Νέο παράθυρο διπλωματικής αποκλιμάκωσης ανοίγει στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς η Τεχεράνη εμφανίζεται για πρώτη φορά διατεθειμένη να εξετάσει περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα, στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου
Ωστόσο, η κινητικότητα στις διαπραγματεύσεις δεν έχει απομακρύνει το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης, με τον Ντόναλντ Τραμπ να διατηρεί όλες τις επιλογές ανοιχτές.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, οι προοπτικές συμφωνίας ενισχύθηκαν μετά την εξέταση από την ιρανική πλευρά προτάσεων που διαβίβασε το Κατάρ. Οι προτάσεις προβλέπουν περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, χωρίς να απαιτούν την πλήρη κατάργησή του, με αντάλλαγμα σημαντική χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων.
Στο επίκεντρο της πρώτης φάσης των συνομιλιών βρίσκεται η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, με την ευρύτερη διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα να ακολουθεί. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελούσε μέχρι πρότινος κόκκινη γραμμή για την ιρανική πλευρά.
Ο ρόλος του Κατάρ και τα ανταλλάγματα
Το Κατάρ έχει αναλάβει κεντρικό ρόλο στη διαμεσολάβηση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, μεταφέροντας προτάσεις και διατηρώντας ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας.
Η διπλωματική κινητικότητα ενισχύθηκε μετά την τηλεφωνική επικοινωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τον εμίρη του Κατάρ, Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, με αντικείμενο τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Οι προτάσεις που εξετάζει η ιρανική πλευρά περιλαμβάνουν ρυθμίσεις για τα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα της αντιπαράθεσης. Το αντάλλαγμα θα ήταν η ουσιαστική ελάφρυνση των αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων.
Τα επτά αιτήματα της Τεχεράνης προς την Ουάσινγκτον
Παρά τις ενδείξεις προόδου, το Ιράν ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να αρκεστεί σε γενικές υποσχέσεις. Ο αναπληρωτής επικεφαλής του ανώτατου οργάνου ασφαλείας της χώρας, Αλί Μπαγερί, δήλωσε στην ιρανική κρατική τηλεόραση ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ενέργειες πριν από την έναρξη νέας διπλωματικής προσπάθειας.
Παράλληλα, ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη έχει διαβιβάσει μέσω του Κατάρ πρόταση για το πυρηνικό της πρόγραμμα, η οποία θα εξεταστεί μόνο εφόσον ικανοποιηθούν επτά αιτήματα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η αμερικανική πλευρά εξετάζει την πρόταση, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει υπάρξει οριστική συμφωνία.
Διπλωματικός μαραθώνιος με Σαουδική Αραβία και Ρωσία
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη εντείνει τις διπλωματικές επαφές της στην ευρύτερη περιοχή. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, συζήτησε τις εξελίξεις με τους ομολόγους του από τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ.
Παράλληλα, ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Μοχσέν Ρεζαΐ, συναντήθηκε στη Μόσχα με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, στον οποίο μετέφερε μήνυμα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.
Οι κινήσεις αυτές καταδεικνύουν την προσπάθεια της ιρανικής ηγεσίας να εξασφαλίσει διπλωματική στήριξη και να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση.
Επιφυλάξεις για την πραγματική πρόοδο
Παρά τις ενδείξεις κινητικότητας, αναλυτές εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι συνομιλίες έχουν οδηγήσει σε ουσιαστικές παραχωρήσεις.
Ο Τζέισον Μπρόντσκι, διευθυντής πολιτικής της οργάνωσης United Against Nuclear Iran, προειδοποιεί ότι η διεξαγωγή συνομιλιών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ιρανική πλευρά είναι έτοιμη να αλλάξει τη στάση της.
Όπως επισημαίνει, οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα διαρκούν εδώ και δεκαετίες, ενώ οι διαμεσολαβητές ενδέχεται να παρουσιάζουν μια πιο αισιόδοξη εικόνα, επιδιώκοντας να αποτρέψουν περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση.
Ο Τραμπ κρατά ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων
Την ώρα που οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται, η Ουάσινγκτον εξετάζει και το στρατιωτικό σενάριο. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Fox News, ο Ντόναλντ Τραμπ συζήτησε με την ομάδα εθνικής ασφαλείας του Λευκού Οίκου το ενδεχόμενο επανάληψης των επιθέσεων κατά ιρανικών στόχων.
Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να εξετάζουν ως πιθανό χρονικό παράθυρο την 9η Νοεμβρίου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ληφθεί οριστική απόφαση για νέα επιχείρηση.
Υπενθυμίζεται ότι στις 3 Νοεμβρίου οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν περιορισμένα αμυντικά πλήγματα σε ιρανικούς στόχους στη νήσο Κεσμ, με την αμερικανική πλευρά να διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη ενέργεια δεν αποτελούσε επιστροφή σε επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο για την πορεία της σύγκρουσης. Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η χαλάρωση των κυρώσεων και οι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα αποτελούν τα βασικά σημεία μιας πιθανής συμφωνίας. Ωστόσο, όσο η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι, η διπλωματική αποκλιμάκωση εξακολουθεί να κινείται σε εύθραυστη ισορροπία
