ΑΕΠ: Νέα συζήτηση προκαλούν τα πρόσφατα στοιχεία για το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (ΜΑΔ), σύμφωνα με τα οποία η Τουρκία εμφανίζεται να ξεπερνά την Ελλάδα, ανατρέποντας μια εικόνα που για δεκαετίες θεωρούνταν δεδομένη.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης- tilegrafimanews
Τα στοιχεία προέρχονται από τη βάση δεδομένων της Eurostat και αποτυπώνουν όχι μόνο την εξέλιξη του εισοδήματος των δύο χωρών, αλλά και τις διαφορετικές οικονομικές τροχιές που ακολούθησαν τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Η σύγκριση αφορά τα έτη 2004, 2014 και 2024 και βασίζεται στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης, έναν δείκτη που χρησιμοποιείται διεθνώς επειδή λαμβάνει υπόψη το πραγματικό κόστος ζωής και την αγοραστική δύναμη των πολιτών.
Από την υπεροχή της Ελλάδας στην ανατροπή
Το 2004 η Ελλάδα βρισκόταν σημαντικά υψηλότερα από την Τουρκία τόσο ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ όσο και ως ποσοστό του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εικόνα αυτή όμως άρχισε να αλλάζει σταδιακά μετά την οικονομική κρίση, όταν η ελληνική οικονομία γνώρισε πολυετή ύφεση, δημοσιονομική προσαρμογή και σημαντική μείωση της παραγωγικής δραστηριότητας.
Αντίθετα, η Τουρκία κατέγραψε έντονη οικονομική μεγέθυνση για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας σημαντικά το συνολικό της ΑΕΠ, παρά τις μεταγενέστερες δυσκολίες που προκάλεσαν ο υψηλός πληθωρισμός και η υποτίμηση της λίρας.
Η μεγάλη διαφορά στο συνολικό ΑΕΠ
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το συνολικό ΑΕΠ της Τουρκίας αυξήθηκε με πολύ ταχύτερο ρυθμό από εκείνο της Ελλάδας.
Ενώ το 2004 η τουρκική οικονομία ήταν περίπου 2,7 φορές μεγαλύτερη από την ελληνική, μέχρι το 2014 η διαφορά είχε αυξηθεί στις 6,4 φορές, ενώ το 2024 φθάνει πλέον περίπου στις 8,3 φορές.
Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται τόσο στην υψηλότερη ανάπτυξη όσο και στη σημαντική αύξηση της παραγωγικής βάσης της τουρκικής οικονομίας.
Δημογραφικό και ανάπτυξη
Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν και οι δημογραφικές εξελίξεις.
Η Ελλάδα συνεχίζει να αντιμετωπίζει μείωση πληθυσμού λόγω της υπογεννητικότητας, της γήρανσης και της μετανάστευσης των νέων επιστημόνων.
Αντίθετα, η Τουρκία παρουσίασε σημαντική πληθυσμιακή αύξηση, γεγονός που ενίσχυσε το εργατικό δυναμικό και την εσωτερική κατανάλωση.
Παρότι η αύξηση του πληθυσμού από μόνη της δεν αποτελεί εγγύηση ανάπτυξης, σε συνδυασμό με τις επενδύσεις και τη βιομηχανική παραγωγή λειτούργησε ενισχυτικά για το συνολικό ΑΕΠ.
Η θέση της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει υποχωρήσει σημαντικά στην κατάταξη των κρατών-μελών ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ΜΑΔ.
Από τη 14η θέση το 2004 βρέθηκε στην 21η το 2014 και πλέον καταλαμβάνει την 26η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών, με τελευταία τη Βουλγαρία.
Η συγκεκριμένη εικόνα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι πραγματικοί μισθοί είναι χαμηλότεροι από εκείνους της Τουρκίας, αλλά αποτυπώνει τη σχετική αγοραστική δύναμη και την οικονομική παραγωγή κάθε χώρας σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Τι σημαίνει το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ΜΑΔ
Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι οι Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης αποτελούν έναν από τους πιο αξιόπιστους δείκτες σύγκρισης οικονομιών.
Σε αντίθεση με τις ονομαστικές ισοτιμίες, λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ των χωρών, επιτρέποντας πιο αντικειμενική αξιολόγηση του πραγματικού βιοτικού επιπέδου.
Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται ευρέως τόσο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και από διεθνείς οργανισμούς κατά την αξιολόγηση της οικονομικής σύγκλισης.
Οι προκλήσεις για την ελληνική οικονομία
Παρά τη σταδιακή ανάκαμψη των τελευταίων ετών, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.
Οι επενδύσεις, η αύξηση της παραγωγικότητας, η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος και η ενίσχυση των εξαγωγών αποτελούν βασικούς παράγοντες για τη βελτίωση του κατά κεφαλήν εισοδήματος τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και η προσέλκυση νέων παραγωγικών επενδύσεων θεωρούνται κρίσιμα στοιχεία για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της χώρας.
Οι διεθνείς προοπτικές
Οι οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η πορεία τόσο της Ελλάδας όσο και της Τουρκίας θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των διεθνών αγορών, τον πληθωρισμό, τις επενδύσεις και τη γεωπολιτική σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Παρά τη βελτίωση αρκετών μακροοικονομικών δεικτών στην Ελλάδα, η σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει μια σύνθετη διαδικασία που απαιτεί σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης επί σειρά ετών.
Τα συγκριτικά στοιχεία που δημοσιεύονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθυμίζουν ότι η ανταγωνιστικότητα μιας οικονομίας δεν κρίνεται μόνο από το συνολικό ΑΕΠ, αλλά και από την παραγωγικότητα, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, την απασχόληση και τη δυνατότητα διατήρησης βιώσιμης ανάπτυξης σε βάθος χρόνου.
