Ιράν: Νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη διάσταση αποκτά η αντιπαράθεση Ιράν–Ηνωμένων Πολιτειών, μετά την προειδοποίηση της Τεχεράνης ότι μπορεί να πλήξει στρατιωτικές εγκαταστάσεις χωρών οι οποίες διαθέτουν το έδαφος και τις υποδομές τους για επιχειρήσεις εναντίον της.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Η απειλή κατά της Βουλγαρίας κινητοποίησε το ΝΑΤΟ, καθώς για πρώτη φορά η κρίση της Μέσης Ανατολής κινδυνεύει να μεταφερθεί στρατιωτικά σε κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκάι χαρακτήρισε «εξαρχής λανθασμένη» τη στάθμευση αμερικανικών αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού στη Βουλγαρία. Υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη διευκόλυνση συνιστά συνέργεια στον πόλεμο κατά του Ιράν και προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη διατηρεί το δικαίωμα να πλήξει το σημείο από το οποίο εκδηλώνεται ή υποστηρίζεται μία επίθεση.
Η δήλωση δεν ισοδυναμεί με ανακοίνωση επικείμενης επίθεσης στη Σόφια. Αποτελεί, όμως, σαφή προειδοποίηση προς όλα τα κράτη που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις ή παρέχουν στρατιωτικές διευκολύνσεις.
Γιατί ανησυχεί η Τεχεράνη για τα αεροσκάφη ανεφοδιασμού
Τα αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού KC-135 δεν μεταφέρουν τα ίδια επιθετικό οπλισμό, αλλά πολλαπλασιάζουν την ακτίνα δράσης μαχητικών και βομβαρδιστικών. Επιτρέπουν στα αμερικανικά αεροσκάφη να παραμένουν περισσότερο χρόνο στον αέρα και να πραγματοποιούν επιχειρήσεις σε μεγάλες αποστάσεις.
Η Βουλγαρία είχε εγκρίνει την προσωρινή φιλοξενία έως οκτώ αμερικανικών KC-135 και περίπου 250 στρατιωτικών στη βάση Μπεζμέρ. Η Σόφια υποστήριξε ότι από το βουλγαρικό έδαφος δεν θα διεξάγονταν επιθετικές επιχειρήσεις. Για την Τεχεράνη, ωστόσο, ακόμη και η υποστήριξη μέσω ανεφοδιασμού μπορεί να θεωρηθεί συμμετοχή σε στρατιωτική ενέργεια.
Η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία επειδή η Βουλγαρία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Ένα πραγματικό ιρανικό πλήγμα στο έδαφός της θα μπορούσε να οδηγήσει αρχικά σε διαβουλεύσεις βάσει του άρθρου 4 και, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά, να ανοίξει συζήτηση για συλλογική αντίδραση.
Τι σημαίνει η απειλή για την Ελλάδα
Γεωστρατηγικοί αναλυτές, μιλώντας στο tilegrafimanews.gr εκτιμούν ότι η ιρανική προειδοποίηση προς τη Βουλγαρία αφορά έμμεσα και την Ελλάδα. Η χώρα διαθέτει κρίσιμες υποδομές που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας, με σημαντικότερη τη βάση της Σούδας, αλλά και εγκαταστάσεις ή κόμβους σε Λάρισα, Στεφανοβίκειο και Αλεξανδρούπολη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει επιβεβαιωμένη ή άμεση απειλή κατά ελληνικού εδάφους. Σημαίνει, όμως, ότι η Αθήνα οφείλει να εξετάζει όλα τα σενάρια: από κυβερνοεπιθέσεις και επιχειρήσεις δολιοφθοράς μέχρι πλήγματα με drones ή πυραύλους εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων, σε περίπτωση γενικευμένης σύγκρουσης.
Η γεωγραφική θέση της Κρήτης αυξάνει τη στρατηγική της σημασία. Η Σούδα αποτελεί κόμβο για ναυτικές και αεροπορικές επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη ενισχύσει την επιτήρηση και την αεράμυνα στην ευρύτερη περιοχή.
Η μεταφορά των Patriot στην Κρήτη
Η μετακίνηση συστοιχιών Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη αποκτά πρόσθετη βαρύτητα υπό το φως των ιρανικών προειδοποιήσεων. Η επίσημη θέση της Αθήνας είναι ότι η διάταξη των ελληνικών δυνάμεων αποτελεί αποκλειστικά επιχειρησιακό ζήτημα, το οποίο αποφασίζεται έπειτα από εισηγήσεις του ΓΕΕΘΑ και τις εγκρίσεις του ΚΥΣΕΑ.
Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας καλείται να αξιολογεί συνεχώς την πιθανότητα επέκτασης της κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Η προστασία της Κρήτης δεν αφορά μόνο τη Σούδα. Αφορά ενεργειακές εγκαταστάσεις, αεροδρόμια, λιμάνια, τηλεπικοινωνιακές υποδομές και την ασφάλεια του πληθυσμού.
Παράλληλα, τίθεται ξανά στο τραπέζι το ερώτημα για την ελληνική πυροβολαρχία Patriot που βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία. Η Αθήνα έχει διαμηνύσει ότι, εφόσον οι εθνικές επιχειρησιακές ανάγκες το απαιτήσουν, μπορεί να εξεταστεί η επιστροφή της. Η απόφαση, ωστόσο, θα πρέπει να συνυπολογίσει τη στρατηγική σχέση Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας και τις συνολικές ανάγκες αεράμυνας.
Κίνδυνος για Κύπρο και Ανατολική Μεσόγειο
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στην ηπειρωτική Ελλάδα. Οι βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια της Κύπρου έχουν καθοριστική στρατηγική σημασία για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, όμως οι περιοχές των βρετανικών βάσεων τελούν υπό βρετανική κυριαρχία.
Μια επίθεση ή απόπειρα επίθεσης στην Κύπρο θα δημιουργούσε άμεσες συνέπειες για τον ελληνισμό, θα προκαλούσε νέα προσφυγική και ενεργειακή αναστάτωση και θα επηρέαζε τις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ενέργεια, ναυτιλία και ακρίβεια
Για την Ελλάδα, ο μεγαλύτερος άμεσος κίνδυνος μπορεί να μην είναι στρατιωτικός αλλά οικονομικός. Κάθε σοβαρή διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να αυξήσει τις διεθνείς τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου, μεταφορών και ασφαλίστρων.
Η ελληνική ναυτιλία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων, ενώ μία απότομη αύξηση του ενεργειακού κόστους θα μεταφερόταν σε καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, μεταφορές και τρόφιμα. Θα μπορούσε, επομένως, να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και να πιέσει εκ νέου τα ελληνικά νοικοκυριά.
Η Αθήνα βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: να παραμείνει αξιόπιστος σύμμαχος των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, χωρίς να εμφανιστεί ως μέρος επιθετικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν. Η αποτροπή, η αεράμυνα και η διπλωματική αποκλιμάκωση αποτελούν πλέον τμήματα της ίδιας εθνικής στρατηγικής.
