Βενεζουέλα: Σε μια κίνηση με έντονο γεωπολιτικό και οικονομικό βάρος, η Βενεζουέλα προχωρά σε συμφωνία εξαγωγής αργού πετρελαίου προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, συνολικής αξίας που μπορεί να φτάσει τα 2 δισ. δολάρια.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η εξέλιξη αυτή συνιστά ουσιαστική ανατροπή της ενεργειακής στρατηγικής του Καράκας, καθώς προβλέπει την ανακατεύθυνση φορτίων που μέχρι σήμερα κατευθύνονταν κυρίως προς την Κίνα, τον βασικό αγοραστή του βενεζουελανικού πετρελαίου την τελευταία δεκαετία.
Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία με την Ουάσινγκτον έρχεται μόλις λίγες ημέρες μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και θεωρείται άμεσο αποτέλεσμα των πιέσεων που άσκησε η αμερικανική πλευρά. Το σχέδιο προβλέπει την εκτροπή προμηθειών από την κινεζική αγορά, εξέλιξη που αποδυναμώνει τη γεωοικονομική παρουσία του Πεκίνου στη Λατινική Αμερική και ταυτόχρονα ενισχύει τον έλεγχο των ΗΠΑ σε έναν από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς κόμβους παγκοσμίως.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει «πλήρη πρόσβαση» στη βιομηχανία πετρελαίου της Βενεζουέλας. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, δήλωσε ότι έχει συμφωνηθεί η παράδοση από 30 έως 50 εκατομμυρίων βαρελιών αργού, τα οποία βρίσκονται ήδη φορτωμένα σε δεξαμενόπλοια ή αποθηκευμένα σε δεξαμενές, αλλά δεν μπορούσαν να εξαχθούν λόγω του εμπάργκο που είχε επιβληθεί από τα μέσα Δεκεμβρίου. Όπως ανέφερε, το πετρέλαιο θα πωληθεί σε τιμές αγοράς, ενώ τα έσοδα θα τεθούν υπό άμεσο αμερικανικό έλεγχο, με το επιχείρημα ότι θα αξιοποιηθούν προς όφελος τόσο του λαού της Βενεζουέλας όσο και των ΗΠΑ.
Η συμφωνία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πίεσης προς τη μεταβατική κυβέρνηση στο Καράκας, η οποία καλείται να ανοίξει τον ενεργειακό της τομέα σε αμερικανικές εταιρείες, προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω κυρώσεις ή ακόμα και νέα στρατιωτική παρέμβαση. Την εκτέλεση του σχεδίου έχει αναλάβει το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, με το πετρέλαιο να μεταφέρεται απευθείας από τα βενεζουελανικά λιμάνια σε αμερικανικές εγκαταστάσεις.
Κρίσιμος παράγοντας στη νέα αυτή ενεργειακή εξίσωση είναι η Chevron, η μοναδική εταιρεία που διαθέτει σήμερα ενεργή άδεια από τις ΗΠΑ για εξαγωγές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα. Η Chevron, βασικός εταίρος της κρατικής PDVSA σε κοινοπραξίες, εξάγει ήδη καθημερινά από 100.000 έως 150.000 βαρέλια προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και ελέγχει πλήρως τη ροή των φορτίων τις τελευταίες εβδομάδες. Στην πράξη, αποτελεί τον αποκλειστικό δίαυλο μέσω του οποίου το βενεζουελανικό αργό φτάνει στην αμερικανική αγορά.
Η ανακατεύθυνση των φορτίων δημιουργεί ισχυρούς τριγμούς στις σχέσεις Βενεζουέλας–Κίνας. Το Πεκίνο υπήρξε ο μεγαλύτερος αγοραστής βενεζουελανικού πετρελαίου μετά το 2020, όταν οι αμερικανικές κυρώσεις περιόρισαν δραστικά τις επιλογές του Καράκας. Τώρα, όμως, η προτεραιότητα δίνεται στην Ουάσινγκτον, με πηγές της πετρελαϊκής βιομηχανίας να εκτιμούν ότι ο Τραμπ θέλει η συμφωνία να εφαρμοστεί άμεσα, ώστε να παρουσιαστεί ως «μεγάλη πολιτική και οικονομική νίκη».
Παρά τη συμφωνία, παραμένει θολό το τοπίο γύρω από την πρόσβαση της Βενεζουέλας στα έσοδα. Οι κυρώσεις έχουν αποκλείσει την PDVSA από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, με «παγωμένους» λογαριασμούς και αδυναμία συναλλαγών σε δολάρια. Για τον λόγο αυτό, Καράκας και Ουάσινγκτον συζητούν εναλλακτικούς μηχανισμούς πώλησης, μεταξύ των οποίων και δημοπρασίες προς Αμερικανούς αγοραστές, καθώς και ειδικές άδειες σε επιχειρηματικούς εταίρους της PDVSA.
Στο τραπέζι έχει πέσει και το ενδεχόμενο μελλοντικής χρήσης βενεζουελανικού πετρελαίου για το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ, αν και ο Τραμπ δεν έχει αναφερθεί δημόσια σε αυτό το σενάριο. Σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τη Βενεζουέλα, όπου το πετρέλαιο μετατρέπεται ξανά σε βασικό εργαλείο γεωπολιτικής διαπραγμάτευσης, με τις ΗΠΑ να επιχειρούν να ανακτήσουν τον πλήρη έλεγχο μιας από τις πιο στρατηγικές ενεργειακές πηγές του πλανήτη.
