ΕΝΟΙΚΙΑ – ΑΚΙΝΗΤΑ – ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: Μια βαθιά κοινωνική και οικονομική αντίφαση αποκαλύπτεται στην ελληνική αγορά ακινήτων: εκατοντάδες χιλιάδες κατοικίες παραμένουν κλειστές, ενώ εργαζόμενοι, νέα ζευγάρια και φοιτητές αναγκάζονται να διαθέτουν δυσανάλογα μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για ένα διαμέρισμα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης- tilegrafimanews.gr
Τα στοιχεία της απογραφής της ΕΛΣΤΑΤ και της μελέτης της Alpha Bank αποτυπώνουν ένα στεγαστικό πρόβλημα που δεν εξηγείται αποκλειστικά από τις υψηλές τιμές, αλλά και από την αδυναμία αξιοποίησης μεγάλου αριθμού υφιστάμενων ακινήτων.
Το TILEGRAFIMANEWS.GR καταγράφει τα ευρήματα της έρευνας, τις πραγματικές επιβαρύνσεις των νοικοκυριών, τις αιτίες που κρατούν τα σπίτια κλειστά και τις παρεμβάσεις που μπορούν να αλλάξουν την κατάσταση.
Σχεδόν 800.000 σπίτια εκτός αγοράς
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αξιοποιεί η μελέτη της Alpha Bank, περίπου 794.000 κατοικίες στην Ελλάδα καταγράφονται ως κενές.
Στην Αττική ο αριθμός υπερβαίνει τις 250.000, ενώ στον Δήμο Αθηναίων η απογραφή του 2021 κατέγραψε 117.137 κενές κατοικίες, περίπου το 26,8% του συνολικού αποθέματος.
Αυτό σημαίνει ότι περισσότερο από ένα στα τέσσερα σπίτια του Δήμου Αθηναίων δεν κατοικούνταν κατά τον χρόνο της απογραφής.
Η εικόνα, ωστόσο, χρειάζεται προσοχή. Δεν είναι όλα αυτά τα ακίνητα διαθέσιμα για άμεση ενοικίαση. Ορισμένα είναι εγκαταλελειμμένα, άλλα παρουσιάζουν σοβαρές φθορές και αρκετά βρίσκονται μπλεγμένα σε κληρονομικές εκκρεμότητες.
Το σημαντικότερο ερώτημα είναι πόσα από αυτά μπορούν πράγματι να επιστρέψουν στην αγορά.
Ενοίκιο 762 ευρώ για 60 τετραγωνικά
Η έρευνα που παρουσιάστηκε για την αγορά της Αθήνας αναφέρει μέση ζητούμενη τιμή 12,70 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κατοικίες έως 80 τ.μ.
Με αυτό το επίπεδο τιμών, ένα διαμέρισμα 60 τετραγωνικών αντιστοιχεί σε μηνιαίο ενοίκιο 762 ευρώ.
Πρόκειται για ποσό που απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των καθαρών αποδοχών ενός χαμηλόμισθου εργαζομένου.
Και βεβαίως το ενοίκιο δεν είναι η μοναδική επιβάρυνση. Ακολουθούν ηλεκτρικό ρεύμα, κοινόχρηστα, θέρμανση, λογαριασμοί τηλεπικοινωνιών και τρόφιμα.
Η πραγματική στεγαστική δαπάνη είναι επομένως αισθητά μεγαλύτερη από το ποσό που αναγράφεται στη μίσθωση.
Κυψέλη: 280 ευρώ για μόλις 12 τετραγωνικά
Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα από αγγελίες μικρών κατοικιών.
Στην Κυψέλη καταγράφηκε διαμέρισμα μόλις 12 τ.μ. με ζητούμενο μίσθωμα 280 ευρώ.
Η αναλογία διαμορφώνεται στα 23,33 ευρώ ανά τετραγωνικό, δηλαδή πολύ υψηλότερα από τη μέση ζητούμενη τιμή της συγκεκριμένης κατηγορίας διαμερισμάτων στην Αθήνα.
Σε άλλη περίπτωση, κατοικία 40 τ.μ. στην πλατεία Αμερικής προσφερόταν προς 650 ευρώ.
Οι τιμές αυτές αφορούν συγκεκριμένες αγγελίες και δεν αποτελούν αντιπροσωπευτικό μέσο όρο ολόκληρων περιοχών.
Δείχνουν, όμως, πόσο περιορισμένες γίνονται οι επιλογές για όσους διαθέτουν μικρό προϋπολογισμό.
Γιατί οι ιδιοκτήτες κρατούν κλειστά τα σπίτια
Η μελέτη της Alpha Bank καταγράφει τους βασικούς λόγους αδράνειας των κατοικιών.
Το 42% των ερωτηθέντων ιδιοκτητών κενών ακινήτων αναφέρει το υψηλό κόστος επισκευής ή ανακαίνισης.
Ακολουθούν οι κληρονομικές διαφορές και η πολλαπλή ιδιοκτησία, με ποσοστό 21%.
Άλλοι ιδιοκτήτες διατηρούν τα ακίνητα για μελλοντική οικογενειακή χρήση, ενώ ορισμένοι θεωρούν ότι δεν υπάρχει επαρκής ζήτηση ή ότι οι οικονομικές προσφορές δεν τους ικανοποιούν.
Η παλαιότητα των κατοικιών αποτελεί πρόσθετο πρόβλημα.
Πολλά διαμερίσματα χρειάζονται αντικατάσταση ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, υδραυλικές επισκευές, νέα κουφώματα και ενεργειακή αναβάθμιση.
Χωρίς χρηματοδότηση, τέτοιες εργασίες παραμένουν απαγορευτικές για αρκετούς ιδιοκτήτες.
Φοιτητές: Όταν οι σπουδές εξαρτώνται από το ενοίκιο
Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση για οικογένειες με παιδιά που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους.
Ενδεικτικά, στην έρευνα αναφέρεται ζητούμενο μίσθωμα περίπου 440 ευρώ για στούντιο 35 τ.μ. στο κέντρο της Αθήνας και 420 ευρώ για αντίστοιχη κατοικία στου Ζωγράφου.
Στο ποσό προστίθενται μετακινήσεις, διατροφή και υπόλοιπα έξοδα διαβίωσης.
Έτσι, η φοίτηση σε άλλη πόλη μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρή οικονομική δοκιμασία, ακόμη και για οικογένειες με δύο εργαζόμενους γονείς.
Οι επτά παρεμβάσεις που μπορούν να αλλάξουν την εικόνα
Η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτεί περισσότερα από ένα επιδοτούμενο πρόγραμμα.
- Χαρτογράφηση κενών κατοικιών, ώστε να εντοπιστούν τα πραγματικά διαθέσιμα ακίνητα ανά περιοχή.
- Ενίσχυση των ανακαινίσεων, με κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές δαπάνες.
- Απλούστευση κληρονομικών και ιδιοκτησιακών διαδικασιών, όπου υπάρχουν νομικές εκκρεμότητες.
- Αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων για κατοικίες προσιτού μισθώματος.
- Περισσότερη φοιτητική στέγη, ιδιαίτερα σε πόλεις με αυξημένη πανεπιστημιακή ζήτηση.
- Κίνητρα μακροχρόνιας μίσθωσης, ώστε περισσότερα κλειστά διαμερίσματα να επιστρέψουν στην αγορά.
- Καλύτερη προστασία μισθωτών και ιδιοκτητών, με σαφείς συμβατικούς όρους και αποτελεσματικές διαδικασίες επίλυσης διαφορών.
Τι αλλάζει με τις επιδοτήσεις ανακαίνισης
Η πολιτεία επιχειρεί να αυξήσει το διαθέσιμο στεγαστικό απόθεμα μέσω προγραμμάτων ανακαίνισης και αξιοποίησης ακινήτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νέα δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας», με προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και επιχορηγήσεις που, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορούν να φτάσουν το 95% των επιλέξιμων δαπανών.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι πόσες ανακαινισμένες κατοικίες θα διατεθούν τελικά για μακροχρόνια μίσθωση και σε ποιες τιμές.
Η στεγαστική κρίση δεν αντιμετωπίζεται μόνο με περισσότερα χρήματα για ενοίκια. Χρειάζονται περισσότερα κατάλληλα και οικονομικά προσιτά σπίτια στην αγορά.
Για χιλιάδες εργαζομένους και νέες οικογένειες, αυτή είναι πλέον μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές προκλήσεις της χώρας.
Πηγή: tilegrafimanews.gr, σε συνεργασία με θεσμικούς φορείς.
