Ελληνοτουρκικά: Νέες πιέσεις στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ασκεί η Άγκυρα, επαναφέροντας απαιτήσεις προηγούμενης συνεννόησης για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές που διεκδικεί ως τουρκική υφαλοκρηπίδα.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης – tilegrafimanews.gr
Το έργο, στο οποίο συμμετέχει ο ΑΔΜΗΕ, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας αντιπαράθεσης που συνδέει την ενεργειακή ασφάλεια με τις θαλάσσιες διεκδικήσεις και τις στρατηγικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με πληροφορίες , ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα επιτρέψει «καμία μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα μας». Παράλληλα, εξέφρασε αντιρρήσεις για τις στρατιωτικές συνεργασίες της Κυπριακής Δημοκρατίας με τρίτες χώρες, ανήμερα της επετείου ανεξαρτησίας της.
Το καλώδιο ως πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης
Η τουρκική τοποθέτηση εντάσσει στην ίδια απαίτηση προηγούμενου συντονισμού την τοποθέτηση καλωδίων, αγωγών και τις επιστημονικές έρευνες. Επικαλείται επίσης τις συμφωνίες της Άγκυρας με τη Λιβύη και την αποσχιστική οντότητα στα κατεχόμενα.
Το βασικό ζήτημα είναι ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν αποτελούν συμφωνημένη οριοθέτηση με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία. Η παρουσίασή τους ως δεδομένης δικαιοδοσίας μεταφέρει την αντιπαράθεση από τους διπλωματικούς χάρτες στις πρακτικές προϋποθέσεις εκτέλεσης ενός ενεργειακού έργου.
Η γεωπολιτική ανάγνωση της δήλωσης είναι ότι η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει λόγο στην υλοποίηση της διασύνδεσης. Πρόκειται για εκτίμηση που προκύπτει από την απαίτηση τουρκικής έγκρισης, όχι για επιβεβαιωμένη πληροφορία σχετικά με επικείμενη στρατιωτική ενέργεια.
Με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη @Christodulides στο τρισάγιο και την κατάθεση στεφάνου στα Φυλακισμένα Μνήματα & στο Μνημείο Δημοκρατίας και Αντίστασης και στην κατάθεση στεφάνου στον ανδριάντα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ´ στο Προεδρικό Μέγαρο.
#Λευκωσία #Κύπρος #CyprusIndependenceDay
— Nikos Dendias (@NikosDendias) October 1, 2026
Τι προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας
Η διάκριση μεταξύ υποθαλάσσιου καλωδίου και αγωγού έχει ουσιαστική σημασία. Το άρθρο 79 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει το δικαίωμα όλων των κρατών να τοποθετούν καλώδια και αγωγούς στην υφαλοκρηπίδα, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου.
Η ειδική πρόβλεψη ότι η χάραξη της διαδρομής υπόκειται στη συναίνεση του παράκτιου κράτους αφορά τους αγωγούς. Παράλληλα, αναγνωρίζονται συγκεκριμένες αρμοδιότητες για εγκαταστάσεις που εισέρχονται στην επικράτεια ή στα χωρικά ύδατα και για την προστασία της εκμετάλλευσης φυσικών πόρων.
Συνεπώς, δεν τεκμηριώνεται μια γενική εξίσωση όλων των δραστηριοτήτων. Η αξιολόγηση συγκεκριμένων ερευνητικών εργασιών απαιτεί εξέταση της φύσης τους και της θαλάσσιας περιοχής όπου πραγματοποιούνται.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η ευρωπαϊκή θέση
Η επίκληση του τουρκολιβυκού μνημονίου επαναφέρει μια διαφορά που παραμένει ανοιχτή από το 2019. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διατυπώσει τη θέση ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομες συνέπειες για τρίτες χώρες.
Αυτή η ευρωπαϊκή τοποθέτηση αποτελεί κρίσιμο διπλωματικό υπόβαθρο για την ελληνική πλευρά. Η ύπαρξη διμερούς συμφωνίας Τουρκίας–Λιβύης δεν συνεπάγεται αποδοχή των οριοθετήσεών της από την Αθήνα ή την Ευρωπαϊκή Ένωση. (consilium.europa.eu)
Meridiam και υποθαλάσσιες έρευνες
Στις 5 Αυγούστου 2026 ανακοινώθηκε επισήμως η υπογραφή συμφωνίας για την είσοδο του γαλλικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στο Great Sea Interconnector. Υπογράφηκε επίσης συμφωνία μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans για τις έρευνες του βυθού.
Η ελληνική κυβέρνηση παρουσίασε την εξέλιξη ως σημαντικό βήμα προώθησης ενός ευρωπαϊκού έργου κοινού ενδιαφέροντος, με προτεραιότητα την ολοκλήρωση των ερευνών. Η συμμετοχή ισχυρού επενδυτή ενισχύει το επιχειρηματικό σκέλος, χωρίς να καταργεί αυτομάτως τις γεωπολιτικές δυσκολίες.
Η επίσημη ιστοσελίδα του έργου αναφέρει μεταφορική ισχύ 1.000 MW και εκτιμώμενο προϋπολογισμό 1,9 δισ. ευρώ. Στόχος είναι η σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα και, σε επόμενο στάδιο, του Ισραήλ.
Τουρκικές αντιδράσεις για την παρέλαση στη Λευκωσία
Η Άγκυρα συνδέει την αντίδρασή της με τις αμυντικές συνεργασίες της Λευκωσίας, υποστηρίζοντας ότι επηρεάζουν αρνητικά το περιβάλλον ασφαλείας. Επαναφέρει επίσης τη θέση περί κυρίαρχης ισότητας και ισότιμου διεθνούς καθεστώτος των Τουρκοκυπρίων.
Η επίσημη ανακοίνωση του κυπριακού υπουργείου Άμυνας επιβεβαιώνει ότι στην παρέλαση της 66ης επετείου προβλεπόταν η παρουσία του Νίκου Δένδια, του αρχηγού ΓΕΕΘΑ Δημητρίου Χούπη, του αρχηγού των βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων και εκπροσώπων από Αίγυπτο, Γαλλία και ΗΠΑ.
Οι παρουσίες αυτές αποτυπώνουν το εύρος των διεθνών επαφών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δεν συνιστούν, από μόνες τους, ανακοίνωση συγκεκριμένης επιχειρησιακής δέσμευσης για την προστασία του καλωδίου.
Τα επόμενα κρίσιμα βήματα
Η αντιπαράθεση αναδεικνύει τρία αλληλένδετα ζητήματα: την ασφαλή διεξαγωγή των ερευνών, τη σταθερότητα του επενδυτικού σχεδιασμού και τον διπλωματικό συντονισμό Αθήνας–Λευκωσίας.
Το ουσιαστικό τεστ θα είναι η μετάβαση από τις συμφωνίες στις εργασίες πεδίου. Μέχρι τότε, χρειάζεται σαφής διάκριση ανάμεσα στις δημόσιες απειλές, στις επιβεβαιωμένες επιχειρησιακές κινήσεις και στις εκτιμήσεις για τις προθέσεις κάθε πλευράς.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου εξελίσσεται σε δοκιμασία ενεργειακής συνεργασίας και άσκησης δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η πρόοδός του θα κριθεί από την τεχνική προετοιμασία, τη χρηματοδότηση και τη δυνατότητα διαχείρισης των πολιτικών πιέσεων χωρίς περαιτέρω αποσταθεροποίηση.
