Ρωσία: Εντείνονται οι πιέσεις προς τους Ρώσους φοιτητές για κατάταξη στις δυνάμεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), με υποσχέσεις, μεταξύ άλλων, για υπηρεσία στα μετόπισθεν και εκπαίδευση σε τεχνολογίες αιχμής.
«Όλα άλλαξαν φέτος.»
«Όλοι οι “κορυφαίοι” στο πανεπιστήμιο καλούν τώρα τους φοιτητές να πάνε στον πόλεμο.»
«Σε όλο το πανεπιστήμιο, υπάρχουν αφίσες για τις δυνάμεις των drones κυριολεκτικά παντού.»
«Η πίεση είναι τεράστια.»
Αυτά είναι κάποια απ’ όσα λένε Ρώσοι φοιτητές σε άμεσα μηνύματα προς το CNN. Δεν κατονομάζεται κάποιος, ούτε αναφέρονται τα πανεπιστήμιά τους, λόγω φόβου για αντίποινα όπως σημειώνει το CNN. Ωστόσο οι μαρτυρίες τους, μαζί με έναν αυξανόμενο όγκο στοιχείων από ανοιχτές πηγές, υποδηλώνουν ότι η Ρωσία κλιμακώνει μια εκστρατεία για να δελεάσει και να πιέσει φοιτητές να ενταχθούν στις δυνάμεις των drones.
Πρόκειται για μια κίνηση που κινδυνεύει να προκαλέσει εντάσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ρωσίας και αποκαλύπτει τις αυξανόμενες προκλήσεις της Μόσχας σε σχέση με τη στρατολόγηση για τον τετραετή πλέον πόλεμο στην Ουκρανία.
Παρά τις αυξανόμενες απώλειες στο πεδίο της μάχης, το Κρεμλίνο κατάφερε να αποφύγει την επανάληψη της καταστροφικής «μερικής» επιστράτευσης του φθινοπώρου του 2022, κατά την οποία εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες εγκατέλειψαν τη χώρα. Ωστόσο, οι ειδικοί λένε ότι αυτή η εκστρατεία που στοχεύει σε φοιτητές δείχνει πως πιο επιθετικές τακτικές στρατολόγησης βρίσκονται και πάλι σε άνοδο.
Όπως υπογραμμίζει το CNN, αυτή η εκστρατεία είναι διαφορετική από τις προηγούμενες: υπόσχονται στους φοιτητές ένα συμβόλαιο ορισμένου χρόνου διάρκειας ενός έτους, την ευκαιρία να υπηρετήσουν μακριά από την πρώτη γραμμή και τη δυνατότητα να μάθουν δεξιότητες υψηλής τεχνολογίας.
Ωστόσο, ειδικοί και νομικοί λένε στο CNN ότι αυτό είναι πιθανότατα μια «βιτρίνα» για ένα τυπικό στρατιωτικό συμβόλαιο αορίστου χρόνου. Την ώρα που πολλοί φοιτητές αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό τα υποσχόμενα κίνητρα, τα πανεπιστήμια στρέφονται στον εξαναγκασμό και τις απειλές για να τους πείσουν να καταταγούν, αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Η προσέγγιση προς τους φοιτητές
Αναλύοντας ιστοσελίδες πανεπιστημίων, σελίδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναφορές τοπικών μέσων ενημέρωσης, και μιλώντας με αρκετούς φοιτητές εντός της Ρωσίας, το CNN βρήκε στοιχεία για μια εκτεταμένη και πολύπλευρη εκστρατεία στρατολόγησης.
Η προσπάθεια φαίνεται να ξεκίνησε σοβαρά τον Ιανουάριο, δύο μήνες αφότου το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε επίσημα τη δημιουργία ενός νέου στρατιωτικού κλάδου, των Δυνάμεων Μη Επανδρωμένων Συστημάτων (drones) που σχετίζεται με τον πόλεμο.
Πανεπιστήμια σε όλη τη Ρωσία άρχισαν να γεμίζουν τους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με καλογυρισμένα βίντεο στρατολόγησης και αφίσες. Ορισμένοι λογαριασμοί περιλάμβαναν ακόμη και διαλέξεις από στρατιώτες και βετεράνους της λεγόμενης «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης».
«Οι φοιτητές δέχονται τεράστια πίεση. Φυσικά, το να ακούς συνεχώς εκκλήσεις για συμμετοχή στην «ειδική στρατιωτική επιχείρηση είναι πολύ δυσάρεστο. Το να συνειδητοποιείς ότι το πανεπιστήμιο κάνει ό,τι μπορεί για να σε στείλει στον πόλεμο είναι ακόμα χειρότερο.», αναφέρει Ρώσος φοιτητής στο CNN μέσω Telegram.
Το Groza, ένα ανεξάρτητο ρωσικό ειδησεογραφικό μέσο που επικεντρώνεται στους φοιτητές, μοιράστηκε επίσης με το CNN τη βάση δεδομένων του με 246 πανεπιστήμια και κολέγια στη Ρωσία και την κατεχόμενη Ουκρανία, τα οποία, όπως λέει, εμπλέκονται σε αυτή την εκστρατεία στρατολόγησης. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται μερικά από τα πιο διάσημα πανεπιστήμια της Ρωσίας, όπως το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης, το οποίο διαφημίζει ανοιχτά αυτά τα συμβόλαια στην ιστοσελίδα του.
Η Ανώτατη Σχολή Οικονομικών στη Μόσχα διοργάνωσε τον Φεβρουάριο ένα «Φεστιβάλ Μη Επανδρωμένων Συστημάτων», με αφίσες στρατολόγησης σε εμφανή σημεία.
Το μήνυμα είναι σαφώς προσαρμοσμένο στους νέους: «Σου έλεγαν ότι χάνεις τον χρόνο σου στα βιντεοπαιχνίδια», λέει η φωνή σε ένα βίντεο, «αλλά υπάρχει ένα μέρος όπου η εμπειρία σου είναι ιδιαίτερα πολύτιμη».
Σύμφωνα με το CNN, αρκετά αναρτήσεις αναφέρουν ότι οι gamers θα έχουν προτεραιότητα κατά την υποβολή αιτήσεων.
«Οι φοιτητές που πήγαν στις συναντήσεις είπαν ότι τους υποσχέθηκαν βουνά από χρυσό, διαγραφή φοιτητικών χρεών και, φυσικά, μόνο ένα χρόνο θητείας στα μετόπισθεν, μακριά από την πρώτη γραμμή», δήλωσε Ρώσος φοιτητής στο CNN μέσω Telegram
Ο Artem Klyga, Ρώσος στρατιωτικός δικηγόρος με έδρα το Βερολίνο, ισχυρίζεται ότι το Υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας έχει δώσει συγκεκριμένες οδηγίες στα πανεπιστήμια για τη διεξαγωγή αυτής της εκστρατείας, περιλαμβάνοντας λεπτομερώς τα κίνητρα που θα προσφέρονται στους φοιτητές. Κάποια από αυτά είναι οικονομικά όπως για παράδειγμα bonus εγγραφής που ξεκινούν από 400.000 ρούβλια (περίπου 5.000 δολάρια) ανά άτομο. Ορισμένα πανεπιστήμια υπόσχονται ακόμη υψηλότερα ποσά, με το Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης να αναφέρει εφάπαξ καταβολή ύψους 56.000 δολαρίων και ετήσιο μισθό κοντά στα 70.000 δολάρια.
Σύμφωνα με τον Klyga και άλλους νομικούς και εμπειρογνώμονες που συμβουλεύτηκε το CNN, ο Πούτιν δεν ακύρωσε ποτέ το διάταγμα για μερική επιστράτευση που υπέγραψε τον Σεπτέμβριο του 2022, ακόμη και όταν ολοκληρώθηκε η αρχική στρατολόγηση 300.000 ανδρών και όλες οι δραστηριότητες επιστράτευσης ανεστάλησαν. Το εν λόγω διάταγμα αναφέρει σαφώς ότι «οι συμβάσεις στρατιωτικής θητείας, που υπογράφονται από στρατιωτικούς, εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι το τέλος της περιόδου μερικής επιστράτευσης».
Απέτυχε στο σχολείο, πήγαινε στον πόλεμο
Δεν είναι ακόμη σαφές πόσοι φοιτητές έχουν στρατολογηθεί με επιτυχία μέσω αυτής της εκστρατείας. Στο ετήσιο συνέδριο ερωτήσεων και απαντήσεων στο τέλος του έτους τον Δεκέμβριο, ο Πούτιν ισχυρίστηκε ότι πολλοί Ρώσοι, συμπεριλαμβανομένων φοιτητών, ήθελαν να ενταχθούν στις Δυνάμεις Μη Επανδρωμένων Συστημάτων, που το Υπουργείο Άμυνας αναγκάστηκε να διεξάγει διαγωνισμό επιλογής για τους υποψηφίους.
Κι όμως, κανένας από τους φοιτητές με τους οποίους μίλησε το CNN δεν είπε ότι πίστευε στις υποσχέσεις του Κρεμλίνου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, φοιτητές που κινδυνεύουν να αποτύχουν στα μαθήματά τους, ωθούνται στην ιδέα να ενταχθούν στις δυνάμεις των μη επανδρωμένων αεροσκαφών ως τον μόνο τρόπο για να αποφύγουν την αποβολή. Ένας φοιτητής δήλωσε στο CNN ότι κλήθηκε σε μια ομαδική συνάντηση που αφορούσε μόνο όσους είχαν ελλείπουσες πιστωτικές μονάδες – είτε σε εργασίες είτε σε εξετάσεις (που αναφέρονται στα ρωσικά ως «οφειλές») – και οι οποίοι είχαν μείνει πίσω. «Υπονόησαν έντονα ότι αυτό θα ήταν ωφέλιμο για όσους έχουν πολλές ”οφειλές”», είπε.
Αρκετοί φοιτητές έχουν υποστηρίξει ότι τα πανεπιστήμια συντομεύουν επίσης τις προθεσμίες για την ολοκλήρωση των μαθημάτων, καθιστώντας πιο δύσκολη την επιτυχία.
«Στις αρχές Μαρτίου, όλοι όσοι είχαν ”οφειλές” ειδοποιήθηκαν ότι η προθεσμία για την επιστροφή των εκκρεμών εργασιών ήταν η 31η Μαρτίου, ακόμη και αν παρέμενε μία εκκρεμής εργασία, θα αποβάλλονταν», δήλωσε ένας φοιτητής στο CNN.
Πιέσεις
Η Ρωσία, μέχρι πρόσφατα, κατάφερε να συγκεντρώσει αρκετούς νέους στρατολογητές για να αντικαταστήσει τις απώλειές της στην πρώτη γραμμή, βασιζόμενη σε ένα σύστημα τεράστιων μισθών και μπόνους, καθώς και σε πιο καταναγκαστικές και παραπλανητικές εκστρατείες που στοχεύουν σε συγκεκριμένους πληθυσμούς, όπως κρατούμενους και αλλοδαπούς, σημειώνει το CNN.
Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις ότι το σύστημα δεν επαρκεί πλέον. Δυτικοί αξιωματούχοι εκτίμησαν τον Φεβρουάριο ότι η Ουκρανία είχε καταφέρει να προκαλέσει απώλειες που ξεπέρασαν τον ρυθμό στρατολόγησης της Ρωσίας, για αρκετούς συνεχόμενους μήνες. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ισχυρίστηκε μέχρι τα τέλη Μαρτίου ότι η Ρωσία είχε χάσει 89.000 στρατιώτες (νεκρούς και σοβαρά τραυματισμένους) μέχρι στιγμής το 2026 και είχε καταφέρει να στρατολογήσει μόνο 80.000 κατά την ίδια περίοδο. Η Ρωσία δεν αποκαλύπτει τα στοιχεία για τις απώλειές της.
Στα τέλη του περασμένου έτους, ο Πούτιν υπέγραψε διάφορα διατάγματα που επέτρεπαν την κλήση μελών των εφέδρων για συγκεκριμένες αποστολές και εκπαίδευση, μια κίνηση που αναλυτές από το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW), ένα think tank στην Ουάσινγκτον, έχουν προειδοποιήσει ότι μπορεί να ανοίξει το δρόμο για ακούσιες ή μυστικές κινητοποιήσεις.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, παραδέχτηκε την περασμένη εβδομάδα ότι η εκστρατεία στρατολόγησης για τις Δυνάμεις Μη Επανδρωμένων Συστημάτων βρισκόταν σε εξέλιξη, χαρακτηρίζοντάς την «μια εντελώς ανοιχτή πρόταση για έναν νέο κλάδο του στρατού».
Κι όμως, η στόχευση των νεότερων πιθανών ψηφοφόρων της χώρας και η μετατροπή των πανεπιστημίων – που παραδοσιακά θεωρούνται στη Ρωσία ως ασφαλή καταφύγια από την στρατιωτική θητεία – σε αγωγούς στρατολόγησης, ενέχει πολιτικό κίνδυνο για το Κρεμλίνο, λένε οι ειδικοί, όπως αναφέρεται στο CNN
