ΗΠΑ – Ιράν: Η νέα πρωτοβουλία που βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν προκαλεί ήδη παγκόσμιο ενδιαφέρον, καθώς πολλοί αναλυτές τη χαρακτηρίζουν ως τη σημαντικότερη διπλωματική προσπάθεια των τελευταίων ετών στη Μέση Ανατολή.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης – tilegrafimanews
Σύμφωνα με πληροφορίες που διακινούνται σε διπλωματικούς κύκλους και αποτυπώνονται σε διεθνείς αναλύσεις του ΟΗΕ, το προσχέδιο των 14 σημείων που αναμένεται να αποτελέσει τη βάση της επικείμενης συμφωνίας επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε ζητήματα που εδώ και δεκαετίες αποτελούν εστίες έντασης.
Η προγραμματισμένη συνάντηση στην Ελβετία αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς μια νέα περίοδο διαλόγου, με στόχο όχι μόνο την παύση των εχθροπραξιών αλλά και τη δημιουργία ενός πλαισίου ασφαλείας για ολόκληρη την περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Το μεγάλο στοίχημα των Στενών του Ορμούζ
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συμφωνίας αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Η επαναφορά της ελεύθερης ναυσιπλοΐας θεωρείται κρίσιμη όχι μόνο για τις χώρες της περιοχής αλλά και για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για πλήρη αποναρκοθέτηση των θαλάσσιων διαδρόμων και σταδιακή επιστροφή της εμπορικής κίνησης στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την πολεμική κρίση. Διεθνείς ναυτιλιακοί οργανισμοί εκτιμούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το κόστος μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια που αλλάζουν τα δεδομένα
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το οικονομικό σκέλος του σχεδίου. Σύμφωνα με το προσχέδιο, προβλέπεται πρόγραμμα χρηματοδότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανασυγκρότηση της ιρανικής οικονομίας.
Πολιτικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα πακέτα οικονομικής στήριξης που έχουν συζητηθεί ποτέ στο πλαίσιο διεθνούς συμφωνίας. Το σχέδιο συνδέεται με επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές, μεταφορές, τεχνολογία και βιομηχανική ανάπτυξη.
Παράλληλα εξετάζεται η σταδιακή αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων που βρίσκονται σε τράπεζες του εξωτερικού, κάτι που αποτελεί πάγιο αίτημα της Τεχεράνης εδώ και χρόνια.
Τι θα γίνει με το πυρηνικό πρόγραμμα
Το πλέον ευαίσθητο ζήτημα παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Σύμφωνα με το προσχέδιο, η Τεχεράνη επαναβεβαιώνει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, ενώ αποδέχεται αυστηρότερο πλαίσιο επιθεωρήσεων και παρακολούθησης.
Οι τεχνικές λεπτομέρειες θα αποτελέσουν αντικείμενο δεύτερης συμφωνίας που θα ακολουθήσει μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Σε αυτήν θα καθοριστούν τα όρια εμπλουτισμού ουρανίου, οι επιτρεπόμενες πυρηνικές δραστηριότητες και οι μηχανισμοί διεθνούς εποπτείας.
Πηγές κοντά στις διαπραγματεύσεις αναφέρουν ότι σε αυτή τη φάση καμία πλευρά δεν επιθυμεί να τινάξει στον αέρα τη διαδικασία, γεγονός που εξηγεί το σχετικά ήπιο κλίμα των τελευταίων ημερών.
Άρση κυρώσεων και νέα οικονομική εποχή
Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί η σταδιακή κατάργηση των αμερικανικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Η διαδικασία θα συνδεθεί με συγκεκριμένα στάδια συμμόρφωσης του Ιράν, ενώ παράλληλα θα επιτραπούν εκ νέου οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
Σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλούνται στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας και παρουσιάζει αποκλειστικά το tilegrafimanews.gr, η επιτυχής εφαρμογή της συμφωνίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας παγκοσμίως.
Τι λένε οι διεθνείς αναλυτές
Διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία δεν αποτελεί ακόμη το τέλος της κρίσης, αλλά ίσως το σημαντικότερο βήμα προς μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η βασική δυσκολία παραμένει η εφαρμογή των δεσμεύσεων και η διατήρηση της πολιτικής βούλησης και από τις δύο πλευρές. Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η τελική στάση της ιρανικής ηγεσίας θα αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία ή αποτυχία της διαδικασίας.
Το επόμενο κρίσιμο 48ωρο
Όλα τα βλέμματα στρέφονται πλέον στην επικείμενη συνάντηση της Παρασκευής, όπου αναμένεται να φανεί εάν το προσχέδιο θα μετατραπεί σε επίσημο μνημόνιο κατανόησης.
Εφόσον υπάρξει υπογραφή, θα ξεκινήσει ένας κύκλος διαπραγματεύσεων 60 ημερών που θα καθορίσει όχι μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν αλλά και τη συνολική σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, διπλωματικές πηγές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να αλλάξει τον γεωπολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής, να αποκαταστήσει την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ και να ανοίξει έναν νέο κύκλο οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας.
