ΕΛΛΑΔΑ – ΤΟΥΡΚΙΑ: Νέα αντίδραση της Άγκυρας στο βόρειο Κρητικό Πέλαγος – Ενισχυμένη παρουσία του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού-Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο, όμως η γεωπολιτική ένταση συνεχίζει να αποτελεί τον βασικό παράγοντα αβεβαιότητας για την υλοποίησή της.
Του Παντελή Χαριτάκη
Η Τουρκία αντιδρά σθεναρά στις έρευνες που πραγματοποιούνται για την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου, όπως αποδεικνύεται από το νέο περιστατικό στο βόρειο Κρητικό Πέλαγος.
Λίγους μήνες μετά το επεισόδιο στην Κάσο, όπου τουρκικά πλοία εμφανίστηκαν σε μικρή απόσταση από ελληνικά ερευνητικά σκάφη, η Άγκυρα επανέρχεται με νέα πρόκληση. Αυτή τη φορά, μια τουρκική κορβέτα παρακολούθησε τις εργασίες έρευνας που διεξάγονται από ιταλικά ερευνητικά πλοία, επτά μίλια βόρεια της Κρήτης, εντός διεθνών υδάτων. Παρόλο που η περιοχή αυτή βρίσκεται εκτός της ζώνης του παράνομου Τουρκολιβυκού μνημονίου, η Τουρκία έδειξε για άλλη μια φορά τις διαθέσεις της, αμφισβητώντας εμπράκτως τις ελληνικές αρμοδιότητες.
Ελληνική αντίδραση και παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού
Η Αθήνα αντέδρασε άμεσα. Με την έκδοση NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, δόθηκε σήμα για την έναρξη των ερευνών από την 1η έως τις 5 Φεβρουαρίου. Ωστόσο, η παρουσία της τουρκικής κορβέτας οδήγησε σε κινητοποίηση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Μια ελληνική φρεγάτα κατέπλευσε στην περιοχή για την προστασία των ερευνητικών πλοίων, ενώ στην επιτήρηση συμμετείχε και σκάφος του Λιμενικού Σώματος καθώς και μη επανδρωμένο αεροσκάφος του ελληνικού στρατού.
Το περιστατικό σημειώθηκε την ίδια ημέρα που οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν, βρίσκονταν στην Ντόχα του Κατάρ για διμερείς συνομιλίες, στο πλαίσιο του επικείμενου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας στην Άγκυρα. Μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν ήταν και η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου, η οποία αποτελεί στρατηγικής σημασίας έργο για την ενεργειακή αυτονομία της περιοχής.
Πηγές αναφέρουν ότι στις προηγούμενες συνομιλίες τον Νοέμβριο είχε επιχειρηθεί ένα επίπεδο συνεννόησης, ώστε η Τουρκία να μην αντιδρά σε κάθε έκδοση ελληνικής NAVTEX. Ωστόσο, η νέα πρόκληση δείχνει ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αμφισβητεί το έργο και να πιέζει με στρατιωτικά μέσα.
Κυπριακή αποστολή στην Αθήνα – Κρίσιμες διαβουλεύσεις
Την ερχόμενη Πέμπτη, κυπριακή αποστολή υπό τον νέο πρόεδρο της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΑΕΚ), Πόλυ Λεμονάρη, θα επισκεφθεί την Αθήνα για σημαντικές διαβουλεύσεις με τον ΑΔΜΗΕ και τη ΡΑΑΕΥ. Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναμένεται να τεθούν επί τάπητος είναι η συμμετοχή της Κύπρου στο έργο του Great Sea Interconnector, που αποτελεί τον φορέα υλοποίησης του καλωδίου Κρήτης – Κύπρου.
Η κυπριακή κυβέρνηση έχει εκφράσει επιφυλάξεις σχετικά με τη δομή της εταιρείας που θα αναλάβει την υλοποίηση του έργου. Ειδικότερα, η Λευκωσία ζητά τη μεταφορά όλων των παγίων της ηλεκτρικής διασύνδεσης στη νέα εταιρεία, προκειμένου να έχει και ιδιοκτησιακά δικαιώματα, πέρα από τη συμμετοχή στην υλοποίηση. Η ελληνική πλευρά, μέσω του ΑΔΜΗΕ, δεν απορρίπτει το αίτημα, ωστόσο επισημαίνει ότι πρώτα πρέπει να ολοκληρωθεί η διάρθρωση του μετοχικού κεφαλαίου του Great Sea Interconnector, με τη συμμετοχή της Κύπρου, και στη συνέχεια να μεταβιβαστούν τα πάγια.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και ο ΑΔΜΗΕ υπογραμμίζουν ότι η μεταφορά των παγίων προϋποθέτει και την πιστοποίηση του νέου φορέα ως διαχειριστή από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ζήτημα είναι πολύπλοκο, καθώς σχετίζεται με την ενεργειακή στρατηγική της Κύπρου, η οποία επιθυμεί να διατηρήσει τον έλεγχο της υποδομής, διασφαλίζοντας τα συμφέροντά της στην περιοχή.
Η στρατηγική σημασία του έργου και οι προκλήσεις
Η διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου δεν είναι απλώς ένα ενεργειακό έργο. Αποτελεί ένα κομβικό βήμα για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης από τρίτες χώρες, την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη διασύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο.
Η Τουρκία, η οποία δεν συμμετέχει στο έργο, προσπαθεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, αμφισβητώντας τις ελληνικές και κυπριακές αρμοδιότητες στην περιοχή. Παράλληλα, οι ενδοκυπριακές διαφωνίες σχετικά με τη διαχείριση του έργου προσθέτουν επιπλέον εμπόδια.
Από την ελληνική πλευρά, ο ΑΔΜΗΕ, σε συνεργασία με την κυβέρνηση, προσπαθεί να διατηρήσει τη σταθερότητα του έργου, παρά τις τουρκικές αντιδράσεις. Η παρουσία του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στις περιοχές των ερευνών στέλνει σαφές μήνυμα ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να επιτρέψει παρεμβάσεις.
Το επόμενο βήμα
Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες. Οι διαβουλεύσεις στην Αθήνα θα καθορίσουν τη στάση της Κύπρου και τη συμμετοχή της στο Great Sea Interconnector. Την ίδια στιγμή, η Τουρκία αναμένεται να συνεχίσει την πολιτική των προκλήσεων, αμφισβητώντας τις ελληνικές NAVTEX και επιχειρώντας να δημιουργήσει ένταση.
Η ελληνική κυβέρνηση, από την πλευρά της, παραμένει προσηλωμένη στην ολοκλήρωση του έργου, αναζητώντας παράλληλα διπλωματικές λύσεις για την αποφυγή περαιτέρω εντάσεων. Οι συζητήσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για το ενεργειακό ζήτημα θα συνεχιστούν, με την Αθήνα να επιδιώκει ένα σταθερό πλαίσιο συνεργασίας, χωρίς όμως να υποχωρεί στις προκλήσεις.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου αποτελεί ένα στρατηγικό έργο με ευρωπαϊκή διάσταση, και η Ελλάδα είναι αποφασισμένη να το προχωρήσει, παρά τα εμπόδια που προβάλλει η Τουρκία.
