ΣΕΙΣΜΟΣ: «Δεν ξέρουμε πότε, αλλά θα έρθει» – Η προειδοποίηση που δεν αφορά μόνο την Καλιφόρνια
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η φράση αυτή ανήκει στον καθηγητή Γεωεπιστημών του USC Dornsife Yehuda Ben-Zion, έναν από τους πιο γνωστούς σεισμολόγους στις Ηνωμένες Πολιτείες, και αναφέρεται στην αναπόφευκτη έλευση ενός σπάνιου, καταστροφικού σεισμού τύπου supershear στην Καλιφόρνια. Ωστόσο, το ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια προειδοποίηση, με τις ίδιες σχεδόν λέξεις, ακούγεται πλέον και για την Ελλάδα, όπου πέντε μεγάλα ενεργά ρήγματα συνθέτουν ένα από τα πιο επικίνδυνα σεισμικά τόξα της Ευρώπης.
Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το tilegrafimanews.gr, διεθνείς σεισμολόγοι επισημαίνουν ότι η ελληνική επικράτεια παρουσιάζει γεωδυναμικές ομοιότητες με την Καλιφόρνια, καθώς βρίσκεται στο όριο σύγκρουσης δύο λιθοσφαιρικών πλακών – της αφρικανικής και της ευρασιατικής – με αποτέλεσμα η σεισμική δραστηριότητα να είναι συχνή και ενίοτε καταστροφική. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα χτυπήσει ένας μεγάλος σεισμός, αλλά πότε και πού.
Πέντε ρήγματα – πέντε πιθανές εστίες ισχυρών δονήσεων
Οι επιστήμονες εντοπίζουν πέντε μεγάλα ρήγματα στον ελληνικό χώρο που θα μπορούσαν να δώσουν σεισμούς άνω των 7 Ρίχτερ. Πρόκειται για:
1. Το ρήγμα του Ιονίου πελάγους – Εκτείνεται από τα νότια της Κεφαλονιάς ως τα δυτικά της Πελοποννήσου και έχει δώσει ιστορικούς σεισμούς, όπως εκείνον των 7,2 Ρίχτερ το 1953.
2. Το ρήγμα της Αμοργού – Ανατολικού Αιγαίου – Ευθύνεται για τον σεισμό των 7,5 Ρίχτερ το 1956, τον μεγαλύτερο στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
3. Το ρήγμα της Ανατολικής Θεσσαλίας – Βορείου Αιγαίου – Δυναμικό ρήγμα που μπορεί να επηρεάσει μεγάλα αστικά κέντρα.
4. Το ρήγμα του Κορινθιακού κόλπου – Από τα πιο ενεργά στην Ευρώπη, με σεισμούς σχεδόν κάθε δεκαετία και σοβαρές επιπτώσεις στις γύρω περιοχές.
5. Το ρήγμα της Ρόδου – Ανατολικής Μεσογείου – Σημαντικός σεισμογόνος χώρος με δυνατότητα εκδήλωσης σεισμών 7+ Ρίχτερ, που μπορεί να επηρεάσουν ολόκληρο το νοτιοανατολικό Αιγαίο.
«Όλα αυτά τα ρήγματα έχουν δείξει στο παρελθόν ότι είναι ικανά να προκαλέσουν σεισμούς μεγάλης έντασης. Η ενέργεια συσσωρεύεται και θα απελευθερωθεί κάποια στιγμή. Δεν μπορούμε να πούμε πότε, αλλά είναι βέβαιο ότι θα συμβεί», δηλώνει ο καθηγητής σεισμολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γεράσιμος Παπαδόπουλος.
Supershear σεισμοί: Το φαινόμενο που τρομάζει τους ειδικούς
Η ανησυχία των διεθνών σεισμολόγων δεν αφορά μόνο το πού θα εκδηλωθεί ένας σεισμός, αλλά και το πώς. Οι λεγόμενοι supershear σεισμοί, όπως εξηγεί ο καθηγητής Ahmed Elbanna του SCEC, κινούνται ταχύτερα από τα ίδια τα σεισμικά κύματα διάτμησης (S-waves), προκαλώντας ένα φαινόμενο παρόμοιο με την «ηχητική έκρηξη» που παράγεται από ένα υπερηχητικό αεροσκάφος.
«Όταν το ρήγμα σπάσει πιο γρήγορα από την ταχύτητα των κυμάτων διάτμησης, δημιουργούνται ισχυρότερα και πιο εκτεταμένα κύματα, τα οποία είναι καταστροφικά. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και περιοχές μακριά από το επίκεντρο μπορεί να δεχθούν τεράστια πλήγματα», τονίζει.
Στην Ελλάδα, οι σεισμολόγοι δεν αποκλείουν την πιθανότητα εμφάνισης ενός τέτοιου φαινομένου, ιδίως στα ρήγματα του Ιονίου και της Ρόδου, όπου η γεωμετρία και η ταχύτητα μετακίνησης των τεκτονικών πλακών καθιστούν θεωρητικά εφικτό ένα σενάριο supershear.
«Ο σεισμός θα έρθει όταν δεν το περιμένουμε» – Οι προειδοποιήσεις για Ελλάδα και Μεσόγειο
Σύμφωνα με στοιχεία του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου της Αθήνας, η Ελλάδα είναι η πιο σεισμογενής χώρα της Ευρώπης και η έκτη παγκοσμίως. Κατά μέσο όρο, κάθε χρόνο καταγράφονται πάνω από 10.000 σεισμικές δονήσεις, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι μικρές. Ωστόσο, τα ιστορικά δεδομένα δείχνουν ότι μεγάλοι σεισμοί πλήττουν τη χώρα ανά 25–40 χρόνια. Ο τελευταίος με μέγεθος άνω των 6,5 Ρίχτερ σημειώθηκε στη Ζάκυνθο το 2018.
«Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο ενός μεγάλου σεισμού άνω των 7 Ρίχτερ στο Αιγαίο ή το Ιόνιο μέσα στα επόμενα 20–30 χρόνια», δήλωσε στο tilegrafimanews.gr ο σεισμολόγος δρ. Μάρκος Βαλεντίνο, ερευνητής στο Ευρωμεσογειακό Κέντρο Σεισμολογίας (EMSC). «Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα θα είναι έτοιμη όταν αυτό συμβεί. Και φοβάμαι ότι η απάντηση είναι ‘όχι’».
Διδάγματα από την Καλιφόρνια – Τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα
Η περίπτωση της Καλιφόρνιας λειτουργεί ως καμπανάκι και για την Ελλάδα. Εκεί, οι αρχές και οι επιστήμονες πιέζουν για πιο αυστηρούς οικοδομικούς κανονισμούς, αναβαθμισμένα συστήματα προειδοποίησης και πιο εντατική παρακολούθηση των ρηγμάτων.
Ο Ben-Zion προειδοποιεί: «Οι σημερινοί κανονισμοί δόμησης δεν λαμβάνουν υπόψη το σενάριο ενός σεισμού supershear. Αν δεν ενισχύσουμε τις υποδομές, οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές».
Το ίδιο ισχύει και για την Ελλάδα, όπου πολλές κατασκευές είναι παλιές και δεν έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν σεισμούς μεγάλης διάρκειας ή ταχύτητας. «Η ενίσχυση των σχολείων, των νοσοκομείων και των γεφυρών πρέπει να γίνει άμεσα, πριν από την επόμενη μεγάλη δόνηση», υπογραμμίζει ο καθηγητής σεισμολογίας Κώστας Κουτσούκος από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Σενάρια για έναν «μεγάλο» σεισμό και τις επιπτώσεις του
Η πιθανότητα ενός σεισμού μεγέθους 7 Ρίχτερ ή μεγαλύτερου δεν είναι θεωρητική. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), ένα τέτοιο γεγονός στην Αττική θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιές σε πάνω από 100.000 κτίρια και να επηρεάσει εκατομμύρια κατοίκους. Αντίστοιχα, ένας σεισμός της τάξης των 7,2 Ρίχτερ στο Ιόνιο θα είχε επιπτώσεις όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στις ακτές της Ιταλίας και της Αλβανίας.
Επιπλέον, η αύξηση της αστικοποίησης και η συγκέντρωση πληθυσμού σε μεγάλα κέντρα όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη αυξάνουν δραματικά τις συνέπειες ενός τέτοιου φαινομένου. «Η επόμενη μεγάλη δόνηση δεν θα είναι μόνο φυσικό φαινόμενο, αλλά κοινωνικό και οικονομικό σοκ», επισημαίνει ο δρ. Βαλεντίνο.
Το ρολόι μετρά ήδη αντίστροφα
Η Ελλάδα βρίσκεται πάνω σε ένα από τα πιο ενεργά σεισμικά τόξα της Γης. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι ένας μεγάλος σεισμός είναι αναπόφευκτος – το μόνο άγνωστο είναι η στιγμή που θα συμβεί. Η εμπειρία της Καλιφόρνιας δείχνει ότι η πρόληψη, η προετοιμασία και η επιστημονική έρευνα μπορούν να μειώσουν τις απώλειες.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Ben-Zion: «Είτε είμαστε έτοιμοι είτε όχι, θα συμβεί». Και στην Ελλάδα, όπου τα πέντε μεγάλα ρήγματα συσσωρεύουν ενέργεια εδώ και δεκαετίες, αυτή η φράση αποκτά ακόμη πιο επείγουσα σημασία.
Σύμφωνα με πληροφορίες του tilegrafimanews.gr, η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται σε επιφυλακή. Ο «μεγάλος σεισμός» στην Ελλάδα δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά αναπόφευκτη πραγματικότητα. Το ζητούμενο είναι αν η χώρα θα τον αντιμετωπίσει προετοιμασμένη ή απροετοίμαστη.
Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο εάν προσθέσετε ενεργό σύνδεσμο στη πηγή του άρθρου
