Τουρκία – Λιβύη – Κρήτη: Ο άξονας εφαρμογής του τουρκολιβυκού μνημονίου-Σε μια άκρως ανησυχητική εξέλιξη, η Τουρκία φέρεται να έχει ολοκληρώσει την αγορά δύο νέων πλωτών γεωτρύπανων από τη Νορβηγία, ανεβάζοντας το σύνολο των ενεργών μονάδων της σε έξι.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters και της Agence France-Presse (AFP), τα νέα σκάφη θα ενταχθούν άμεσα στο δυναμικό της κρατικής εταιρείας TPAO και έχουν ήδη δηλωθεί για έρευνες φυσικού αερίου στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, στηριζόμενα στο ανυπόστατο «τουρκολιβυκό μνημόνιο».
Η Άγκυρα, με ρηματική διακοίνωση που επέδωσε τον Ιούνιο 2025 στα Ηνωμένα Έθνη, δηλώνει μονομερώς ότι η λιβυκή υφαλοκρηπίδα εκτείνεται μέχρι τις ακτές της Κρήτης, παρακάμπτοντας πλήρως το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
TPAO: 245 εκατ. δολάρια για κάθε γεωτρύπανο
Όπως αποκαλύπτουν πηγές από την Κωνσταντινούπολη, η TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı), πλήρως ελεγχόμενη από το τουρκικό κράτος, δαπάνησε 245 εκατομμύρια δολάρια για κάθε γεωτρύπανο, τα οποία αναμένεται να ολοκληρώσουν την αναβάθμισή τους μέχρι τον Οκτώβριο του 2025. Το Anadolu Agency σημειώνει ότι τα νέα σκάφη πιθανόν να σταλούν για λογαριασμό της Λιβύης, με σκοπό να κατοχυρωθεί επιχειρησιακά η παρουσία της Τουρκίας σε θαλάσσια περιοχή εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Τα τέσσερα ενεργά πλοία είναι τα Fatih, Yavuz, Kanuni και Abdulhamid Han, ενώ τα δύο νέα δεν έχουν ακόμη ονοματοδοτηθεί.
Το ελληνικό πλεονέκτημα και ο σιωπηλός κίνδυνος
Η Ελλάδα σήμερα διαθέτει το ποιοτικό πλεονέκτημα στις Ένοπλες Δυνάμεις, σύμφωνα με πηγές από το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας. Με 24 μαχητικά Rafale και 40 F-16 Viper πλήρως επιχειρησιακά, σε συνδυασμό με δορυφορική επιτήρηση και UAV, η χώρα είναι σε θέση να επιβάλλει θαλάσσιο και εναέριο έλεγχο νότια της Κρήτης.
Ωστόσο, όπως σημειώνουν ανώτατες στρατιωτικές πηγές στο tilegrafimanews.gr, το πλεονέκτημα αυτό χάνει την ισχύ του όταν η πολιτική ηγεσία δείχνει δισταγμό:
«Αν δεν αντιδράσουμε τώρα, που έχουμε στρατιωτική υπεροχή, τότε πότε;»
Η Άγκυρα, διαπιστώνοντας την απουσία ουσιαστικής ελληνικής αντίδρασης, επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα, δοκιμάζοντας τα όρια της ανοχής των Αθηνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Θαλάσσια Οθωμανική Αυτοκρατορία»: Το νέο αφήγημα της Άγκυρας
Η ρητορική Ερντογάν έχει αποκτήσει νέο περιεχόμενο. Μετά την υπογραφή εσωτερικής συμφωνίας «ειρήνευσης» με το ΡΚΚ, ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε δημοσίως ότι το γεωτρύπανο που αποκτήθηκε από τη Νορβηγία προορίζεται για τη Λιβύη, κάνοντας λόγο για αποκατάσταση του “πνεύματος του Ματζικέρτ”.
Η Daily Sabah σε ανάλυσή της υπερθεμάτισε, παρουσιάζοντας γεωπολιτικό χάρτη επέκτασης του τουρκικού κράτους από τη Συρία έως την Ισπανία (!) υπό τον τίτλο «Νέα Εποχή για το τουρκικό Έθνος».
Όλα αυτά, σε συνδυασμό με την έντονη στρατιωτικοποίηση της Λιβύης και την ενίσχυση των ναυτικών βάσεων στη Μισράτα και τη Σύρτη, διαμορφώνουν ένα επιθετικό τοπίο με επίκεντρο τη ΝΑ Μεσόγειο.
Ποια είναι η ελληνική απάντηση;
Η ελληνική διπλωματία τηρεί μέχρι στιγμής στάση αναμονής. Το Υπουργείο Εξωτερικώνπαρακολουθεί τις εξελίξεις και, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, «δεν αποκλείει ρηματική διακοίνωση προς τον ΟΗΕ» και επείγουσα ενημέρωση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Ωστόσο, δεν έχει υπάρξει επίσημη δημόσια αντίδραση στην τουρκική πρόθεση για γεώτρηση νότια της Κρήτης, παρότι, σύμφωνα με το NATO, η περιοχή δεν έχει οριοθετηθεί ούτε συμφωνηθείμεταξύ των ενδιαφερομένων μερών.
Το μεγάλο ερώτημα: Θα αντιδράσουμε ή θα συμβιβαστούμε;
Η Τουρκία επιχειρεί να μεταφέρει τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» από το Αιγαίο στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου, εφαρμόζοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο de facto. Αν το πρώτο γεωτρύπανο εμφανιστεί νότια της Κρήτης, θα είναι το σημείο χωρίς επιστροφή. Όπως λένε διπλωματικοί αναλυτές στο tilegrafimanews.gr:
«Η σιωπή νομιμοποιεί την πρόκληση. Αν χαθεί η Κρήτη, δεν θα φταίει η Τουρκία, αλλά η ελληνική αδράνεια».
Η ελληνική πολιτική ηγεσία βρίσκεται μπροστά σε μια καθοριστική στιγμή στρατηγικής επιλογής: είτε θα προτάξει κυριαρχία και αποτροπή είτε θα υποχωρήσει πίσω από «ψύχραιμες δηλώσεις» και διπλωματικές υπεκφυγές.
Η Τουρκία ετοιμάζεται για μια πρόβα κυριαρχίας στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Το επόμενο τρίμηνο θα κρίνει αν η Ελλάδα θα διασφαλίσει την Κρήτη ή θα χάσει τη Μεσόγειο. Το διεθνές πλαίσιο υπάρχει – το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει εθνική βούληση.
