Η Αρκτική μετατρέπεται με ταχύτητα από μια απομακρυσμένη, παγωμένη γεωγραφική ζώνη σε ένα από τα σημαντικότερα πεδία οικονομικού και γεωστρατηγικού ανταγωνισμού του 21ου αιώνα.
Tilegrafimanews.gr – ΑΝΑΛΥΣΗ: Παντελής Χαριτάκης
Στην καρδιά αυτής της αλλαγής βρίσκεται η ολοένα στενότερη συνεργασία Ρωσίας και Κίνας στη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, έναν θαλάσσιο διάδρομο που η Μόσχα θέλει να μετατρέψει σε πηγή εσόδων και το Πεκίνο σε νέα πύλη ενεργειακής ασφάλειας και εμπορίου.
Γεωστρατηγικοί αναλυτές από τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, με τους οποίους συνομίλησε το tilegrafimanews.gr εκτιμούν ότι πίσω από τον λεγόμενο «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» δεν βρίσκεται μόνο η αναζήτηση μιας συντομότερης εμπορικής οδού. Διαμορφώνεται σταδιακά ένας νέος άξονας συμφερόντων που αγγίζει την ενέργεια, τις διεθνείς κυρώσεις, τη ναυσιπλοΐα, τις πρώτες ύλες και, μακροπρόθεσμα, την ασφάλεια της Αρκτικής.
Η Μόσχα χρειάζεται κεφάλαια – Το Πεκίνο χρειάζεται ενέργεια
Η εξίσωση είναι σχετικά απλή.
Η Ρωσία διαθέτει τεράστια ενεργειακά αποθέματα στον αρκτικό βορρά, αλλά χρειάζεται αγοραστές, χρηματοδότηση, πλοία και νέες εμπορικές διεξόδους, ιδιαίτερα μετά τις δυτικές κυρώσεις που ακολούθησαν τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η Κίνα, από την άλλη πλευρά, είναι ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές ενέργειας στον κόσμο και επιδιώκει να διαφοροποιεί σταθερά τις πηγές προμήθειας πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Εδώ ακριβώς συναντώνται τα συμφέροντα Μόσχας και Πεκίνου.
Η Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή κατά μήκος των ρωσικών ακτών μπορεί, υπό κατάλληλες συνθήκες, να μειώσει σημαντικά τον χρόνο μεταφοράς φορτίων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης σε σύγκριση με τη διαδρομή μέσω Σουέζ.
Για την Κίνα, η δυνατότητα αυτή αποκτά επιπλέον σημασία σε περιόδους κρίσης στην Ερυθρά Θάλασσα ή στον Περσικό Κόλπο.
Πάνω από 50 κινεζικά ταξίδια
Η κινεζική παρουσία δεν είναι πλέον θεωρητική.
Τουλάχιστον έξι κινεζικές ναυτιλιακές εταιρείες σχεδιάζουν περισσότερα από 50 ταξίδια κατά μήκος της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής μέσα στη φετινή περίοδο ναυσιπλοΐας.
Νέες εταιρείες επιχειρούν να δημιουργήσουν εποχικές συνδέσεις Κίνας–Ευρώπης, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται γραμμές μεταξύ μεγάλων κινεζικών λιμανιών και του ρωσικού Μουρμάνσκ.
Η πραγματική οικονομική κινητήρια δύναμη, ωστόσο, παραμένει η ενέργεια.
Ρωσικό πετρέλαιο και LNG κατευθύνονται προς την ασιατική αγορά, με την Κίνα να εξελίσσεται στον σημαντικότερο εταίρο της Μόσχας για τη χρήση του συγκεκριμένου διαδρόμου.
Ο «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού» του Σι
Το Πεκίνο είχε παρουσιάσει ήδη από το 2018 το όραμα ενός «Polar Silk Road», μιας αρκτικής προέκτασης της πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος».
Αρχικά υπήρχαν προσδοκίες για τεράστιες κινεζικές επενδύσεις σε λιμάνια και υποδομές. Πολλά από αυτά τα σχέδια δεν πραγματοποιήθηκαν στον βαθμό που είχε προβλεφθεί.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, όμως, δημιούργησε μια παράδοξη νέα ευκαιρία.
Η αποχώρηση ή ο περιορισμός δυτικών εταιρειών από τη ρωσική Αρκτική αύξησε τη σημασία του Πεκίνου ως οικονομικού και τεχνολογικού εταίρου της Μόσχας.
«Η Ρωσία δεν θέλει απαραίτητα μια κινεζική Αρκτική. Θέλει όμως κινεζικά κεφάλαια, κινεζική ζήτηση και πλοία», σημειώνει στο tilegrafimanews.gr μία από τις αναλύσεις που διαμορφώνονται σε βρετανικούς και γαλλικούς κύκλους στρατηγικής μελέτης.
Το σενάριο που φοβάται η Δύση
Το μεγαλύτερο ερώτημα για ΗΠΑ και Ευρώπη δεν αφορά μόνο το εμπόριο.
Αφορά το κατά πόσο μια ενισχυμένη κινεζική οικονομική και επιστημονική παρουσία στην Αρκτική μπορεί μελλοντικά να δημιουργήσει δυνατότητες στρατηγικής ή ακόμη και στρατιωτικής αξιοποίησης.
Το ΝΑΤΟ παρακολουθεί με αυξανόμενη προσοχή τις εξελίξεις στον Υψηλό Βορρά, καθώς η Αρκτική αποκτά μεγαλύτερη σημασία τόσο για τη ναυσιπλοΐα όσο και για τη στρατηγική προειδοποίηση και την πρόσβαση στον Βόρειο Ατλαντικό.
Οι δυτικές ανησυχίες ενισχύονται από την ανάπτυξη του κινεζικού πολικού στόλου, τις επιστημονικές αποστολές και τη στενότερη συνεργασία με τη Ρωσία.
Το Πεκίνο απορρίπτει σταθερά τις αιτιάσεις αυτές και υποστηρίζει ότι η παρουσία του στην περιοχή έχει ειρηνικούς, επιστημονικούς και αναπτυξιακούς στόχους.
Το μεγάλο πρόβλημα του «σκιώδους στόλου»
Υπάρχει όμως και μία ακόμη διάσταση: η ασφάλεια.
Πλοία που συνδέονται με τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου υπό καθεστώς κυρώσεων έχουν χρησιμοποιήσει την αρκτική διαδρομή προς την Κίνα.
Η αύξηση παλαιότερων δεξαμενόπλοιων του αποκαλούμενου «σκιώδους στόλου» δημιουργεί φόβους για ατύχημα σε μια περιοχή εξαιρετικά δύσκολη για επιχειρήσεις διάσωσης και αντιμετώπισης πετρελαιοκηλίδων.
Στην Αρκτική ένα μεγάλο ναυτικό ατύχημα θα μπορούσε να έχει συνέπειες πολύ δυσκολότερα διαχειρίσιμες από ό,τι σε συνηθισμένες θαλάσσιες οδούς.
Ρωσία και Κίνα: Σύμμαχοι, αλλά μέχρι πού;
Οι αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr επισημαίνουν μια κρίσιμη λεπτομέρεια: Μόσχα και Πεκίνο συνεργάζονται, αλλά τα συμφέροντά τους δεν είναι απολύτως ταυτόσημα.
Η Ρωσία θεωρεί ιστορικά την Αρκτική περιοχή ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας και δύσκολα θα επιθυμούσε να επιτρέψει στην Κίνα να αποκτήσει ανεξέλεγκτη επιρροή.
Το Πεκίνο, όμως, όσο περισσότερο χρηματοδοτεί, αγοράζει ρωσική ενέργεια και χρησιμοποιεί τις αρκτικές διαδρομές, τόσο μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ αποκτά.
Αυτό είναι και το βαθύτερο στοίχημα.
Ο «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού» μπορεί να γίνει μια νέα εμπορική αρτηρία. Μπορεί όμως ταυτόχρονα να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά μέτωπα αντιπαράθεσης ΗΠΑ–ΝΑΤΟ με Ρωσία και Κίνα για τις επόμενες δεκαετίες.
Και καθώς οι πάγοι υποχωρούν, αυτό που μέχρι χθες έμοιαζε με έναν μακρινό παγωμένο ωκεανό βρίσκεται πλέον στο κέντρο της νέας παγκόσμιας σκακιέρας.
