Σε συμφωνία για την αλλαγή των κανόνων της Ε.Ε., αναφορικά με τον ΦΠΑ σε αγαθά και υπηρεσίες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την προστασία της υγείας και την ψηφιακή μετάβαση, κατέληξαν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο του Ecofin.
Από το 2025 η Ελλάδα θα μπορεί να εφαρμόσει μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ στα νησιά αλλά και σε σειρά ακόμα αγαθών και υπηρεσιών που έχουν σχέση με την υγεία, την αγροτική παραγωγή, την ψηφιακή τεχνολογία και την πράσινη ενέργεια .
Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι νέοι κανόνες ανοίγουν το δρόμο για εφαρμογή συντελεστών έως και 30% χαμηλότερους από τους αντίστοιχους συντελεστές που εφαρμόζονται στην ηπειρωτική χώρα στα νησιά στους νομούς Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου, Κυκλάδων και στα νησιά Θάσος, Βόρειες Σποράδες, Σαμοθράκη και Σκύρο.
Παράλληλα, το Υπουργείο Οικονομικών εστίασε στην ανάγκη στήριξης των μικρών αγροτών επαναφέροντας το πάγιο ελληνικό αίτημα για την παροχή δυνατότητας εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα αγροτικά μηχανήματα καθώς και στο βαμβάκι, και εισάγοντας ρήτρα διασφάλισης της δυνατότητας εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα φυτοφάρμακα – λιπάσματα μέχρι και μετά το 2030.
Περαιτέρω, διευρύνεται η εφαρμογή των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ σε συναφή αγαθά και υπηρεσίες, μέσω και της παροχής δυνατότητας αξιοποίησης παρεκκλίσεων που εφαρμόζουν για την εφαρμογή μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ άλλα κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένης και της αγοράς ακινήτων.
Η Ελλάδα από το 2025 θα μπορεί να εντάξει τα νεόδμητα ακίνητα σε ειδικό καθεστώς ΦΠΑ. Ουσιαστικά, σε 4 χρόνια, η Ελλάδα μπορεί να να διαμορφώσει ένα χαμηλό συντελεστή- δηλαδή 13% και 6% με τα ισχυόντα- αλλά ακόμα και μηδενικό, σύμφωνα με τις “κατά παρέκκλιση” προβλέψεις του πλαισίου, όπως πράττει και το Λουξεμβούργο.
Με τα νέα δεδομένα δίνεται ένα επιπλέον κίνητρο για την ανέγερση νέων κατοικιών, ειδικά σε περιοχές όπου σχεδιάζονται αναβαθμίσεις υποδομών ή επέκταση του αστικού ιστού.
Επίσης, η πρόταση Οδηγίας όπως υιοθετήθηκε, κατοχυρώνει σε μόνιμη βάση τη δυνατότητα της Ελλάδας για εφαρμογή ειδικών, μειωμένων κατά έως 30% συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά του Αιγαίου.
Δυνατότητα η οποία είχε απαλειφθεί από την Πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2018, η οποία αντιμετώπισε τη σχετική ειδική διάταξη της Οδηγίας για την Ελλάδα (άρθρο 120 Οδηγίας 2006/112/ΕΚ για τα νησιά του Αιγαίου) ως μεταβατική και προς κατάργηση στα πλαίσια του οριστικού καθεστώτος ΦΠΑ.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται, το Υπουργείο Οικονομικών, δια της Γενικής Γραμματέως Φορολογικής Πολιτικής και Δημόσιας Περιουσίας κυρίας Αθηνάς Καλύβα, που παρευρέθη σε όλες τις τεχνικές συσκέψεις σε επίπεδο Συμβουλίου Ε.Ε., και του Υπουργού Οικονομικών κ. Χρήστου Σταϊκούρα σε επίπεδο Συμβουλίου Ecofin, ανέδειξε το ζήτημα διατήρησης ειδικών συντελεστών σε νησιά του Αιγαίου, συνδέοντας το ελληνικό αίτημα με την τελική της συμφωνία επί του συνόλου των ρυθμίσεων της πρότασης και αναδεικνύοντας ιδιαιτερότητες ελληνικής νησιωτικότητας, αλλά και νομικά επιχειρήματα υπέρ της ελληνικής θέσης.
Στον κατάλογο των αγαθών στους οποίους θα μπορούν να εφαρμοστούν μειωμένοι συντελεστές ή απαλλαγή από ΦΠΑ περιλαμβάνονται :
ηλιακά πάνελ, βρεφικές πάνες, μάσκες χειρουργικές, υπηρεσίες live streaming θεαμάτων
απαλλαγή από ΦΠΑ σε βασικά είδη και υπηρεσίες πρώτης ανάγκης, καθώς και ιατρικό εξοπλισμό και αναπηρικά είδη
απαλλαγή από ΦΠΑ σε περιπτώσεις κρίσεων, καταστροφών, πανδημιών.
Όπως τονίζεται στην πρόταση οδηγίας, «η πανδημία COVID-19 κατέδειξε την ανάγκη προσαρμογής της οδηγίας 2006/112/ΕȀ ώστε το νομικό πλαίσιο να είναι έτοιμο για την αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων και, με τον τρόπο αυτόν, να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να ανταποκρίνονται ταχέως σε εξαιρετικές περιστάσεις, όπως πανδημίες, ανθρωπιστικές κρίσεις ή φυσικές καταστροφές». Για τον σκοπό αυτόν, τα κράτη μέλη στα οποία η Επιτροπή είχε επιτρέψει να εφαρμόζουν απαλλαγή από τον ΦΠΑ για είδη που εισάγονται υπέρ των θυμάτων καταστροφών, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν απαλλαγή με δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ που καταβλήθηκε στο προηγούμενο στάδιο όσον αφορά τις ενδοενωσιακές και εγχώριες παραδόσεις των εν λόγω αγαθών, καθώς και τις υπηρεσίες που σχετίζονται με τα εν λόγω αγαθά, στους επιλέξιμους φορείς, ώστε αυτοί να είναι σε θέση να συνδράμουν τα θύματα τέτοιων καταστροφών. Εάν δεν συντρέχουν πλέον οι προϋποθέσεις για απαλλαγές, η παράδοση των εν λόγω αγαθών και η παροχή των σχετικών υπηρεσιών θα πρέπει να υπόκειται σε ΦΠΑ.
Η Πρόταση Οδηγίας για τους συντελεστές ΦΠΑ, έχει σαφή περιβαλλοντική χροιά, καθώς είναι προσαρμοσμένη στους ευρωπαϊκούς στόχους της Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal), προτείνοντας και συμβάλλοντας παράλληλα στην υιοθέτηση των αναγκαίων συμπληρωματικών παρεμβάσεων για την ομαλή προσαρμογή των ομάδων που πλήττονται (π.χ. αγρότες).
Οι επικαιροποιημένοι κανόνες θα αποσταλούν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για διαβούλευση επί του τελικού κειμένου έως το Μάρτιο του 2022.
