ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ: Το στενό χρονικό περιθώριο και οι προειδοποιήσεις των ξένων ειδικών-Με τους εννέα τελευταίους μήνες να κυλούν αντίστροφα προς την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Αυγούστου 2026, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια κρίσιμη φάση για την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η χώρα έχει μεν εξασφαλίσει υψηλή εκταμίευση πόρων, ωστόσο η υλοποίηση των οροσήμων παρουσιάζει σημαντικά κενά.
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν τρεις ξένοι οικονομικοί αναλυτές, οι οποίοι συμφωνούν ότι το περιθώριο δράσης στενεύει. Ο Ιταλός καθηγητής οικονομικών Marco Bellini, η Γαλλίδα ειδικός δημοσίων επενδύσεων Elise Montfort και ο Βρετανός αναλυτής αγορών James Walkman υπογραμμίζουν ότι «η Ελλάδα καλείται να επιταχύνει άμεσα, αλλιώς υπάρχει πραγματικός κίνδυνος απώλειας πόρων».
Ο Bellini τονίζει πως «η εκταμίευση είναι υψηλή, αλλά η πραγματική πρόοδος βρίσκεται πολύ χαμηλότερα απ’ ό,τι θα έπρεπε να είναι σε αυτό το στάδιο».
Τα 21,3 δισ. που έχουν ρεύσει στη χώρα – Το προφίλ της απορρόφησης
Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα του Υπουργείου Οικονομικών, η Ελλάδα έχει εισπράξει 21,34 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Από αυτά:
• 11,4 δισ. είναι δάνεια,
• 9,94 δισ. είναι επιχορηγήσεις,
• το συνολικό ποσοστό εκταμίευσης φτάνει στο 58,3% των πόρων.
Κι όμως, το 58,3% στην εκταμίευση δεν συμβαδίζει με την ουσιαστική πρόοδο. Όπως προκύπτει από τις αξιολογήσεις της Κομισιόν, η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει μόλις το 37% των συνολικών οροσήμων — πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 40%.
Η Γαλλίδα ειδικός Elise Montfort σημειώνει στο tilegrafimanews.gr:
«Η Ελλάδα βρίσκεται σε κατάσταση διπλής ταχύτητας. Παίρνει γρήγορα τα χρήματα, αλλά αργεί να ολοκληρώσει τα έργα που απαιτούνται. Αυτό είναι ένα δομικό πρόβλημα που μπορεί να επηρεάσει τη συνολική ροή του προγράμματος».
Η κυβερνητική εικόνα – Πρωτιές στις εκταμιεύσεις, πίεση στα έργα
Η κυβέρνηση τονίζει ότι η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις σε επίπεδο εκταμίευσης, επισημαίνοντας ότι:
• είναι 1η στην ΕΕ σε εκταμίευση ως ποσοστό του ΑΕΠ,
• είναι 4η στα αιτήματα πληρωμής,
• έχουν ενταχθεί 855 έργα με συνολικό προϋπολογισμό 25 δισ.,
• το 45% των επιχορηγήσεων έχει ήδη πληρωθεί.
Σύμφωνα όμως με τεχνικά στελέχη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η χώρα βρίσκεται στην 19η θέση σε επίτευξη οροσήμων – δηλαδή στο κάτω μισό της κατάταξης.
Ο Βρετανός αναλυτής James Walkman ανέφερε στο tilegrafimanews.gr ότι «το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδας είναι η ωρίμανση έργων. Οι καθυστερήσεις σε κρίσιμους διαγωνισμούς και σε μεγάλες υποδομές δημιουργούν τεχνητή ασφυξία».
Τα μεγάλα εμπόδια – 23 ποσοστιαίες μονάδες που πρέπει να καλυφθούν
Η διαφορά μεταξύ εκταμίευσης (58,3%) και υλοποίησης (37%) δημιουργεί ένα κενό 23 μονάδων που πρέπει να κλείσει μέσα σε εννέα μήνες.
Τα έργα που καθυστερούν αφορούν:
• ψηφιακές υπηρεσίες,
• πράσινες επενδύσεις,
• αναβάθμιση μεταφορών,
• διασύνδεση δικτύων,
• ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με την Eurostat, η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλότερα από τον μέσο όρο σε πράσινες επενδύσεις, με απορρόφηση 32,06% αντί για τον ευρωπαϊκό στόχο του 42%. Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος των κλιματικών έργων πρέπει να τρέξει πιο γρήγορα.
Η Montfort εκτιμά ότι «η καθυστέρηση στα πράσινα έργα συνδέεται άμεσα με αργές διαδικασίες αδειοδοτήσεων, διοικητικά εμπόδια και χαμηλή ετοιμότητα υποδομών».
Τι σημαίνουν οι επόμενοι εννέα μήνες – Το πραγματικό ορόσημο
Οι επόμενοι 290 ημέρες χαρακτηρίζονται από τους ξένους αναλυτές ως «περίοδος υψηλού κινδύνου». Αν η Ελλάδα δεν ολοκληρώσει τα ορόσημα:
• κινδυνεύει να μην εισπράξει τις επόμενες δόσεις,
• μπορεί να χρειαστεί να επιστρέψει μέρος των χρημάτων,
• θα χαθεί ο αναπτυξιακός αντίκτυπος που αναμένεται για το 2025-2027.
Ο Ιταλός καθηγητής Bellini λέει χαρακτηριστικά: «Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν θα υπάρξει ξανά με αυτή τη μορφή. Η Ελλάδα έχει μια μοναδική ευκαιρία, ίσως τη μοναδική της δεκαετίας».
Πού καταλήγουν τα χρήματα και ποιοι μένουν εκτός
Σύμφωνα με τις αξιολογήσεις του Υπουργείου Ανάπτυξης, μέρος των δανείων κατευθύνεται σε μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις. Ωστόσο, αρκετοί μικρομεσαίοι μένουν εκτός λόγω αυστηρών τραπεζικών κριτηρίων.
Η Montfort προειδοποιεί ότι «ο αποκλεισμός μικρής επιχειρηματικότητας περιορίζει τον κοινωνικό αντίκτυπο του Ταμείου Ανάκαμψης».
Ένα πρόγραμμα που θα κρίνει την επόμενη δεκαετία
Οι ξένοι αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr συμφωνούν ότι:
• τα χρήματα υπάρχουν,
• ο χρόνος είναι ελάχιστος,
• τα έργα πρέπει να ολοκληρωθούν άμεσα,
• η χώρα κινδυνεύει να χάσει ένα ιστορικό παράθυρο ανάπτυξης.
Όπως το συνοψίζει ο James Walkman:
«Η Ελλάδα έχει τη μεγαλύτερη χρηματοδοτική ευκαιρία της σύγχρονης ιστορίας της. Το ερώτημα είναι αν θα προλάβει».
