεύρυνσης, επιχειρώντας να μετατρέψει το δεύτερο εξάμηνο του 2027 σε ορόσημο για την ευρωπαϊκή πορεία των Δυτικών Βαλκανίων, σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα μετά τη Σύνοδο της Θεσσαλονίκης που χάραξε για πρώτη φορά τον ευρωπαϊκό ορίζοντα της περιοχής.
Πηγή: skai.gr
