Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, είχε δηλώσει την περασμένη εβδομάδα ότι δυσκολευόταν να επικοινωνήσει με τον ανώτατο ηγέτη, προκαλώντας ερωτήματα για την κατάσταση και την πραγματική επιρροή του.
Τη Δευτέρα, ωστόσο, υποστήριξε ότι οι δύο άνδρες είχαν πρόσφατα μια συνάντηση διάρκειας επτά ή οκτώ ωρών, την οποία χαρακτήρισε «πολύ καλή».
Σύμφωνα με τον Πεζεσκιάν, βασικό θέμα της συζήτησης ήταν η επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης στο Ιράν, ενώ ο Χαμενεΐ φέρεται να έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην «ενότητα και τη συνοχή» της χώρας.
Η απουσία του Χαμενεΐ και οι εσωτερικές συγκρούσεις
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ τραυματίστηκε στην ισραηλινή αεροπορική επιδρομή της 28ης Φεβρουαρίου, κατά την οποία σκοτώθηκε ο πατέρας και προκάτοχός του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Η έκταση των τραυμάτων του δεν έχει γίνει γνωστή, ενώ ο Πεζεσκιάν υποστηρίζει ότι βρίσκεται σε «άριστη κατάσταση υγείας».
Η παρατεταμένη απουσία του, ωστόσο, έχει αφήσει ένα κενό στην κορυφή του ιρανικού πολιτικού συστήματος.
Ο πατέρας του, ο οποίος κυβέρνησε για σχεδόν 40 χρόνια, λειτουργούσε συχνά ως διαιτητής στις αντιπαραθέσεις μεταξύ των διαφόρων πολιτικών και θρησκευτικών ομάδων και η έγκρισή του ήταν καθοριστική για σημαντικές αποφάσεις.
Το ερώτημα πλέον είναι αν ο γιος του διαθέτει την ίδια πολιτική επιρροή.
Ο ερευνητής του University of South Florida Αρμάν Μαχμουντιάν εκτιμά ότι η περιορισμένη δημόσια παρουσία του Μοτζταμπά Χαμενεΐ δυσκολεύει την άσκηση άμεσης και αποφασιστικής ηγεσίας και την επίλυση των διαφωνιών στο πολιτικό κατεστημένο.
Μετριοπαθείς και σκληροπυρηνικοί συγκρούονται
Η βασική αντιπαράθεση αφορά τη στρατηγική απέναντι στις ΗΠΑ.
Η πλευρά των πραγματιστών, στην οποία ανήκουν ο Πεζεσκιάν και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, θεωρεί ότι οι διαπραγματεύσεις με τη Δύση είναι αναπόφευκτες και απαραίτητες για την άρση των κυρώσεων, τη βελτίωση της οικονομίας και την προσέλκυση επενδύσεων.
Οι σκληροπυρηνικοί, αντίθετα, υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε υποχώρηση απέναντι στην Ουάσινγκτον υπονομεύει τις αρχές της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979.
Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι οι προηγούμενες προσπάθειες προσέγγισης με την κυβέρνηση Τραμπ κατέληξαν τελικά στις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν.
Ο Πεζεσκιάν έχει δεχθεί έντονη κριτική, ακόμη και εκκλήσεις για παραίτηση, λόγω της στάσης του υπέρ μιας συμφωνίας με τις ΗΠΑ.
Στο ίδιο μέτωπο κινείται και ο σκληροπυρηνικός κληρικός Μοχάμαντ Μπαγκέρ Χαραζί, ο οποίος τον Ιούλιο χαρακτήρισε τον πρόεδρο «σκουπίδι» και αμφισβήτησε τη νομιμότητα της προεδρίας του.
Σε βίντεο που ανήρτησε στο Instagram, ο Χαραζί υποστήριξε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν είναι πλέον αποτελεσματική» και απείλησε ακόμη και με κινητοποιήσεις εναντίον υπουργείων στην Τεχεράνη.
Παράλληλα, ο πρώην επικεφαλής των πυρηνικών διαπραγματεύσεων του Ιράν, Σαΐντ Τζαλίλι, έχει επίσης επιτεθεί στην κυβέρνηση και τους διπλωμάτες, ζητώντας η εκδίκηση για τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ να αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα.
Η μάχη μεταφέρεται στα social media
Η αντιπαράθεση διεξάγεται πλέον ανοιχτά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην κρατική τηλεόραση.
Πρώην πρόεδρος του Ιράν, Χασάν Ροχανί, έχει επίσης επανεμφανιστεί πολιτικά μέσω βίντεο, ασκώντας κριτική τόσο στις ΗΠΑ και το Ισραήλ όσο και στους σκληροπυρηνικούς του Ιράν.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι οι πολιτικές αντιπαραθέσεις δεν αποτελούν κάτι καινούργιο για το Ιράν. Αυτό που έχει αλλάξει είναι η ένταση και κυρίως το γεγονός ότι οι διαφωνίες γίνονται πλέον πολύ πιο ορατές.
Ενδεικτικό της προσπάθειας ελέγχου των εσωτερικών αντιδράσεων ήταν η εξαφάνιση των βίντεο του Χαραζί από το Instagram του, ενώ η ιρανική Δικαιοσύνη ανακοίνωσε ότι κλήθηκε να παρουσιαστεί ενώπιόν της.
Στροφή προς τους σκληροπυρηνικούς
Την ίδια ώρα, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ φαίνεται να ενισχύει τη θέση των σκληροπυρηνικών στον κρατικό μηχανισμό.
Σε ανακοίνωση που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση, ο νέος ανώτατος ηγέτης φέρεται να διόρισε τον βετεράνο των Φρουρών της Επανάστασης και σκληροπυρηνικό Μοχσέν Ρεζάι επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, μιας από τις σημαντικότερες θέσεις ασφαλείας στη χώρα.
Ακολούθησαν νέοι διορισμοί στην ανώτατη στρατιωτική ηγεσία, κυρίως στους Φρουρούς της Επανάστασης, ενισχύοντας την εικόνα μεγαλύτερης συγκέντρωσης της εξουσίας γύρω από τον σκληρό πυρήνα του καθεστώτος.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, παρά τις δημόσιες αντιπαραθέσεις, οι βασικοί θεσμοί της ιρανικής εξουσίας φαίνεται να συγκλίνουν σε μια πιο σκληρή στρατηγική απέναντι στην Ουάσινγκτον.
Το αδιέξοδο με τις ΗΠΑ
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το αδιέξοδο στις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι περιορίζει προς το παρόν τις στρατιωτικές επιθέσεις, επιδιώκοντας παράλληλα να αφήσει τον ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ να προκαλέσει μεγαλύτερη οικονομική πίεση στην Τεχεράνη. Το Ιράν, από την πλευρά του, απορρίπτει τις αμερικανικές απαιτήσεις και διατηρεί σκληρή στάση για το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα.
Για τον οικονομολόγο Σαΐντ Λαϊλάζ, οι δημόσιες αντιπαραθέσεις αποτελούν σε μεγάλο βαθμό «θόρυβο», καθώς οι βασικοί παίκτες του συστήματος –μεταξύ αυτών οι Φρουροί της Επανάστασης, ο Αραγτσί, ο Πεζεσκιάν και ο πρόεδρος της Βουλής Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ– εξακολουθούν να κινούνται σε γενικές γραμμές συντονισμένα.
Ο Αλί Βαέζ της International Crisis Group εκτιμά ότι υπάρχει πράγματι μεγαλύτερη συνοχή γύρω από τη στρατηγική της Τεχεράνης, προειδοποιεί όμως ότι αυτό δεν σημαίνει πως η ιρανική ηγεσία είναι βέβαιη για την επιτυχία της.
«Ο κίνδυνος είναι η βραχυπρόθεσμη δικαίωση να μετατραπεί σε μακροπρόθεσμη υπερβολική αυτοπεποίθηση», σημειώνει.
Πηγή: skai.gr
