Σχέδιο για τη συνέχιση της εφαρμογής της πολιτικής ατζέντας του Ντόναλντ Τραμπ μέσω εκτελεστικών αποφάσεων, ακόμη και στην περίπτωση που οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης, επεξεργάζεται εδώ και μήνες ο Λευκός Οίκος, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters.
Παράλληλα, το επιτελείο του Αμερικανού προέδρου προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο κοινοβουλευτικών ερευνών σχετικά με τις ενέργειες της κυβέρνησης. Όπως αναφέρουν στο Reuters αξιωματούχος του Λευκού Οίκου και δύο ακόμη πρόσωπα που γνωρίζουν τις σχετικές διεργασίες, ανώτερα στελέχη της κυβέρνησης συνεργάζονται από τον Απρίλιο με το γραφείο του νομικού συμβούλου του Λευκού Οίκου, προκειμένου να χαρτογραφήσουν τις δυνατότητες μονομερούς δράσης του προέδρου
Στις διεργασίες συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο αναπληρωτής προσωπάρχης Στίβεν Μίλερ και ο διευθυντής του Γραφείου Διαχείρισης και Προϋπολογισμού Ράσελ Βόουτ. Στόχος είναι να εντοπιστούν μέτρα που θα μπορούσε να προωθήσει ο Τραμπ χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου, αλλά και να καθοριστούν τα νομικά όρια της προεδρικής εξουσίας.
Δασμοί, βίζες και στεγαστικό στο επίκεντρο
Μεταξύ των παρεμβάσεων που εξετάζονται περιλαμβάνονται νέοι δασμοί στις εισαγωγές κρίσιμων ορυκτών και ανεμογεννητριών, αυστηρότεροι κανόνες για τις βίζες διεθνών φοιτητών και προσωρινών αλλοδαπών εργαζομένων, καθώς και μέτρα που θα αποσκοπούν στη μείωση του κόστους στέγασης και κατασκευής.
Παράλληλα, ο Ράσελ Βόουτ εξετάζει ποιες κυβερνητικές προτεραιότητες μπορούν να χρηματοδοτηθούν από κονδύλια που έχουν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο. Σύμφωνα με δύο από τις πηγές του Reuters, επιδιώκει επίσης αλλαγές στους κανόνες χορήγησης ομοσπονδιακών επιχορηγήσεων, ώστε οι πολιτικοί διορισμένοι της κυβέρνησης να έχουν μεγαλύτερο λόγο στην επιλογή των προγραμμάτων που θα λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση.
Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να ενισχύσει την επιρροή του Λευκού Οίκου στη διαχείριση των ομοσπονδιακών δαπανών, χωρίς να απαιτείται κάθε φορά νέα έγκριση από το Κογκρέσο.
Ο νομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου, Γουίλ Σαρφ, και η ομάδα του εξετάζουν παράλληλα ποιες ενέργειες μπορεί να αναλάβει νόμιμα ο πρόεδρος με δική του πρωτοβουλία, μέχρι ποιο σημείο μπορεί να κινηθεί εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων του και πώς θα υπερασπιστεί τις αποφάσεις του σε περίπτωση προσφυγών στη Δικαιοσύνη.
Ο Τραμπ έχει ενημερωθεί για τις προετοιμασίες και έχει συμμετάσχει στις σχετικές συζητήσεις. Ερωτηθείσα για το κατά πόσο ο πρόεδρος θα ήταν διατεθειμένος να κυβερνήσει με αυτόν τον τρόπο υπό ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς, μία από τις πηγές απάντησε ότι θα αισθανόταν «πολύ άνετα».
«Θα γίνω ο κύριος Βέτο», λέει ο Τραμπ
Οι ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης ενδέχεται να αλλάξουν σημαντικά τις ισορροπίες στην Ουάσινγκτον. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία, προκειμένου να ανατρέψουν τις οριακές πλειοψηφίες των Ρεπουμπλικανών, οι οποίοι διαθέτουν σήμερα 218 έναντι 214 εδρών στη Βουλή και 53 έναντι 47 στη Γερουσία.
Οι δημοσκοπήσεις δίνουν προβάδισμα στους Δημοκρατικούς για την κατάκτηση της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ η μάχη για τη Γερουσία παραμένει αμφίρροπη.
Ο ίδιος ο Τραμπ, μιλώντας σε συνέντευξη που δημοσιοποιήθηκε την Κυριακή στο podcast «Pod Force One» της New York Post, αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο να χάσουν οι Ρεπουμπλικανοί τον έλεγχο του Κογκρέσου.
«Υποθέτω ότι θα γίνω ο κύριος Βέτο», είπε, προσθέτοντας ότι για «έναν ή δύο μήνες» θα μπορούσε να ασκεί βέτο σε νομοθετικές πρωτοβουλίες των Δημοκρατικών, προτού τελικά επιδιώξει συμφωνίες μαζί τους.
Ο Λευκός Οίκος, πάντως, απέρριψε τα σενάρια ήττας των Ρεπουμπλικανών, κατηγορώντας τα μέσα ενημέρωσης ότι προωθούν μια παραπλανητική εικόνα. Η εκπρόσωπος της κυβέρνησης Λόρεν Μπις δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ και οι Ρεπουμπλικανοί θα συνεχίσουν να εργάζονται για την ασφάλεια των συνόρων, την αποκατάσταση της δημόσιας τάξης και τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των Αμερικανών.
Ποια εμπόδια μπορούν να θέσουν οι Δημοκρατικοί
Η ανάληψη του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς δεν θα στερούσε από τον Τραμπ τις ευρείες εκτελεστικές αρμοδιότητες που διαθέτει σε τομείς όπως το εμπόριο, η εξωτερική πολιτική και η λειτουργία της ομοσπονδιακής διοίκησης.
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αξιοποιήσει επανειλημμένα αυτές τις αρμοδιότητες για την επιβολή δασμών, την εντατικοποίηση των ελέγχων στη μετανάστευση, τη συρρίκνωση του ομοσπονδιακού εργατικού δυναμικού και την προώθηση στόχων εξωτερικής πολιτικής χωρίς νέα νομοθετική έγκριση.
Εξαίρεση αποτέλεσε το μεγάλο πακέτο φορολογικών περικοπών και δαπανών, το οποίο εγκρίθηκε από το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς Κογκρέσο και υπεγράφη από τον Τραμπ τον Ιούλιο του 2025.
Όπως δήλωσε στο Reuters ο Νέιθαν Γκονζάλες, συντάκτης του Inside Elections, ο Τραμπ έχει ήδη επιδιώξει να προωθεί όσο το δυνατόν περισσότερες πολιτικές μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων και προεδρικών αρμοδιοτήτων. Κατά την εκτίμησή του, αυτή η πρακτική θα συνεχιστεί εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν την πλειοψηφία.
Ωστόσο, ένας Δημοκρατικός έλεγχος της Γερουσίας θα μπορούσε να δυσκολέψει σημαντικά την έγκριση των διορισμών του προέδρου, συμπεριλαμβανομένων δικαστικών και ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων, καθώς και ενδεχόμενου διορισμού στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν επίσης να αρνηθούν να προωθήσουν νομοσχέδια που στηρίζει ο Τραμπ. Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος θα διατηρούσε τη δυνατότητα να ασκεί βέτο σε νομοθετικές πρωτοβουλίες της αντιπολίτευσης, ενώ οι Δημοκρατικοί δύσκολα θα εξασφάλιζαν τις απαιτούμενες πλειοψηφίες για την ανατροπή ενός προεδρικού βέτο.
Σημαντικό ρόλο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν και τα δικαστήρια, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν εκτελεστικές αποφάσεις που υπερβαίνουν τις νόμιμες αρμοδιότητες του προέδρου. Για τον λόγο αυτό, ο Λευκός Οίκος σχεδιάζει να ζητήσει νομικές γνωμοδοτήσεις από το υπουργείο Δικαιοσύνης, προκειμένου να αποσαφηνιστούν τα περιθώρια μονομερούς δράσης και οι τρόποι υπεράσπισης των αποφάσεων σε ενδεχόμενες δικαστικές προσφυγές.
Προετοιμασία για έρευνες και κλητεύσεις από το Κογκρέσο
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν το επιτελείο του Τραμπ είναι η πιθανότητα να ξεκινήσουν οι Δημοκρατικοί κοινοβουλευτικές έρευνες για τις δραστηριότητες της κυβέρνησης.
Σε αντίθεση με τη νομοθετική διαδικασία, οι έρευνες του Κογκρέσου δεν μπορούν να παρακαμφθούν με εκτελεστικά διατάγματα. Σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του Reuters, στελέχη των Δημοκρατικών στη Βουλή και συνεργάτες κοινοβουλευτικών επιτροπών έχουν συζητήσει τη διεξαγωγή ακροάσεων, την έκδοση κλητεύσεων και την υποβολή αιτημάτων για έγγραφα.
Στόχος θα ήταν να διερευνηθεί εάν ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει τις προεδρικές του εξουσίες προς όφελος του ίδιου, στενών συνεργατών ή δωρητών του.
Οι νομικοί του Λευκού Οίκου προετοιμάζουν ήδη πολιτικούς διορισμένους και επικεφαλής ομοσπονδιακών υπηρεσιών για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να ανταποκρίνονται σε κοινοβουλευτικά αιτήματα, κλητεύσεις και ερωτήματα. Σύμφωνα με μία από τις πηγές, έχουν επίσης συστήσει στους αξιωματούχους να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με όσα καταγράφουν γραπτώς.
Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει ζητήσει γνωμοδότηση από το υπουργείο Δικαιοσύνης σχετικά με τη δυνατότητα επίκλησης του εκτελεστικού προνομίου, ώστε να προστατευθούν από τον κοινοβουλευτικό έλεγχο επικοινωνίες του προέδρου με ιδιώτες συμβούλους του.
Η προετοιμασία αυτή δείχνει ότι, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών, ο Λευκός Οίκος εξετάζει ήδη πώς θα διατηρήσει την πολιτική του πρωτοβουλία και θα αντιμετωπίσει τους πιθανούς περιορισμούς από ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών
