ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Στο Υπουργείο Οικονομικών και στον επίσημο δημοσιονομικό σχεδιασμό βρίσκεται η βασική αναφορά για τη διακοπή του συμψηφισμού των αυξήσεων με την προσωπική διαφορά από το 2027. Το θέμα επανήλθε στη σημερινή συνταξιοδοτική επικαιρότητα, μαζί με εκτιμήσεις για το ποσοστό της επόμενης αύξησης.
Έρευνα – ανάλυση: Κατερίνα Θεοχάρη-tilegrafimanews.gr
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Το tilegrafimanews.gr ξεχωρίζει δύο ερωτήματα: ποια είναι η σημασία του μη συμψηφισμού και πώς μια μικτή αύξηση μετατρέπεται σε πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα. Η διάκριση είναι ουσιαστική, καθώς ένα ποσοστό που εμφανίζεται σε δημοσίευμα δεν μπορεί να εφαρμοστεί αυθαίρετα σε ολόκληρο το ποσό της τραπεζικής πίστωσης.
Η προσωπική διαφορά και η βάση υπολογισμού
Ο επίσημος πολυετής σχεδιασμός περιλαμβάνει πλήρη κατάργηση του συμψηφισμού της αύξησης με την προσωπική διαφορά από το 2027. Αυτό αφορά τον τρόπο απόδοσης της αύξησης και δεν σημαίνει ότι η προσωπική διαφορά μετατρέπεται αυτόματα σε νέα, πρόσθετη παροχή.
Σημερινά δημοσιεύματα αναφέρονται σε εκτίμηση αύξησης 2,8%. Για τα παρακάτω παραδείγματα χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως υποθετικό ποσοστό υπολογισμού, μέχρι να προσδιοριστεί ο οριστικός συντελεστής και η ακριβής ατομική εφαρμογή.
Παράδειγμα 1 — Μικρή προσωπική διαφορά: Υποθέτουμε επιλέξιμη βάση σύνταξης 900 ευρώ και προσωπική διαφορά 40 ευρώ. Αύξηση 2,8% στη βάση αντιστοιχεί σε 25,20 ευρώ μικτά. Το παράδειγμα δείχνει το αποτέλεσμα στη συγκεκριμένη βάση, χωρίς φόρο ή άλλες μεταβολές. Δεν υπολογίζουμε 2,8% στο συνολικό ποσό χωρίς να γνωρίζουμε ποια τμήματα αναπροσαρμόζονται.
Παράδειγμα 2 — Μεγαλύτερη προσωπική διαφορά: Σε βάση 1.100 ευρώ και προσωπική διαφορά 180 ευρώ, η ίδια υποθετική αύξηση δίνει 30,80 ευρώ μικτά στη βάση. Η προσωπική διαφορά δεν αφαιρείται αριθμητικά από το ποσό αυτό στο μοντέλο μη συμψηφισμού. Για την τελική πίστωση, όμως, χρειάζεται ο επίσημος υπολογισμός κρατήσεων και φόρου.
Παράδειγμα 3 — Σύγκριση δύο διαφορετικών βάσεων: Δύο συνταξιούχοι μπορεί να εμφανίζουν συνολικό μικτό ποσό 1.300 ευρώ, αλλά ο ένας να έχει μεγαλύτερη προσωπική διαφορά. Αν οι αναπροσαρμοζόμενες βάσεις τους είναι 1.000 και 1.200 ευρώ, το 2,8% δίνει 28 και 33,60 ευρώ αντίστοιχα. Ίδιο συνολικό ποσό δεν σημαίνει αναγκαστικά ίδια αύξηση.
Παράδειγμα 4 — Ετήσιο αποτέλεσμα της μικτής αύξησης: Αν προκύψει μηνιαία μικτή αύξηση 35 ευρώ και εφαρμοστεί σε 12 μηνιαίες καταβολές, το ετήσιο μικτό όφελος είναι 420 ευρώ. Αυτό δεν είναι ακόμη το καθαρό ετήσιο διαθέσιμο ποσό. Χρειάζεται να εξεταστούν οι κρατήσεις και ο φόρος, καθώς και εάν η σύγκριση αφορά πλήρες ημερολογιακό έτος εφαρμογής.
Η ακριβής ανάγνωση του ενημερωτικού είναι επομένως απαραίτητη. Το σύνολο της τραπεζικής πίστωσης, η μικτή σύνταξη και η βάση αναπροσαρμογής δεν είναι εναλλάξιμοι αριθμοί.
Από την ονομαστική αύξηση στην αγοραστική δύναμη
Η προσωπική οικονομική αποτίμηση χρειάζεται δύο συγκρίσεις: το νέο καθαρό ποσό σε σχέση με το παλιό και το διαθέσιμο εισόδημα σε σχέση με τις βασικές δαπάνες. Μια αύξηση μπορεί να είναι θετική σε ευρώ αλλά να καλύπτει μικρό μόνο μέρος της πρόσθετης επιβάρυνσης.
Για αυτό απαιτείται προσοχή στους υπολογισμούς που εμφανίζουν «διπλό κέρδος». Οι επιμέρους κρατήσεις πρέπει να στηρίζονται σε επαληθευμένη ατομική εφαρμογή. Δεν αρκεί η αντιγραφή ενός παραδείγματος άλλου συνταξιούχου με διαφορετική σύνθεση αποδοχών.
Παράδειγμα 5 — Αύξηση έναντι νέων εξόδων: Συνταξιούχος βλέπει υποθετικά καθαρή ενίσχυση 28 ευρώ τον μήνα. Αν οι βασικές του δαπάνες έχουν αυξηθεί κατά 45 ευρώ, η αύξηση καλύπτει 28 από τα 45 ευρώ και παραμένει πρόσθετη πίεση 17 ευρώ. Πρόκειται για προσωπική σύγκριση προϋπολογισμού, όχι μέτρηση του γενικού πληθωρισμού.
Παράδειγμα 6 — Νοικοκυριό με δύο συντάξεις: Ζευγάρι λαμβάνει καθαρές μηνιαίες αυξήσεις 24 και 31 ευρώ, συνολικά 55 ευρώ. Εάν η δαπάνη θέρμανσης αυξηθεί κατά 240 ευρώ στο τετράμηνο, αντιστοιχεί σε 60 ευρώ μηνιαίως για εκείνο το διάστημα. Οι αυξήσεις σχεδόν καλύπτουν μόνο αυτή την πρόσθετη ανάγκη, πριν ληφθούν υπόψη τρόφιμα και άλλες υπηρεσίες.
Παράδειγμα 7 — Εντοπισμός απόκλισης στο ενημερωτικό: Δικαιούχος υπολογίζει μικτή αύξηση 30 ευρώ, αλλά η καθαρή πίστωση αυξάνεται κατά 19 ευρώ. Δεν συμπεραίνει αμέσως λάθος. Συγκρίνει αναλυτικά κρατήσεις, παρακράτηση φόρου και λοιπές εγγραφές. Αν δεν δικαιολογείται η διαφορά, υποβάλλει συγκεκριμένο ερώτημα με τα δύο ενημερωτικά και τον δικό του υπολογισμό.
Η νέα ψηφιακή πλατφόρμα ερωτημάτων του e-ΕΦΚΑ, που λειτουργεί από τις 12 Οκτωβρίου, επιτρέπει τη δρομολόγηση σχετικών αιτημάτων στην αρμόδια δομή. Η δυνατότητα υποβολής ερωτήματος δεν υποκαθιστά τις ιδιαίτερες διαδικασίες που τυχόν ισχύουν για επίσημη αμφισβήτηση πράξης.
Η χρηστική προτεραιότητα για τους συνταξιούχους είναι να συγκεντρώσουν πρόσφατο ενημερωτικό, απόφαση απονομής και προηγούμενες μεταβολές. Όταν οριστικοποιηθεί η αύξηση, θα μπορούν να συγκρίνουν πραγματικά στοιχεία. Ο μη συμψηφισμός είναι σημαντικός για όσους είχαν προσωπική διαφορά, αλλά το ατομικό όφελος χρειάζεται καθαρό υπολογισμό και όχι γενικευμένες υποσχέσεις ίδιων ποσών για όλους.
