Νέα Κόμματα, παλαιά “εγχειρίδια”….
Του Θανάση Κ.
Και φτάσαμε πια στην ώρα της αλήθειας.
Τα “εκκολαπτόμενα” κόμματα εμφανίζονται ένα-ένα…
Το Κόμμα της κας Καρυστιανού ήδη εμφανίστηκε επισήμως.
Ακολουθεί σήμερα το Κόμμα του κ. Τσιπρα.
Και στο βάθος αναμένεται – απ’ όλους πλέον – και το Κόμμα του κ. Σαμαρά…
* Πρώτη παρατήρηση: ποτέ στο παρελθόν δεν είχαμε τέτοια ταυτόχρονη εμφάνιση νέων κομμάτων.
Κόμματα και κομματίδια ανακηρύσσονταν συνεχώς.
Αλλά εδώ δεν πρόκειται γι’ αυτό…
Διότι παλαιότερα, νέοι κομματικοί σχηματισμοί κινούνταν στο περιθώριο του πολιτικού συστήματος. Εμφανίζονταν ξαφνικά, διέγραφαν μια τροχιά κι ύστερα εξαφανίζονταν, όπως τα πυροτεχνήματα στο βραδινό ουρανό.
Αυτή τη φορά όμως, συμβαίνει κάτι άλλο:
Τα δύο από τα τρία νέα κόμματα τα δημιουργούν πρώην Πρωθυπουργοί! Και το τρίτο μια γυναίκα χωρίς καμία προηγούμενη πολιτική εμπειρία, που κατάφερε όμως να κατεβάσει εκατομμύρια Έλληνες στους δρόμους, σε εκδηλώσεις διαμαρτυρίας για ένα από τα πιο πολύνεκρα δυστυχήματα της μεταπολίτευσης.
Κι ακόμα περισσότερο, τα κόμματα αυτά οι δημοσκόποι και οι διαμορφωτές κοινής γνώμης τα περίμεναν και τα προεξοφλούσαν εδώ κι ένα χρόνο περίπου.
Πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει ήδη ένα πρωτοφανές πολιτικό κενό, που τα υφιστάμενα κόμματα, δεν μπορούν να εκφράσουν.
Γι’ αυτό και οι πάντες “ανέμεναν” νέα κόμματα, πολύ πριν υπάρξουν…
* Δεύτερη παρατήρηση: Οι περισσότεροι αναλυτές ωστόσο, δεν καταλαβαίνουν ότι αυτό δημιουργεί μια εντελώς πρωτόγνωρη κατάσταση – ένα απόλυτα ρευστό σκηνικό.
Όπου τίποτα απ’ όσα θεωρούσαμε “δεδομένα” ως τώρα δεν ισχύει πια.
Κι έτσι οι περισσότεροι πολιτικοί αναλυτές προσπαθούν να ερμηνεύσουν τη νέα κατάσταση – που ακόμα δεν έχει αποκρυσταλλωθεί –
με βάση όσα ίσχυαν στην παλαιά κατάσταση – που τώρα πια δεν υπάρχει…
Μιλάνε για τη νέα πραγματικότητα με βάση το παλαιό “εγχειρίδιο”…
Που πια δεν ισχύει.
Κι έτσι, δεν καταλαβαίνουν τίποτα!
— Για παράδειγμα, παλαιότερα οι βασικοί πολιτικοί χώροι ήταν συμπαγείς και περιχαρακωμένοι: Υπήρχε η Κεντροδεξιά περί την ΝΔ, η Κεντροαριστερά περί το ΠΑΣΟΚ, ενώ υπήρχε και η Αριστερά – με το ΚΚΕ αφενός και κάποια εκτός ΚΚΕ μικρότερα αριστερά κόμματα.
Οι μετακινήσεις ήταν κυρίως ανάμεσα στους δύο μεγαλύτερους χώρους.
Και τα “νέα κόμματα που εμφανίζονταν” διεκδικούσαν οπαδούς από τους ψηφοφόρους που μετακινούνταν ανάμεσα σε γειτονικούς χώρους.
— Το 2009 για πρώτη φορά είχαμε μεγάλη φυγή ψηφοφόρων, που έπληξε τότε τη ΝΔ: Ανάμεσα στο 2004 και το 2009 το εκλογικό σώμα έχασε 530 χιλιάδες ψηφοφόρους. Στο ίδιο διάστημα η ΝΔ έχασε σχεδόν 1,1 εκατομ. ψηφοφόρους. Χονδρικά, οι μισοί έφυγαν τελείως από το εκλογικό σώμα, ενώ οι υπόλοιποι πήγαν σε μικρότερα κόμματα δεξιότερα από τη ΝΔ (ΛΑΟΣ κλπ.).
Είναι χαρακτηριστικό ότι ανάμεσα στις εκλογές του 2000, του 2004 και του 2009, το ΠΑΣΟΚ ουσιαστικά έμεινε αμετακίνητο σε αριθμό ψώφων: Γύρω στα 3 εκατομμύρια.
Το 2000 κέρδισε με 3 εκατομ. 7 χιλιάδες,
το 2004 έχασε με 3 εκατομ. 3 χιλιάδες
και το 2009 ξανακέρδισε (για τελευταία φορά) με 3 εκατομ. 13 χιλιάδες.
(Ανάμεσα στο 2004 που έχασε και το 2009 που κέρδισε, το ΠΑΣΟΚ πήρε σκάρτες 10 χιλιάδες ψήφους παραπάνω)…
Η μετακίνηση ψηφοφόρων ανάμεσα στους δύο μεγαλύτερους πολιτικούς χώρους δεν λειτουργεί πια. Άρχισε όμως να λειτουργεί η φυγή ψηφοφόρων…
* Τρίτη παρατήρηση: Η φυγή ψηφοφόρων συνεχίστηκε στα μνημονιακά χρόνια. Αλλά αυτή τη φορά έπληξε κυρίως το ΠΑΣΟΚ.
Μέχρι το 2012 χάθηκαν άλλες 600 χιλιάδες ψηφοφόρων συνολικά από το εκλογικό σώμα. Αλλά την ίδια εποχή το ΠΑΣΟΚ έχασε το 70% της εκλογικής του δύναμης: 2,2 εκατομμύρια ψήφους)!
Ενώ η ΝΔ συγκράτησε την μείωση, βγήκε πρώτο κόμμα (όμως χωρίς αυτοδυναμία) και κυβέρνησε επί κεφαλής τρικομματικής κυβέρνησης.
Έτσι ενώ το ΠΑΣΟΚ καταρρέει, η ΝΔ συγκρατεί τις δυνάμεις της (1,7-1,8 εκατομ.) και παραμένει κόμμα εξουσίας είτε κερδίζει τις εκλογές (όπως έγινε τον Ιούνιο του 2012) είτε χάνει τις εκλογές (όπως έγινε το 2015). Όμως, το ΠΑΣΟΚ, παύει να είναι Κόμμα εξουσίας.
Από την πτώση του ΠΑΣΟΚ (2,2 εκατομμύρια) χονδρικά το ένα τέταρτο περίπου έφυγαν από το εκλογικό σώμα, τα δύο τρία μετακινήθηκαν προς τον ΣΥΡΙΖΑ.
Συμπέρασμα: Την εποχή των μνημονίων ο χώρος της ΠΑΣΟΚ διαλύεται, το εκλογικό σώμα παραμένει σταθερό στα 6 εκατομμύρια περίπου (αλλά αισθητά μικρότερο από την προηγούμενη δεκαετία 7-7,5 εκατομ.) και η ανακατανομή γίνεται κυρίως ανάμεσα στο παλαιό ΠΑΣΟΚ που συρρικνώνεται και στον ΣΥΡΙΖΑ που καλύπτει το κενό του ΠΑΣΟΚ. Πολιτικό κενό εκπροσώπησης ΔΕΝ υπάρχει ακόμα…
Ενώ υπάρχει και άνοδος της πέραν της ΝΔ δεξιάς, που όμως δεν αμφισβητεί την κυριαρχία της ΝΔ στο χώρο αυτό.
* Παρατήρηση τέταρτη: Στις δεύτερες εκλογές του 2023 το εκλογικό σώμα μειώνεται κι άλλο! Στα 5,2 εκατομμύρια!
Ενώ στις ευρωεκλογές του 2024 πέφτει στα 4,1 εκατομ.!
Δηλαδή υφίσταται συρρίκνωση πρωτοφανή για τα τελευταία πενήντα χρόνια!
Ανάμεσα στις πρώτες βουλευτικές εκλογές του 2023 και τις ευρωεκλογές του 2024 – μέσα σε ένα μόλις χρόνο – εγκαταλείπουν το εκλογικό σώμα 2 εκατομμύρια ψηφοφόροι! Ένας στους τρείς…
Το παλαιό ΠΑΣΟΚ ανακάμπτει κάπως, αλλά δεν καταφέρνει να ξεπεράσει τα επίπεδα του 2012 σε ποσοστά (και πολύ χαμηλότερα σε ψήφους).
Ο ΣΥΡΙΖΑ συρρικνώνεται απότομα και τελικώς εξαερώνεται. Το άθροισμα ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ μαζί είναι κάτω από το 30% του εκλογικού σώματος! Η λεγόμενη Κεντροαριστερά συρρικνώνεται συνεχώς…
Όμως την ίδια περίοδο, ανάμεσα στο 2023 και το 2024 η ΝΔ συρρικνώνεται ακόμα περισσότερο: Χάνει πάνω από τους μισούς ψηφοφόρους της! Πάνω από 1,3 εκατομμύρια φεύγουν μόνο από τη ΝΔ. Και σχεδόν το σύνολο πια δεν πάνε δεξιότερα πάνε σε αποχή! Ταυτόχρονα σε αποχή πάνε και γύρω στις 700 χιλιάδες ψηφοφόροι από τα κόμματα της Κεντροαριαστεράς και της Αριστεράς. \
Συμπέρασμα: Μετά τη ιστορική συρρίκνωση του ΠΑΣΟΚ συντελείται ήδη και η συρρίκνωση της ΝΔ. Και η τάση φυγής δεν ανακόπτεται. Ενισχύεται. Απλώς δεν έχει καταγραφεί ακόμα σε βουλευτικές εκλογές.
* Οι κανόνες του παιγνιδιού αλλάζουν δραματικά, αλλά το παλιό εγχειρίδιο δεν τις βλέπει:
— Δεν έχουμε πια ανακατανομή ψηφοφόρων ανάμεσα σε διαφορετικούς – και συμπαγείς – πολιτικούς χώρους, έχουμε μαζική φυγή ψηφοφόρων απ’ όλους τους πολιτικούς χώρους.
— Δεν έχουμε ανακατανομή εκπροσώπησης μέσα σε κάθε πολιτικό χώρο, έχουμε συνολικό κενό εκπροσώπησης που μεγαλώνει συνεχώς.
— Δεν έχουμε μικρά ή μεγάλα κινήματα διαμαρτυρίας, έχουμε αμφισβήτηση θεσμών και αναζήτηση πολιτικής αξιοπιστίας (λόγω και διεθνών απειλών).
— Το παιγνίδι δεν παίζεται πια ανάμεσα στην Κεντροδεξιά και την Κεντροαριστερά – που αμφότερες συρρικνώνονται. Έχουμε τώρα διεθνή τάση στροφής προς τα δεξιά, που εδώ δεν έχει φτάσει ακόμα – και κανείς δεν την υποπτεύεται καν.
Το μεγάλο και πιεστικό ερώτημα πάντως είναι ποιος θα καταφέρει να επαναφέρει στις κάλπες όσους έχουν ήδη φύγει τα τελευταία χρόνια. Και πώς…
* Πέμπτη παρατήρηση: Ο κ. Μητσοτάκης κάνοντας “άνοιγμα στο Κέντρο”, ουσιαστικά έκανε άνοιγμα στις “ακρο-κεντρώες απόψεις” της κεντροαριστεράς που βρίσκεται ιστορικά σε συρρίκνωση στην Ελλάδα. Και ιδιαίτερα στις απόψεις της woke ατζέντας, του δικαιωματισμού και της “πράσινης ουτοπίας” που βρίσκονται σε αποδρομή σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο.
Πάντα με το λάθος εγχειρίδιο.
Την ίδια στιγμή άφησε ανεκπροσώπητο το μεγαλύτερο μέρος της ιστορικής ΝΔ που δεν έχει κόμμα να ψηφίσει, και μένει στην αποχή.
Πήγε εκλογικά αρκετά καλά όσο η επιστροφή ΣΥΡΙΖΑ ήταν ακόμα “απειλή” που αντί-συσπείρωνε το εκλογικό σώμα υπέρ της ΝΔ.
Μετά τις πρώτες εκλογές του 2023 (που ο ΣΥΡΙΖΑ έπεσε στο 20%)
και πολύ περισσότερο μετά τις δεύτερες εκλογές του 2024
(που ο ΣΥΡΙΖΑ έπεσε στο 18% και στη συνέχεια διαλύθηκε),
το φόβητρο “επιστροφής του ΣΥΡΙΖΑ” έπαψε να υπάρχει!
Και η ΝΔ άρχισε να ξεφουσκώνει ραγδαία. Μέσα σε ένα χρόνο έχασε πάνω από τους μισούς ψηφοφόρους της. Και συνεχίζει να χάνει…
Ακόμα και ο Τσίπας προσπαθώντας να επανεμφανιστεί και να κάνει rebranding φροντίζει να αποκηρύξει το παλαιό του Κόμμα (τον ΣΥΡΙΖΑ) και τους περισσότερους από τους συνεργάτες του (που ο ίδιος είχε επιλέξει και εμπιστευθεί). Συνεπώς η “επανεμφάνιση Τσίπρα ΔΕΝ μπορεί να λειτουργήσει ξανά ως φόβητρο που θα επανα-συσπειρώσει τη ΝΔ.
* Τελική παρατήρηση: Σήμερα υπάρχουν εκατομμύρια ψηφοφόροι που έφυγαν πρόσφατα από το εκλογικό σώμα, ενώ απ’ όσους παραμένουν πολλοί ψηφίζουν ό,τι ψηφίζουν με έντονη δυσφορία.
Όσοι έφυγαν δεν απαντάνε σε δημοσκοπήσεις. Κι απ’ όσους απαντάνε, η λεγόμενη “γκρίζα- ζώνη” (Δεν Ξέρω, Δεν Απαντώ, Άλλο Κόμμα, Άκυρο, Αποχή) αυξάνεται συνεχώς!
Το πολιτικό σκηνικό βρίσκεται σήμερα στη μεγαλύτερη ρευστότητα απ’ ό,τι υπήρξε ποτέ. Δεν υπάρχουν “σταθερές” κυριολεκτικά…
* Από τα νέα Κόμματα αυτό της κας Καρυστιανού, ενώ είχε αρχικά κάποιες πιθανότητες να σηκώνει από τον καναπέ μεγάλο αριθμό ψηφοφόρων που έκαναν αποχή, τώρα μάλλον δεν φαίνεται να μπορεί.
Μπορεί να εκφράζει “διαμαρτυρία”, αλλά στις σημερινές συνθήκες – με όσα πρωτοφανή συμβαίνουν διεθνώς – ο κόσμος εκτός από διαμαρτυρία θέλει και “καλό τιμόνι”. Και “καλό τιμόνι” η κα. Καρυστιανού δεν πείθει ότι διαθέτει.
— Το Κόμμα του κ. Τσίπρα στην καλύτερη αναδιανέμει το 18% που πήρε στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές που ήταν ο ίδιος επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ. Από το οποίο όμως, ένα μέρος θα πάει στην κα Ζωή Κωνσταντοπούλου, κι ένα μέρος θα απορροφηθεί στα υπολείμματα του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ που μάλλον αποφασίζουν να κατέβουν απέναντι στον Τσίπρα. Ενώ υπάρχει κι ένα τμήμα που θα πάει στην αποχή ή θα πάει αλλού…
Συνεπώς και τα δύο τους θα παλέψουν για διψήφιο ποσοστό. Ίσως το καταφέρουν, ίσως όχι. Αλλά να φέρουν μαζικά κόσμο από την αποχή ή να δώσουν λύση αξιόπιστης διακυβέρνησης είναι μάλλον δύσκολο.
— Μένει το Κόμμα του κ. Σαμαρά. Ο οποίος ακόμα δεν έχει ανοίξει τα χαρτιά του πλήρως. Αν και οι τοποθετήσεις τους – επί της ουσίας και ιδιαίτερα δηκτικές πλέον – προκαλούν όλο και μεγαλύτερη δυσφορία στην Κυβέρνηση. Ενίοτε και στα όρια του πανικού.
Γιατί ο κ. Σαμαράς πρώτον μπορεί να αφαιρέσει κρίσιμο ποσοστό από ό,τι έχει παραμείνει στη ΝΔ σήμερα (πράγμα που το δείχνουν δειλά-δειλά οι μετρήσεις, πριν εμφανιστεί καν το νέο Κόμμα Σαμαρά),
δεύτερον μπορεί να σηκώσει μαζικά ψηφοφόρους από τον καναπέ και να φέρει πίσω ψηφοφόρους από την αποχή (πράγμα που δεν μπορούν να το δείξουν οι τωρινές μετρήσεις, γιατί αυτοί δεν απαντάνε)
και τρίτον εναρμονίζεται πλέον με τη διεθνή τάση μετακίνησης των δυτικών κοινωνιών δεξιότερα, χωρίς να μπορεί να κατηγορηθεί ο ίδιος για “ακροδεξιές τάσεις”. Μη ξεχνάμε πώς είναι ο μόνος που έστειλε σιδηροδέσμιους τους νεοναζί στη Δικαιοσύνη.
Και πάντως στις σημερινές συνθήκες, είναι ο μόνος που μπορεί να καλύψει το κενό εκπροσώπησης που υπάρχει…
Αλλά όλα αυτά βέβαια, μένει να αποδειχθούν, αφού εξαγγείλει κι αυτός το νέο Κόμμα του.
Το οποίο όμως, ήδη προκαλεί σε πολλούς vertigo, πριν καν υπάρξει…
