Από το βήμα της Βουλής ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε σειρά ζητημάτων που, όπως είπε, θα μπορούσαν να αποτελέσουν πεδίο μιας «θεσμικής φυγής προς τα εμπρός», στο πλαίσιο της θεσμικής ανασυγκρότησης και σε μια ευρύτερη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση
Κατά την προ ημερησίας διατάξεως συζήτηση για το κράτος δικαίου, τη λειτουργία των θεσμών και του κοινοβουλίου, την οποία προκάλεσε ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις μεγάλες θεσμικές αλλαγές με τη Συνταγματική Αναθεώρηση που θα μπορούσαν να αναβαθμίσουν τη λειτουργία της δημοκρατίας, σύμφωνα με την Κυβέρνηση.
«Το ερώτημα είναι αν είμαστε σε θέση, ως πολιτικό σύστημα, να κάνουμε πραγματικά μία θεσμική φυγή προς τα εμπρός», ανέφερε ο Πρωθυπουργός, για να προσθέσει ότι η συζήτηση αυτή θα πρέπει να αγγίξει κρίσιμες θεματικές που σχετίζονται με τις τεχνολογικές, κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις της εποχής.
Σε αυτό το πλαίσιο, έθεσε πρώτο το ενδεχόμενο να προστεθεί στο άρθρο 5 του Συντάγματος ειδική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, με έμφαση στην προστασία της ελευθερίας του ατόμου και στην ασφάλειά του απέναντι στις νέες τεχνολογικές εφαρμογές.
Αυτή η αναφορά εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια της κυβέρνησης να αναδείξει την ανάγκη θεσμικής προσαρμογής απέναντι στις ταχύτατες εξελίξεις της ψηφιακής εποχής.
Ο Πρωθυπουργός επανέφερε το ζήτημα της αναθεώρησης του άρθρου 16, ασκώντας μάλιστα κριτική στις πολιτικές δυνάμεις που, όπως είπε, δεν τόλμησαν να το αλλάξουν εδώ και δύο δεκαετίες. «Αν επιτέλους θα αλλάξουμε το άρθρο 16, κάτι το οποίο έπρεπε να είχατε κάνει πριν από 20 χρόνια αλλά δεν τολμήσατε», είπε, επαναφέροντας με αιχμηρό τρόπο μια από τις πιο σταθερές θέσεις της Νέας Δημοκρατίας στο πεδίο της ανώτατης εκπαίδευσης.
Στις προτεραιότητες που περιέγραψε συμπεριέλαβε και τη συνταγματική πρόβλεψη για την προσιτή στέγη, επιχειρώντας να εντάξει στο πεδίο της θεσμικής αναθεώρησης και ένα ζήτημα με έντονο κοινωνικό αποτύπωμα. Η στέγαση, άλλωστε, αποτελεί έναν από τους τομείς στους οποίους η κυβέρνηση αναγνωρίζει αυξανόμενη πίεση, ιδίως για τα νεότερα ηλικιακά στρώματα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης άνοιξε ακόμη τη συζήτηση για τη θέσπιση νόμου που θα ρυθμίζει τη λειτουργία των κομμάτων, κάνοντας λόγο για συνταγματική επιταγή που, όπως υποστήριξε, παραμένει εδώ και χρόνια ανεκπλήρωτη.
Ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας είπε ότι πρόκειται για ένα «απαραίτητο συστατικό» προκειμένου να αναβαθμιστεί η ποιότητα της δημοκρατίας και να ενισχυθεί η θεσμική λογοδοσία του πολιτικού συστήματος.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε και στα άρθρα 51 και 54 του Συντάγματος, τα οποία συνδέονται με τον εκλογικό νόμο και τον τρόπο πολιτικής αντιπροσώπευσης.
Ο Πρωθυπουργός πρότεινε να ανοίξει, μετά τις εκλογές, μια ειλικρινής συζήτηση για το ποιο εκλογικό σύστημα εξυπηρετεί καλύτερα τις σημερινές ανάγκες της χώρας, καλώντας τις πολιτικές δυνάμεις να εξετάσουν χωρίς δογματισμούς τόσο τα πλεονεκτήματα όσο και τα μειονεκτήματα του σταυρού προτίμησης.
Στο ίδιο πλαίσιο, έθεσε και το ζήτημα της διπλής ιδιότητας των υπουργών, σημειώνοντας ότι όταν ένα κυβερνητικό στέλεχος ασκεί εκτελεστική εξουσία, έχοντας ταυτόχρονα στραμμένο το βλέμμα του στην επανεκλογή του, δημιουργούνται ερωτήματα ως προς τη διάκριση ανάμεσα στην εκτελεστική και τη νομοθετική λειτουργία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε αναφορά και στο ενδεχόμενο ενός μεικτού εκλογικού συστήματος, με μικρότερες και μεγαλύτερες περιφέρειες, όπου κάποιοι βουλευτές θα μπορούσαν να εκλέγονται με σταυρό και άλλοι με λίστα. Με τον τρόπο αυτό ο Πρωθυπουργός άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο μιας συνολικότερης επανεξέτασης του τρόπου πολιτικής εκπροσώπησης, συνδέοντας την ποιότητα της δημοκρατίας όχι μόνο με τους θεσμούς ελέγχου, αλλά και με το ίδιο το μοντέλο κοινοβουλευτικής νομιμοποίησης
