ΤΣΙΠΡΑΣ: Η πολιτική σκηνή μπαίνει σε μια περίοδο αναταράξεων, καθώς ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται αποφασισμένος να επιστρέψει δυναμικά, με τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα μέχρι τα Χριστούγεννα.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Ωστόσο, πίσω από τις επικοινωνιακές κινήσεις, παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα για την πολιτική ουσία, τη στόχευση και –κυρίως– τις ευθύνες του παρελθόντος.
Μετά την παραίτησή του από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, ο πρώην πρωθυπουργός επανεμφανίζεται όχι με αυτοκριτική, αλλά με πρόθεση να ανακατέψει ξανά το μείγμα της Κεντροαριστεράς, συνδυάζοντας στελέχη από τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ, τη Ζωή Κωνσταντοπούλου και «λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις». Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις που επικαλούνται κύκλοι του, το υποτιθέμενο «κόμμα Τσίπρα» ξεκινά γύρω στο 10%, αντλώντας κυρίως από τη δεξαμενή του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και από μικρότερα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ, του ΚΚΕ και της Πλεύσης Ελευθερίας.
Η πολιτική επιστροφή χωρίς νέα αφήγηση
Αντί για ένα σαφές σχέδιο που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εποχής, η κίνηση του Αλέξη Τσίπρα μοιάζει περισσότερο με πολιτικό come back βασισμένο σε προσωπικές φιλοδοξίες. Ο ίδιος ποντάρει στη φθορά της κυβέρνησης και την αδυναμία της σημερινής αντιπολίτευσης να πείσει, όμως δεν παρουσιάζει μέχρι στιγμής συγκεκριμένη προγραμματική πρόταση πέρα από γενικόλογες αναφορές σε έναν «νέο πατριωτισμό» και στην ανάγκη αντιμετώπισης της «ολιγαρχίας».
Η πολιτική του διαδρομή, με χαρακτηριστικά επεισόδια όπως η υπογραφή του τρίτου μνημονίου και η υποθήκευση της δημόσιας περιουσίας για δεκαετίες, παραμένει βαρίδι που δεν μπορεί να διαγραφεί εύκολα από τη μνήμη των πολιτών.
Αυστηρό κάστινγκ και περιορισμένο πολιτικό βάθος
Το σχέδιο του πρώην πρωθυπουργού περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας «φρέσκιας ηγετικής ομάδας» από σαραντάρηδες με βαρύ βιογραφικό, όπως αναφέρουν συνεργάτες του. Ωστόσο, η πρόθεσή του να «διαλέξει λίγους και καλούς» από την παλιά φρουρά του ΣΥΡΙΖΑ και να περιορίσει τη μεταφορά στελεχών δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο μπορεί να στηθεί ένα πραγματικά ισχυρό πολιτικό δίκτυο.
Η αποστασιοποίησή του από τη σημερινή ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, που είναι εμφανής από τις αιχμές που αντάλλαξαν στο 5ο Συνέδριο του κόμματος, δείχνει ότι η νέα προσπάθεια δεν είναι απλώς μια πολιτική εξέλιξη, αλλά και μια προσωπική ρήξη.
Οι αριθμοί και η πραγματικότητα
Ακόμη και οι φιλικές προς τον Τσίπρα δημοσκοπήσεις αναγνωρίζουν ότι η εκκίνηση θα είναι οριακά διψήφια. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η μεγαλύτερη απήχησή του βρίσκεται σε ηλικίες 17-44, ενώ στους άνω των 45 η εικόνα είναι αισθητά πιο αδύναμη. Στους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ το 2023, περίπου το 60% εμφανίζεται διατεθειμένο να τον ακολουθήσει ξανά, αλλά αυτό δεν αρκεί για μια αυτόματη ανάκτηση του ρόλου της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Αντίθετα, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει με σχετική ικανοποίηση την επιστροφή του, θεωρώντας –όπως δηλώνουν κυβερνητικά στελέχη στο Υπουργείο Επικρατείας– ότι θα θυμίσει στους πολίτες την περίοδο διακυβέρνησης 2015-2019, με τις κλειστές τράπεζες, τις περικοπές, την έξαρση του μεταναστευτικού και την απώλεια αξιοπιστίας στις διεθνείς αγορές.
Η παγίδα του rebranding
Η στρατηγική «επαναλανσαρίσματος» του Αλέξη Τσίπρα βασίζεται σε μια αφήγηση «νέου πολιτικού», που όμως κουβαλά την ίδια πολιτική διαδρομή. Οι διεθνείς του επαφές, η ακαδημαϊκή του παρουσία και η συμμετοχή του σε συνέδρια όπως αυτό του Economist στη Θεσσαλονίκη δεν σβήνουν τις εγχώριες πολιτικές επιλογές που στιγμάτισαν τη θητεία του.
Η πρόθεσή του να εμφανιστεί ως ηγέτης ενός ευρύτερου αντιπολιτευτικού μετώπου φέρει και το ρίσκο να εγκλωβιστεί σε παλιές συμμαχίες, οι οποίες στο παρελθόν αποδείχθηκαν πολιτικά αναποτελεσματικές.
Επικοινωνία αντί για πολιτική ουσία
Η έμφαση στην έκδοση βιβλίου και στις περιοδείες για την παρουσίασή του σε πολλές πόλεις της χώρας μπορεί να ενισχύει την προσωπική προβολή, αλλά δεν αποτελεί υποκατάστατο μιας πλήρους πολιτικής πρότασης. Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις – από την ακρίβεια και την ενεργειακή κρίση, μέχρι την ανάγκη για θεσμική αναβάθμιση και διαφάνεια – και η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια πολιτική καμπάνια βασισμένη στη νοσταλγία και στην πόλωση.
Αναλυτές υπενθυμίζουν ότι οι δημοσκοπήσεις, όπως και οι πολιτικές συγκυρίες, αλλάζουν ταχύτατα. Χωρίς σαφές πρόγραμμα και με τις πολιτικές πληγές του παρελθόντος ανοιχτές, η προσπάθεια Τσίπρα κινδυνεύει να μείνει μια επικοινωνιακή «φούσκα».
Τι σημαίνει για το πολιτικό σύστημα
Αν τελικά ο Αλέξης Τσίπρας ανακοινώσει το νέο του κόμμα πριν τα Χριστούγεννα, το πολιτικό σκηνικό θα αναδιαταχθεί, αλλά όχι απαραίτητα προς όφελος της Κεντροαριστεράς. Η διάσπαση του χώρου μπορεί να αποδυναμώσει ακόμη περισσότερο την αντιπολίτευση, αφήνοντας το κυβερνών κόμμα σε ισχυρή θέση.
Η συμμετοχή στελεχών από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους –από τον ΣΥΡΙΖΑ μέχρι το ΠΑΣΟΚ– θα δοκιμάσει την πολιτική συνοχή και τη δυνατότητα κοινής γραμμής. Ήδη, πολιτικοί παρατηρητές σημειώνουν ότι οι ιδεολογικές διαφορές ανάμεσα στους υποψήφιους συνεργάτες του είναι μεγάλες και δύσκολα γεφυρώνονται.
Η κρίσιμη αποτίμηση
Η επάνοδος του Αλέξη Τσίπρα μπορεί να φέρει βραχυπρόθεσμο ενδιαφέρον, αλλά η ουσία βρίσκεται αλλού: στη διαμόρφωση μιας αξιόπιστης πολιτικής πρότασης που να αντέχει στον χρόνο. Χωρίς ριζική ανανέωση θέσεων, χωρίς ξεκάθαρο όραμα για την οικονομία, την κοινωνία και τους θεσμούς, η κίνηση κινδυνεύει να είναι μια ανακύκλωση προσώπων και ιδεών που η κοινωνία ήδη έχει κρίνει.
Σε τελική ανάλυση, όπως λένε και πολιτικές πηγές στο Υπουργείο Εσωτερικών, η πολιτική δεν είναι μόνο θέμα επιστροφής, αλλά και ικανότητας να απαντάς στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Και εκεί κρίνεται κάθε νέος –ή παλιός– ηγέτης.
