Η Εκκλησία της Ελλάδος βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, καθώς η άνοδος της αγοράς ακινήτων αναζωπυρώνει το ενδιαφέρον για την αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης – tilegrafimanews
Αν και κατά καιρούς έχουν παρουσιαστεί φιλόδοξα σχέδια για επενδύσεις σε εκτάσεις υψηλής αξίας, η πραγματικότητα παραμένει σύνθετη, καθώς σημαντικό μέρος της περιουσίας βρίσκεται διάσπαρτο σε χιλιάδες διαφορετικά νομικά πρόσωπα, ενώ δεν λείπουν οι δικαστικές εκκρεμότητες, οι πολεοδομικοί περιορισμοί και τα ιδιοκτησιακά ζητήματα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του tilegrafimanews.gr, εκκλησιαστικοί παράγοντες αλλά και εκπρόσωποι υπηρεσιών που ασχολούνται με τη δημόσια περιουσία εκτιμούν ότι η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου και η οριστική τακτοποίηση πολλών ιδιοκτησιακών υποθέσεων θα αποτελέσουν βασική προϋπόθεση για να προχωρήσουν μεγάλες επενδύσεις τα επόμενα χρόνια.
Περιουσία με ιστορικό βάθος
Η εκκλησιαστική περιουσία αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα της ελληνικής δημόσιας ζωής.
Στην πράξη δεν υπάρχει ένας ενιαίος ιδιοκτήτης. Η περιουσία ανήκει σε Μητροπόλεις, Ιερές Μονές, ενορίες, προσκυνήματα, εκκλησιαστικά ιδρύματα και κληροδοτήματα, γεγονός που δυσκολεύει την πλήρη αποτύπωσή της.
Παράλληλα, μεγάλο μέρος των ακινήτων δεν είναι εμπορικά αξιοποιήσιμο, ενώ αρκετές εκτάσεις παραμένουν αντικείμενο δικαστικών ή διοικητικών διαφορών.
Τα μεγάλα «φιλέτα»
Ανάμεσα στα σημαντικότερα ακίνητα που κατά καιρούς έχουν βρεθεί στο επίκεντρο επενδυτικού ενδιαφέροντος βρίσκονται εκτάσεις στη Βουλιαγμένη, στη Βάρκιζα, στο Σχιστό, στην Πεντέλη, στο Κολωνάκι, αλλά και εμπορικά ακίνητα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Ορισμένα από αυτά έχουν ήδη αξιοποιηθεί μέσω μακροχρόνιων μισθώσεων, ενώ άλλα εξακολουθούν να παραμένουν ανεκμετάλλευτα εξαιτίας πολεοδομικών περιορισμών, αντιδράσεων τοπικών κοινωνιών ή διαφορών σχετικά με το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς.
Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί, παρά τη μεγάλη θεωρητική αξία αρκετών ακινήτων, οι πραγματικές επενδύσεις προχωρούν με αργούς ρυθμούς.
Γιατί δεν προχωρούν οι μεγάλες συμφωνίες
Τα τελευταία χρόνια έγιναν αρκετές προσπάθειες δημιουργίας κοινών σχημάτων αξιοποίησης μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας.
Ωστόσο, αρκετά σχέδια δεν προχώρησαν, είτε λόγω θεσμικών δυσκολιών είτε επειδή απαιτούνταν πολυετείς διαδικασίες αδειοδότησης και επίλυσης ιδιοκτησιακών ζητημάτων.
Εκκλησιαστικές πηγές σημειώνουν ότι βασική επιδίωξη είναι η αξιοποίηση της περιουσίας να υπηρετεί το κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας και όχι απλώς την αύξηση των οικονομικών της εσόδων.
Το ζήτημα της μισθοδοσίας των κληρικών
Η συζήτηση για την εκκλησιαστική περιουσία συνδέεται διαχρονικά και με τη μισθοδοσία των περίπου 9.500 κληρικών.
Το ισχύον καθεστώς βασίζεται στις ιστορικές συμφωνίες που προέκυψαν μετά τις μεγάλες παραχωρήσεις εκκλησιαστικής γης προς το Ελληνικό Δημόσιο κατά τον προηγούμενο αιώνα.
Το θέμα έχει επανέλθει αρκετές φορές στη δημόσια συζήτηση, χωρίς όμως να υπάρξει μέχρι σήμερα συνολική αλλαγή του πλαισίου.
Το κοινωνικό έργο
Εκκλησιαστικοί παράγοντες υπογραμμίζουν ότι σημαντικό μέρος των εσόδων από την αξιοποίηση της περιουσίας κατευθύνεται στη στήριξη κοινωνικών δομών.
Συσσίτια, γηροκομεία, παιδικοί σταθμοί, ιδρύματα φιλοξενίας, υποτροφίες και προγράμματα στήριξης ευάλωτων οικογενειών αποτελούν βασικούς αποδέκτες των σχετικών πόρων.
Όπως επισημαίνεται, η ενίσχυση αυτού του έργου αποτελεί βασική προτεραιότητα κάθε μελλοντικής αξιοποίησης.
Ο ρόλος του Κτηματολογίου
Καθοριστικής σημασίας θεωρείται η ολοκλήρωση του Ελληνικού Κτηματολογίου.
Η πλήρης καταγραφή των ιδιοκτησιών αναμένεται να ξεκαθαρίσει πολλές εκκρεμότητες που σήμερα δυσκολεύουν τόσο την Εκκλησία όσο και το Δημόσιο, επιτρέποντας την ταχύτερη αξιοποίηση ακινήτων όπου δεν υπάρχουν πλέον αμφισβητήσεις.
Παράλληλα, θα διευκολυνθεί και η οριστική αποτύπωση της πραγματικής έκτασης της εκκλησιαστικής περιουσίας.
Νέα κινητικότητα στην αγορά
Η σημαντική άνοδος των τιμών των ακινήτων έχει οδηγήσει αρκετά εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα να επανεξετάζουν σχέδια αξιοποίησης ή εκμίσθωσης ακινήτων.
Τους τελευταίους μήνες έχουν εμφανιστεί νέοι διαγωνισμοί για επαγγελματικούς χώρους, καταστήματα, διαμερίσματα και οικόπεδα, κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενώ στελέχη της αγοράς ακινήτων εκτιμούν ότι το ενδιαφέρον επενδυτών παραμένει ισχυρό για ακίνητα που διαθέτουν ώριμες αδειοδοτήσεις και καθαρό ιδιοκτησιακό καθεστώς.
Παρά τη νέα κινητικότητα, όσοι γνωρίζουν το αντικείμενο επισημαίνουν ότι η πλήρης αξιοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας απαιτεί χρόνο, θεσμική σταθερότητα και στενή συνεργασία μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας. Μέχρι τότε, το μεγάλο χαρτοφυλάκιο ακινήτων της Εκκλησίας θα εξακολουθήσει να αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα και πολυσυζητημένα ζητήματα της δημόσιας ζωής στην Ελλάδα.
