Ιράν: Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, ειδικοί προειδοποιούν ότι μια επίθεση θα ήταν πιο περίπλοκη και επικίνδυνη από την πρόσφατη, σύντομη επιχείρηση στη Βενεζουέλα.
Η Τεχεράνη διαθέτει ισχυρό πυραυλικό οπλοστάσιο, δίκτυο περιφερειακών συμμάχων και τη δυνατότητα να πλήξει κρίσιμες ενεργειακές οδούς όπως τα Στενά του Ορμούζ, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός ευρύτερου, παρατεταμένου πολέμου, αναφέρουν οι New York Times.
Και σε αντίθεση με τη γρήγορη επιχείρηση στο Καράκας, την πρωτεύουσα της Βενεζουέλας, ο Τραμπ φαίνεται να εξετάζει πιο εκτεταμένη στρατιωτική δράση, χωρίς ωστόσο να έχει διατυπώσει δημόσια ποιον ακριβώς στόχο επιδιώκει. Έχει δηλώσει πάντως ότι θέλει να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και ότι μια αλλαγή καθεστώτος θα ήταν «το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί».
«Δεν υπάρχει καμία χαμηλού κόστους, εύκολη και καθαρή στρατιωτική επιλογή στην περίπτωση του Ιράν», δήλωσε ο Αλί Βάεζ του International Crisis Group, ενός οργανισμού που επικεντρώνεται στην επίλυση συγκρούσεων.
«Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να χαθούν αμερικανικές ζωές», πρόσθεσε ο ίδιος, επισημαίνοντας ότι αυτό θα βαρύνει ιδιαίτερα στους υπολογισμούς του Τραμπ, «ιδίως σε μια εκλογική χρονιά».
Το Ιράν μπορεί να αντεπιτεθεί
Ενώ ο εναέριος χώρος της Βενεζουέλας ήταν σχετικά απροστάτευτος πριν από την αμερικανική επίθεση τον Ιανουάριο, το Ιράν διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ποικίλα οπλοστάσια πυραύλων στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με περιφερειακούς αναλυτές. Το οπλοστάσιό του περιλαμβάνει μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και αντιαεροπορικά/αντιπλοϊκά συστήματα, αν και ο ακριβής όγκος των πυραύλων που διαθέτει σήμερα παραμένει ασαφής, έπειτα από τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ τον Ιούνιο.
Οι βαλλιστικοί πύραυλοι μέσου βεληνεκούς του Ιράν μπορούν να διανύσουν πάνω από 1.200 μίλια, καλύπτοντας αμερικανικές βάσεις μέχρι και τη δυτική Τουρκία, αλλά και ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου.
Η στρατηγική της Τεχεράνης «είναι να κλιμακώσει γρήγορα και να εξαγάγει την αστάθεια σε πολλαπλά μέτωπα, ώστε να διαχυθεί το κόστος και να διαχυθεί ο πόνος», δήλωσε η Σάναμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Chatham House, ένα ινστιτούτο πολιτικής ανάλυσης.
Τα κράτη του Κόλπου, στα οποία φιλοξενούνται αρκετές αμερικανικές βάσεις, ανησυχούν ότι ένα αμερικανικό στρατιωτικό πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα εναντίον τους.
Τον Ιανουάριο, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στενοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, δήλωσαν ότι δεν θα τούς επέτρεπαν να χρησιμοποιήσουν τον εναέριο χώρο τους για επιθέσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν ειδικοί, αυτή η στάση ενδέχεται τελικά να μην τα προστατεύσει από ιρανικά αντίποινα.
Μια ιρανική αντεπίθεση θα μπορούσε να πλήξει μεγάλες πόλεις στο Ισραήλ. Κατά τη διάρκεια του πολέμου τον Ιούνιο, ο ισραηλινός στρατός χρησιμοποίησε συστήματα αναχαίτισης για να καταρρίψει την πλειονότητα των ιρανικών πυραύλων. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών, τα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης μειώνονται, έπειτα από περισσότερα από δύο χρόνια που έπρεπε να αποκρούουν επιθέσεις της Χαμάς στη Γάζα και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Η Βακίλ εκτίμησε ότι Ιρανοί αξιωματούχοι πιθανότατα θεωρούν πως ο φόβος ενός ευρύτερου περιφερειακού πολέμου θα μπορούσε να αποτρέψει τον Τραμπ από το να προχωρήσει σε επίθεση.
«Ο άξονας αντίστασης»
Το Ιράν έχει διαμορφώσει τον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης», αξιοποιώντας δίκτυο ένοπλων πληρεξούσιων οργανώσεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, όπως οι Χούθι στην Υεμένη και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Τις έχει εξοπλίσει και ενισχύσει συστηματικά, προκειμένου να διευρύνει την επιρροή του και να αμφισβητήσει τους αντιπάλους του στην περιοχή.
Παρότι πολλές από αυτές τις οργανώσεις έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά, εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε αντίποινα εναντίον αμερικανικών δυνάμεων και συμμάχων των ΗΠΑ, ανοίγοντας πολλαπλά μέτωπα και κλιμακώνοντας τη σύγκρουση πέρα από τα ιρανικά σύνορα.
Ήδη μία φιλοϊρανική οργάνωση στο Ιράκ έχει δεσμευθεί ότι θα στηρίξει την Τεχεράνη σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, με τους ηγέτες της να προειδοποιούν ότι θα μπορούσαν να διατάξουν «επιχειρήσεις μαρτύρων» στο πλαίσιο μιας ευρύτερης σύγκρουσης. Παράλληλα, ειδικοί εκτιμούν ότι οι Χούθι ενδέχεται να επαναλάβουν τις επιθέσεις τους κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, όπως έκαναν στα τέλη του 2023, σε ένδειξη στήριξης προς τη Χαμάς κατά τη διάρκεια του πολέμου της με το Ισραήλ.
Οι οργανώσεις που υποστηρίζονται από το Ιράν «γνωρίζουν ότι είναι προτιμότερο να μείνουν ενωμένες παρά να καταρρεύσουν η καθεμία χωριστά», δήλωσε ο Βάεζ του International Crisis Group. «Αν βυθιστεί το μητρικό σκάφος, τότε μένουν όλες μόνες τους».
Η ιρανική ηγεσία παραμένει βαθιά εδραιωμένη
Η ιρανική κυβέρνηση είναι θεοκρατική, που η ανώτατη εξουσία ανήκει στον Ανώτατο Ηγέτη. Η εξουσία αυτή επιβάλλεται και διασφαλίζεται από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ένα ισχυρό και ιδιαίτερα τρομακτικό τμήμα των ενόπλων δυνάμεων, που αριθμεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 150.000 άνδρες και έχει ως αποστολή να προστατεύει και να προωθεί την αυταρχική ατζέντα του καθεστώτος.
Στη Βενεζουέλα, οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του σε μια αυστηρά συντονισμένη επιχείρηση που διήρκεσε λίγο περισσότερο από δύο ώρες. Στο Ιράν, όμως, η απομάκρυνση της κυβέρνησης δεν είναι τόσο απλή υπόθεση όσο η αποπομπή του Ανώτατου Ηγέτη. Η πραγματική ισχύς στη χώρα εδράζεται στην ιδεολογία, στηρίζεται από σκληροπυρηνικούς πολιτικούς κύκλους και ενισχύεται από μια σύνθετη δομή εξουσίας που έχει παγιωθεί επί σχεδόν μισό αιώνα.
Η Βακίλ λέει ότι «μια παρόμοια επιχείρηση με της Βενεζουέλας είναι δύσκολο να επιτευχθεί εάν ο στόχος είναι ο αποκεφαλισμός της ηγεσίας».
Παραμένει επίσης ασαφές αν θα υπήρχε στο Ιράν μια αντίστοιχη προσωπικότητα όπως η Ντέλσι Ροντρίγκες, η αντιπρόεδρος του Μαδούρο και νυν μεταβατική ηγέτιδα της Βενεζουέλας, με την οποία θα μπορούσαν να συνεργαστούν Αμερικανοί αξιωματούχοι σε περίπτωση απομάκρυνσης του Ανώτατου Ηγέτη.
Επιπλέον, η Τεχεράνη βρίσκεται περίπου 400 μίλια από τον Περσικό Κόλπο, στο εσωτερικό της χώρας. Αυτό θα καθιστούσε δυσκολότερη την άμεση προσέγγιση και σύλληψη της ιρανικής ηγεσίας από αμερικανικές δυνάμεις, σε σύγκριση με την επιχείρηση στο Καράκας, που απέχει περίπου 10 μίλια από την Καραϊβική Θάλασσα, επισημαίνουν ειδικοί.
Οι οικονομικές συνέπειες θα ήταν εκτεταμένες
Το Ιράν έχει απειλήσει στο παρελθόν ότι θα κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, μπλοκάροντας μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από αυτό το πέρασμα.
Οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα των Στενών θα οδηγούσε σε εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, δήλωσε η Κλερ Γιούνγκμαν, διευθύντρια θαλάσσιου κινδύνου και ανάλυσης πληροφοριών στη Vortexa, εταιρεία που παρακολουθεί το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και ενέργειας.
Ιρανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν τις τελευταίες ημέρες ασκήσεις με πραγματικά πυρά στην περιοχή των Στενών, κάτι που, για ορισμένους αναλυτές, συνιστά μήνυμα ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να κλείσει την πλωτή οδό μήκους περίπου 90 μιλίων σε περίπτωση πολέμου. Ένα τέτοιο βήμα, ωστόσο, θα έπληττε και το ίδιο το Ιράν, περιορίζοντας τη δυνατότητά του να εξάγει πετρέλαιο προς βασικούς πελάτες, όπως η Κίνα.
Πηγή: skai.gr
