Λιβύη: Νέα πίεση προς την Αθήνα ασκεί η Τρίπολη, συνδέοντας τις ελληνικές έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης με τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Νίκου Μελέτη στο «Πρώτο Θέμα», η λιβυκή πλευρά προειδοποιεί, μέσω ρηματικής διακοίνωσης, ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε διακοπή του διμερούς διαλόγου.
Η παρέμβαση φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις της Λιβύης, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες περιοχές μεταξύ των δύο χωρών. Παράλληλα, προσθέτει διπλωματική ένταση στον ενεργειακό σχεδιασμό της Ελλάδας, σε μια περίοδο κατά την οποία, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η Chevron προετοιμάζεται για ερευνητική δραστηριότητα στα οικόπεδα νότια της Κρήτης.
Η διακοίνωση της 24ης Αυγούστου
Το λιβυκό διάβημα, με ημερομηνία 24 Αυγούστου, απευθύνεται στο ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών και αμφισβητεί τις έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές όπου δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία οριοθέτησης.
Η Τρίπολη υποστηρίζει ότι οι ελληνικές πρωτοβουλίες παραβιάζουν τη λιβυκή υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη τα όρια που η ίδια έχει γνωστοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη. Πρόκειται για τη θέση της λιβυκής πλευράς, όπως αποτυπώνεται στο έγγραφο που παρουσιάζει το δημοσίευμα.
Η προειδοποίηση επεκτείνεται και στις διμερείς συνομιλίες. Η Λιβύη αναγνωρίζει ότι οι προηγούμενοι γύροι είχαν καταγράψει πρόοδο, παρά τον αργό ρυθμό τους, αλλά συνδέει τη συνέχιση της διαδικασίας με την αποφυγή ενεργειών τις οποίες χαρακτηρίζει προκλητικές.
Με αυτή τη διατύπωση, η διαμαρτυρία για τις έρευνες μετατρέπεται σε μοχλό πίεσης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, η προειδοποίηση για ενδεχόμενη παύση δεν ισοδυναμεί με ανακοίνωση ότι οι συνομιλίες έχουν ήδη διακοπεί.
Οι σεισμικές έρευνες που αμφισβητεί η Τρίπολη
Στο επίκεντρο της λιβυκής αντίδρασης βρίσκεται η διεθνής πρόσκληση για άδειες απόκτησης και επεξεργασίας σεισμικών δεδομένων μη αποκλειστικής χρήσης στη δυτική και νότια Ελλάδα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η διαδικασία αφορά σεισμικές έρευνες δύο και τριών διαστάσεων σε οκτώ περιοχές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι περιοχές «Νότια της Κρήτης 1», «Νότια της Κρήτης 2» και «Νοτιοδυτικά της Κρήτης».
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι η σχετική πρόσκληση δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 17 Αυγούστου 2026, ενώ είχε προηγηθεί δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 30 Ιουνίου.
Η συγκεκριμένη διαδικασία αφορά τη συλλογή γεωφυσικών δεδομένων. Πρέπει συνεπώς να διακρίνεται από μια γεώτρηση ή από την έναρξη παραγωγής υδρογονανθράκων, στάδια με διαφορετικό αντικείμενο και προϋποθέσεις.
Κρήτη, Γαύδος και τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η αντιπαράθεση συνδέεται με τη διαφορετική προσέγγιση των δύο πλευρών για τα θαλάσσια όρια και την επήρεια των ελληνικών νησιών. Το ρεπορτάζ περιγράφει επικαλύψεις ανάμεσα στις περιοχές του ελληνικού ερευνητικού σχεδιασμού και στις ζώνες που διεκδικεί η Λιβύη.
Στις λιβυκές διεκδικήσεις εντάσσονται, σύμφωνα με την ίδια πηγή, υπολογισμοί που ακολουθούν τη λογική του τουρκολιβυκού μνημονίου, καθώς και μονομερείς θέσεις για τον Κόλπο της Σύρτης και την επήρεια της Γαύδου.
Η διαφωνία αποκτά έτσι ευρύτερο χαρακτήρα. Οι έρευνες αποτελούν το άμεσο αντικείμενο της διακοίνωσης, αλλά πίσω από την αντίδραση βρίσκεται η αντιπαράθεση για τις αρχές και τα όρια μιας μελλοντικής οριοθέτησης.
Η εμπλοκή της Chevron προσθέτει ενεργειακό ενδιαφέρον στην υπόθεση. Η παρουσία μιας μεγάλης αμερικανικής εταιρείας ενισχύει τη σημασία του ελληνικού σχεδιασμού, χωρίς το δημοσίευμα να τεκμηριώνει συγκεκριμένη αμερικανική διπλωματική παρέμβαση για τη λιβυκή διακοίνωση.
Οι αλλαγές στην Ανατολική Λιβύη
Παράλληλα, το «Πρώτο Θέμα» αναφέρει αποχώρηση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της λιβυκής Βουλής και αντικατάστασή του από πολιτικό που συνδέεται με το περιβάλλον του Σαντάμ Χαφτάρ.
Ο Σάλεχ παρουσιάζεται στο ρεπορτάζ ως συνομιλητής με ανοικτούς διαύλους προς την Αθήνα και ως πολιτικός που είχε αντιδράσει στην υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Εφόσον επιβεβαιωθεί η περιγραφόμενη αλλαγή, το ενδιαφέρον στρέφεται στη στάση της νέας ηγεσίας απέναντι στο μνημόνιο και στο ενδεχόμενο κοινοβουλευτικής κύρωσής του. Το δημοσίευμα εκτιμά ότι η πλευρά Χαφτάρ αποκτά καθοριστικό ρόλο στις σχετικές αποφάσεις.
Για την Αθήνα, τα ανοικτά μέτωπα είναι πλέον αλληλένδετα: η συνέχιση του ενεργειακού προγράμματος, η διατήρηση του διαλόγου με την Τρίπολη και η παρακολούθηση των πολιτικών ισορροπιών στην Ανατολική Λιβύη. Η επόμενη εξέλιξη στις διμερείς επαφές θα δείξει αν η λιβυκή προειδοποίηση παραμένει διαπραγματευτική πίεση ή μετατρέπεται σε πραγματικό εμπόδιο στις συνομιλίες.
