Τα ανευρύσματα εγκεφάλου και το συχνότερο κλινικό τους σύνδρομο, η υπαραχνοειδής αιμορραγία, αποτελούν παραδοσιακά τα δυσκολότερα θεραπευτικά προβλήματα των νευρολόγων και των νευροχειρουργών.
Τα τελευταία χρόνια έχουμε γίνει μάρτυρες μίας επιστημονικής εκρήξης τόσο στη διάγνωση όσο και στη θεραπεία των εν λόγω αγγειακών βλαβών. Μολονότι η μεγάλη αυτή πρόοδος είναι αναμφισβήτητη, η αντιμετώπιση των ασθενών με υπαραχνοειδή αιμορραγία λόγω ρήξης ανευρύσματος εγκεφάλου παραμένει δύσκολη, πολυδάπανη και με πολλαπλά προβλήματα.
Πρόσφατα, η τεχνολογική εξέλιξη στην παρεμβατική νευροακτινολογία έδωσε νέα ώθηση στην ενδοαγγειακή θρόμβωση των ανευρυσμάτων ως συμπληρωματική ή και εναλλακτική θεραπεία στη χειρουργική απολίνωση των ανευρυσμάτων.
Υπολογίσθηκε ότι 2% του γενικού πληθυσμού πάσχουν από ανεύρυσμα εγκεφάλου. Η συχνότητα της υπαραχνοειδούς αιμορραγίας είναι 10/100.000/έτος, και μόνο το 25% των ασθενών αυτών έχουν καλή πρόγνωση. Ο πρωταρχικός σκοπός της θεραπείας της ρήξης του ανευρύσματος είναι η πρόληψη από νέα αιμορραγία. Το ανεύρυσμα θα πρέπει να απολινωθεί αμέσως μετά την πρώτη αιμορραγία και να αντιμετωπισθούν οι πιθανές μεθαιμορραγικές επιπλοκές, όπως ο αγγειόσπασμος και η υδροκεφαλία.
Ο απεικονιστικός έλεγχος περιλαμβάνει την αξονική τομογραφία εγκεφάλου, την αγγειογραφία εγκεφάλου τεσσάρων αγγείων και την τρισδιάστατη αξονική αγγειογραφία για πληρέστερη μελέτη του ανευρύσματος. Ο χρόνος αντιμετώπισης του ανευρύσματος εξαρτάται από το χρόνο αφίξης του ασθενούς στη μονάδα μας.
Το ανεύρυσμα μπορεί να αποφραχθεί 1) Με τη χρήση των ηλεκτροαποσπώμενων σπειραμάτων, 2) Με την κλασική χειρουργική μέθοδο της απολίνωσης του ανευρύσματος με clipping, 3) Με απόφραξη της φέρουσας το ανεύρυσμα αρτηρίας και 4) Με συνδυασμό των παραπάνω μεθόδων.
Η πλειοψηφία των ασθενών έχει ανεύρυσμα εγκεφάλου και ακολουθούν σε συχνότητα οι αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες εγκεφάλου, της σκληράς μήνιγγος και του νωτιαίου μυελού.
Η στρατηγική αντιμετώπισης των ανευρυσμάτων περιλαμβάνει κατ’ αρχάς τον εμβολισμό του ανευρύσματος με τη χρήση των ηλεκτροαποσπώμενων σπειραμάτων χρησιμοποιώντας ως κριτήρια τη μορφολογία, τη θέση, το μέγεθος του ανευρύσματος, την ύπαρξη ή μη ευρέως ή στενού αυχένα και τη σχέση του μεγέθους του ανευρύσματος με το μέγεθος της φέρουσας το ανεύρυσμα αρτηρίας. Τα τελευταία τρία χρόνια έχουμε αντιμετωπίσει με τη μέθοδο του εμβολισμού 150 ανευρύσματα με επιτυχία. Μετά τον εμβολισμό ακολουθεί αγγειογραφικός έλεγχος για αξιολόγηση του αποτελέσματος σε 1 μήνα, 6 μήνες, 1 χρόνο και τέλος σε 5 χρόνια. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί υπόλειμμα ανευρύσματος, ακολουθεί συμπλήρωση του υπολειμματικού ανευρύσματος με ηλεκτροαποσπώμενα σπειράματα.
33 ασθενείς που είχαν 48 ανευρύσματα συνολικά αντιμετωπίσθηκαν με την κλασσική χειρουργική μέθοδο απολίνωσης των ανευρυσμάτων. Μετά από κρανιοτομία έγινε παρασκευή του ανευρύσματος και απολίνωση του από την κυκλοφορία με ειδικά clip. Συνήθως, τα ανευρύσματα που αντιμετωπίσαμε είχαν ευρύ αυχένα, ήταν μεγάλα και γιγαντιαία σε μέγεθος και συνυπήρχαν και 2-3 άλλα ανευρύσματα σε γειτονικά αγγεία που έχρηζαν χειρουργικής απολίνωσης.
Τέλος, τέσσερις ασθενείς που είχαν γιγαντιαία ανευρύσματα στην έσω καρωτίδα αντιμετωπίσθηκαν με συνδυασμό των ανωτέρω μεθόδων στο χειρουργείο.
Απαραίτητα προηγείται αποφρακτική δοκιμασία της έσω καρωτίδας και μελέτη της επιπτώσεως της αποφράξεως επί της εγκεφαλικής λειτουργίας. Ακολουθεί εν συνεχεία τοποθέτηση των συστημάτων BALLONS εντός της έσω καρωτίδας και εν συνεχεία πραγματοποιείται η κρανιοτομία και η χειρουργική απολίνωση του ανευρύσματος με έλεγχο του προσαγωγού αγγείου με το Ballon.
Η βελτίωση των υλικών του εμβολισμού, η εφαρμογή του stent στα αγγεία του εγκεφάλου, η στερεοτακτική-αγγειογραφία, η βελτίωση και η ελαχιστοποίηση του χειρουργικού τραύματος με την εισαγωγή του ενδοσκοπίου και της πλοήγησης κατά τη διάρκεια της επεμβάσεως, αποτελούν τις νέες εξελίξεις στον τομέα της αντιμετώπισης των ανευρυσμάτων εγκεφάλου και υπόσχονται τη βελτίωση της τελικής έκβασης των ασθενών με αγγειακές παθήσεις εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού.
Σπυρίδωνας Τζανής – Διευθυντής Νευροχειρουργού, Ευρωκλινική Αθηνών
