Ανίκανοι, που εμφανίζονται ως “σωτήρες”…
Του Θανάση Κ.
Πώς μπορούμε να ορίσουμε την πολιτική ανικανότητα, ή ανεπάρκεια
– στη διακυβέρνηση μιας χώρας (και όχι μόνο);
Πριν απ’ όλα, πρέπει να διαχωρίσουμε τα προβλήματα μιας χώρας που οφείλονται στην ίδια τη διακυβέρνηση, από προβλήματα που οφείλονται σε έκτακτες εξωτερικές συνθήκες ή σε χρόνιες παθογένειες.
Για να είμαστε δίκαιοι, μια κυβέρνηση δεν μπορεί να χρεώνεται μιαν “αναποδιά” που θα συμβεί διεθνώς και θα επηρεάσει δυσμενώς τη χώρα, όπως ένα πετρελαϊκό σοκ ένα παγκόσμιο λοκντάουν, μια πανδημία, μια ξαφνική κλιμάκωση της επιθετικότητας γειτονικής χώρας. Η ευθύνη και η ικανότητα μιας κυβέρνηση αρχίζει να μετράει από το πως αντιδράει σε τέτοιες αντιξοότητες. Κι αυτό βέβαια απαιτεί κάποιο χρόνο…
Ταυτόχρονα, βέβαια, μια κυβέρνηση που ευνοείται από μια διεθνή συγκυρία δεν είναι δίκαιο να το πιστωθεί πλήρως. Πολύ περισσότερο όταν η χώρα ωφελήθηκε τελικά πολύ λιγότερο απ’ ό,τι θα μπορούσε να ωφεληθεί…
Αφού παραβλέψουμε, λοιπόν, τα εξωγενή σοκ και τις χρόνιες παθογένειες – πράγματα για τα οποία δεν ευθύνεται μια κυβέρνηση – η ικανότητα ή η ανεπάρκειά της έχει δύο σκέλη.
— Πρώτον πόσο επιτυχώς προβλέπει τι θα γίνει
— Και δεύτερον πώς διαχειρίζεται τα προβλήματα που δεν χρειάζονται “πρόβλεψη”
Ας εφαρμόσουμε αυτούς τους απλούς κανόνες στην αποτίμηση της κυβερνητικής επταετίας Μητσοτάκη.
— Δεν μπορούμε να της “χρεώσουμε” τα προβλήματα ετών 2019-2022 που οφείλονται στην πανδημία και το παγκόσμιο λοκνταουν. Την εποχή εκείνη ο λόγος Χρέος προς ΑΕΠ εκτοξεύθηκε από το 181 που “παρέλαβε” από την κυβέρνηση Τσίπρα, σε 209%.! Και το ΑΕΠ την ίδια εποχή κατέρρευσε λόγω λοκνταουν. Αυτό φυσικά, δεν είναι δίκαιο να της το χρεώσουμε.
Από την άλλη πλευρά βέβαια, στα χρόνια που ακολούθησαν, όταν τέλειωσε το λοκνταουν, όλες οι οικονομίες επανήλθαν στα προηγούμενα επίπεδα και το ΑΕΠ σημείωσε αντίδραση “πιεσμένου ελατηρίου”. Εκτινάχθηκε παντού!
Όπως η κυβέρνηση δεν χρεώνεται την απότομη εξωγενή μείωση, έτσι και δεν είναι δίκαιο να της “πιστώσουμε” την επίσης απότομη – και αναπόφευκτη – ανάκαμψη.
Από κει και ύστερα βέβαια, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επωφελήθηκε από τη μεγάλη εισροή πρόσθετων κοινοτικών κονδυλίων από το Πακέτο Ανάκαμψης (χορηγήσεις και χαμηλότοκα δάνεια), που δόθηκε σε όλες τις χώρες-μέλη, ώστε να συνέλθουν από το λοκνταουν που είχε προηγηθεί. Επρόκειτο για μια χωρίς προηγούμενο εισροή 36,6 δισ. σε μια τριετία περίπου, από τα οποία απορροφήθηκαν τελικά γύρω στα 25 (και μπορούν να απορροφηθούν και μερικά ακόμα).
Αυτό είναι επίσης εξωγενές σοκ. Θετικό αυτή τη φορά. Επωφελήθηκε η χώρα και η οικονομία της, αλλά δεν το πιστώνεται η κυβέρνηση. Τα χρήματα αυτά θα τα έπαιρνε η Ελλάδα όποια κυβέρνηση κι αν είχε. Όπως τα πήραν κι όλες οι υπόλοιπες κυβερνήσεις της ΕΕ.
Τελικά, όμως τα χρήματα αυτά στην Ελλάδα προκάλεσαν περισσότερο πληθωρισμό παρά αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ!
Και για τον πληθωρισμό επίσης δεν ευθύνεται αποκλειστικά η ελληνική κυβέρνηση. Αφού υπήρξε και η απότομη αύξηση ενεργειακών τιμών που προκλήθηκε – πάλι διεθνώς – από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και την νέα έκρηξη στον Περσικό Κόλπο στις αρχές του 2026, που συνεχίζεται ως σήμερα. Η ακρίβεια που σημειώθηκε διεθνώς είναι πια – σε σημαντικό βαθμό – ενεργειακή ακρίβεια.
* Όπως θα δούμε όμως, η σημερινή κυβέρνηση ΔΕΝ χειρίστηκε αωστά την ενεργειακή ακρίβεια. Μάλλον απέτυχε παταγωδώς.
Πριν μπούμε στα ενεργειακά, να σημειώσουμε ότι από το 2019 ως το 2025 η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ έφτασε το 34% ενώ η αύξηση των τιμών ξεπέρασε το 21%! Και η μεσοσταθμική η πραγματική ανάπτυξη δεν ξεπέρασε το 2,1% ετησίως. Ποσοστό ελάχιστα υψηλότερο από ό,τι είχε υπάρξει τα αμέσως προηγούμενα μνημονιακά χρόνια. Πράγμα που καταγράφεται ως “αποτυχία”, αν ληφθούν υπόψιν τα πρωτοφανή ευρωπαϊκά κονδύλια που απορροφήθηκαν στο μεταξύ από το Ευρωπαϊκό Πακέτο Ανάκαμψης.
Με τόσο πολλά “ξένα χρήματα” που μπήκαν μέσα στη χώρα σημειώθηκε ελάχιστη πραγματική επιτάχυνση της οικονομίας.
* Την ίδια εποχή υποχώρησε σημαντικά ο δείκτης Χρέους προς ΑΕΠ. Από το 181% το 2019 και το 209% το 2020, στο 146% το 2025!
Αυτό είναι το “μεγάλο επίτευγμα” της κυβέρνησης που η ίδια προβάλλει.
Αλλά προσοχή εδώ: αυτό οφείλεται κυρίως στην πληθωριστική έκρηξη που υπήρξε – όχι στην πραγματική ανάπτυξη του ΑΕΠ.
Το Χρέος ως απόλυτο μέγεθος αυξήθηκε στον αριθμητή του κλάσματος. Απλά το ονομαστικό ΑΕΠ στον παρανομαστή αυξήθηκε πολύ περισσότερο λόγω έκρηξης των τιμών. Κι έτσι το κλάσμα υποχώρησε πολύ…
Με την ίδια λογική, αν είχαμε ακόμα μεγαλύτερη αύξηση τιμών, το Χρέος προς ΑΕΠ θα υποχωρούσε ακόμα περισσότερο. Αλλά η ελληνική κοινωνία θα είχε διαλυθεί!
Γιατί ο υψηλός πληθωρισμός διαλύει τις κοινωνίες και αποδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών…
Εδώ και αιώνες η απομείωση το Χρέους με πληθωρισμό είναι γνωστή – και αποφεύγεται γιατί διαλύει τις οικονομίες μακροπρόθεσμα.
Εδώ λοιπόν, έχουμε “ταχεία βελτίωση” που δεν μπαίνει στο ενεργητικό, γιατί το “φάρμακο” είναι πιο επικίνδυνο από την “αρρώστια”..
* Πάμε τώρα στα ενεργειακά.
Εδώ είναι που τα έκαναν μούσκεμα. Εντελώς μούσκεμα…
Κράτησαν διπλάσιο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στη Βενζίνη (70 λεπτά το λίτρο) από το κατώτατο όριο που επέβαλε η Ευρωπαική Ένωση (36 λεπτά). Αντίστοιχη (αν και η κάπως μικρότερη) η απόκλιση και στο πετρέλαιο. Και μιάμιση φορά μεγαλύτερο ΦΠΑ στα καύσιμα (24%) από το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο (15%). Και να σημειωθεί ότι ο ΦΠΑ στα καύσιμα είναι φόρος πάνω στον φόρο…
Άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μείωσαν τους φόρους πάνω στα καύσιμα και απορρόφησαν ένα μέρος από την αύξηση της διεθνούς τιμής. Εδώ άφησαν τις τιμές καυσίμων να εκτοξευθούν, έβγαλαν “υπερ-απόδοση” εσόδων κι ύστερα μοίραζαν προσωρινά επιδόματα σε “ευάλωτους”. Ενώ όλοι οι υπόλοιποι συμπιέστηκαν, Δηλαδή η μεσαία τάξη – που ήταν ήδη πιεσμένη από πριν.
Μαζί υποχώρησε και η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
— Στον ηλεκτρικό, θέσπισαν το Χρηματιστήριο Ενέργειας που τιμολογεί την υψηλότερη τιμή για όλους. Κι έτσι βρεθήκαμε να επενδύουμε σε Ανανεώσιμες Τιμές ενέργειας για να επιτύχουμε φθηνότερη τιμή – και τελικά μας προέκυψε 41% ακριβότερη τιμή!
Φυσικά αυτό δεν θα συνέβαινε, αν είχαν φροντίσει να υπάρχουν Μακροχρόνια Συμβόλαια (PPA) και να επενδύσουν σε περισσότερες μπαταρίες. Ώστε να μην παράγεται ενέργεια που πάει χαμένη. ¨Η που δεν την σηκώνει το σύστημα.
Κι αυτό το χρεώνεται αναμφίβολα η Κυβέρνηση.
Στην εποχή των μνημονίων συμπιέστηκε το εργασιακό κόστος της οικονομίας. Όμως, αμέσως μετά εκτοξεύθηκε το ενεργειακό κόστος. Και η ανταγωνιστικότητα δεν βελτιώθηκε. Ό,τι κέρδιζε η παραγωγή από την μια πλευρά το έχανε από την άλλη.
* Παράλληλα η Κυβέρνηση κράτησε υψηλά και το ΦΠΑ σε όλα τα υπόλοιπα (πέραν της ενέργειας). Πριν την κρίση ο ανώτατος συντελεστής ήταν στο 19%, στο πρώτο μνημόνιο του ΓΑΠ πήγε στο 23% , ο Σαμαράς αρνήθηκε να τον αυξήσει άλλο και κατέβασε μια σειρά προιόντα και υπηρεσίες (κυρίως στην Εστίαση) από το 23 στο 13%! Χωρίς να προκύψει “τρύπα στα έσοδα”.,,
Ύστερα ήλθε ο Τσίπρας, ανέβασε την Εστίαση από το 13% στο 23% κι ύστερα ανέβασε όλο τον ανώτερο συντελεστή στο 24%!
Κι εκεί παραμένει ακόμα, 7 χρόνια μετά την έξοδο από τα μνημόνια…
Πώς να μην χτυπούν αλύπητα τα κύματα ακρίβειας;
Και να σκεφτεί κανείς ότι οι έμμεσοι φόροι είναι οι πιο κοινωνικά άδικοι και οδυνηροί...
* Ως τελική ετυμηγορία λοιπόν:
— Ναι είναι ανίκανη η κυβέρνηση, γιατί πανηγύριζε τον “εκσυγχρονισμό” των τρένων, χωρίς να εφαρμόσει την Σύμβαση 717 του 2014 (επί κυβέρνησης Σαμαρά). Δηλαδή υπερδιπλασίασε τις ταχύτητες των τρένων χωρίς να υπάρχουν ασφαλιστικά μέτρα, όπως η τηλεδιοίκηση, η αυτόματη πέδηση και η ενδοεπικοινωνια των συρμών (που προέβλεπε η Σύμβαση 717), για να αποφεύγονται δυστυχήματα. Με αποτέλεσμα την τραγωδία των Τεμπών.
Πλήρης ανεπάρκεια (αν όχι τίποτα βαρύτερο)…
— Ναι είναι ανίκανη η κυβέρνηση, γιατί επένδυσε σε ΑΠΕ χωρίς να επενδύει ταυτόχρονα σε μπαταρίες. Και έφτιαξε το Χρηματιστήριο Ενέργειας που προϋπέθετε να υπάρχουν μπαταρίες για να μην εκτοξεύεται η τιμή συνεχώς. Με αποτέλεσμα να ακριβύνει το ηλεκτρικό. Και να μην αρκούν οι επιδοτήσεις.
— Ναι είναι ανίκανη η κυβέρνηση, γιατί στην αρχή αποκήρυσσε διεθνώς τις έρευνες για υδρογονάνθρακες (ακόμα κι από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών το 2020) κι ύστερα “έδιωξε” τις εταιρίες που είχαν ήδη συμβόλαια έρευνας και εξόρυξης (ήδη από την εποχή της Κυβέρνησης Σαμαρά και της υπουργίας Μανιάτη), Κι ύστερα… “ανακάλυψε” ξανά την αξία των υδρογονανθράκων, φέρνει νέες εταιρίες και υπογράφει νέα συμβόλαια, αφού έχασε πολύτιμο χρόνο. Και τα υπονομεύει κι αυτά, διακηρύσσοντας ότι αν βρουν φυσικό αέριο θα το εκμεταλλευτούν, αλλά αν βρούν πετρέλαιο δεν θα το βγάλουν!
Ικανότητα πρόβλεψης μηδέν.
Ικανότητα προσαρμογής… υπό το μηδέν!.
— Ναι είναι ανίκανη η κυβέρνηση όταν καθύβριζε όσους μιλούσαν για “μπάζωμα” στο χώρο όπου έγινε το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών. Και τώρα έρχεται η Δικαιοσύνη και παραπέμπει τέσσερα στελέχη της (εκ των οποίων ένας πρώην υφυπουργός κι ένας πρώην περιφερειάρχης) για το μπάζωμα που έγινε.
Φυσικά δεν προεξοφλούμε την “ενοχή’ κανενός. Αλλά το μπάζωμα έγινε! Η Δικαιοσύνη θα αποφασίσει ποιοί είναι ένοχοι και ποιοί όχι. Αλλά το μπάζωμα έγινε! Έτσι;
— Ναι, είναι ανίκανη η κυβέρνηση γιατί όταν επέβαλε το γάμο των ομόφυλων ζευγαριών ισχυρίστηκε ότι αυτό είναι “ανθρώπινο δικαίωμα”. Αποδείχθηκε ότι έλεγε ψέματα: το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) ΔΕΝ έχει κρίνει ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ υποχρεούνται να θεσπίσουν γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Υποχρεούνται να προστατέψουν “δικαιώματά” που εδώ προστατεύονταν πλήρως ΠΡΙΝ θεσπιστεί ο “γάμος”. Τελεία και παύλα…
Ύστερα είπε ότι “το επιβάλλει η ΕΕ”. Αποδείχθηκε ότι ΔΕΝ το επιβάλλει η ΕΕ! Υπάρχουν πάνω από 10 χώρες της ΕΕ που δεν το έχουν αποδεχθεί και δεν τις ενοχλεί κανείς.
Ύστερα είπε ότι διαφωνεί με τις ακρότητες της woke ατζέντας. Κι αποδείχθηκε μετά, ότι η woke ατζέντα αρχίζει να διδάσκεται ήδη στα σχολεία (!), αλλά διεισδύει και παντού αλλού (τραπεζικές πρακτικές θεσμοθετημένες εταιρικές συμπεριφορές κλπ.) την ώρα που αποβάλλεται στις ΗΠΑ και αμφισβητείται όλο και εντονότερα στην Ευρώπη.
Και εδώ η κυβέρνηση κατάλαβε λάθος, προέβλεψε λάθος, είπε ψέματα και διαψεύσθηκε κατ’ επανάληψιν. Και στην πορεία έχασε και πάνω από τους μισούς ψηφοφόρους της.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι είναι η μοναδική λύση, η μόνη “σωτηρία” μας από το Χάος!
Κι αποδεικνύεται ανίκανη να προβλέψει,
ανίκανη να διαχειριστεί αρνητικά η θετικά εξωτερικά σοκ,
ανίκανη να λύσει προβλήματα.
Μερικά από τα χρόνια προβλήματα τα επιδεινώνει κι όλας!
Δεν είναι η μόνη “σωτηρία” μας από το Χάος.
Είναι η “ατμομηχανή” που μας οδηγεί στο Χάος.
Και μόνη της “ελπίδα” είναι, απέναντί της να έχει το κόμμα του Τσίπρα. Το οποίο δεν είναι και πολύ διαφορετικό από την ίδια – κι επίσης δεν πάει πολύ καλά.
Δηλαδή το πολιτικό σύστημα μας προσφέρει δύο διαχειριστές του ίδιου αδιεξόδου και μας ζητά να διαλέξουμε ποιος θα μας “σώσει” από το Χάος.
Μόνο που το Χάος δεν είναι πια απέναντί τους.
Είναι μέσα τους – κι ανάμεσά τους!
ΥΓ. Και δεν αναφέρθηκα καθόλου ούτε στην προϊούσα παράλυσή της κυβέρνησης έναντι της Τουρκίας, ούτε στα αλλεπάλληλα σκάνδαλα που ξεσπάνε παντού σε πρωτοφανή έκταση πια.
Εδώ μιλήσαμε για πολιτική ανεπάρκεια. Η διαφθορά θέλει ξεχωριστή αντιμετώπιση. Αν και τα δύο συνδέονται βέβαια…
