Ελληνοτουρκικά: Η γαλλική συμμετοχή δίνει νέα ώθηση στην ηλεκτρική διασύνδεση, όμως οι έρευνες βυθού θα δείξουν πώς θα αντιμετωπιστούν στην πράξη οι τουρκικές αξιώσεις.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης – tilegrafimanews.gr
Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου περνά από τις συμφωνίες και τις πολιτικές δηλώσεις στο δυσκολότερο στάδιο: τις εργασίες στη θάλασσα. Το Great Sea Interconnector έχει σαφή ενεργειακό στόχο, να συνδέσει την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα. Η πορεία του, όμως, επηρεάζεται και από τη διαφωνία Αθήνας και Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου ενίσχυσε την προοπτική υλοποίησης του έργου. Παράλληλα, συμφωνήθηκε η συνέχιση των ερευνών βυθού που απαιτούνται για τη διαδρομή του καλωδίου. Πρόκειται για σημαντική επιχειρηματική και πολιτική εξέλιξη, αλλά η συμμετοχή γαλλικής εταιρείας δεν απαντά αυτομάτως στο ερώτημα πώς θα εξελιχθούν οι εργασίες σε περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει αξιώσεις.
Ενημέρωση ή αίτημα άδειας;
Το πιο ευαίσθητο σημείο αφορά τις διαδικασίες πριν από την παρουσία ερευνητικού πλοίου. Η ενημέρωση των παράκτιων κρατών για εργασίες και ζητήματα ασφάλειας της ναυσιπλοΐας έχει διαφορετικό περιεχόμενο από ένα αίτημα συναίνεσης. Η διαφορά αυτή πρέπει να είναι σαφής τόσο στη διατύπωση των σχετικών εγγράφων όσο και στις δημόσιες εξηγήσεις που θα δοθούν.
Η Άγκυρα μπορεί να επιχειρήσει να παρουσιάσει μια διπλωματική επικοινωνία ως αναγνώριση των θέσεών της. Η Αθήνα, αντιστοίχως, οφείλει να εξηγήσει τι ακριβώς γνωστοποιείται, από ποιο κράτος και για ποιον σκοπό. Η σαφήνεια εδώ δεν είναι επικοινωνιακή λεπτομέρεια: επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο κάθε πλευρά θα περιγράψει αργότερα όσα συνέβησαν.
Χρειάζεται επίσης ακρίβεια όταν γίνεται λόγος για «μη οριοθετημένες περιοχές». Η διαδρομή ενός υποβρύχιου καλωδίου δεν αντιμετωπίζεται ως ένα ενιαίο νομικό και γεωγραφικό σημείο. Η Ελλάδα έχει συνάψει συμφωνία μερικής οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο, ενώ σε άλλα τμήματα της Ανατολικής Μεσογείου δεν υπάρχει αντίστοιχη οριοθέτηση. Κάθε δημόσια αναφορά πρέπει, επομένως, να προσδιορίζει σε ποιο τμήμα των εργασιών αναφέρεται.
Οι κινήσεις που θα κρίνουν την εξέλιξη
Το γεγονός ότι ένα έργο έχει επενδυτές, συμβάσεις και ευρωπαϊκή σημασία δεν σημαίνει ότι αποκλείεται διπλωματική ή επιχειρησιακή αντίδραση. Η Τουρκία θα μπορούσε να περιοριστεί σε δηλώσεις και αγγελίες προς ναυτιλλομένους ή να επιλέξει πιο ορατή παρουσία στην περιοχή. Αυτά είναι ενδεχόμενα προς αξιολόγηση, όχι γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί στη νέα φάση του έργου.
Από την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο είναι να υπάρξει συντονισμός ανάμεσα στη διπλωματική προετοιμασία και στις πραγματικές ανάγκες του πλοίου που θα πραγματοποιήσει τις έρευνες. Εξίσου κρίσιμος είναι ο συντονισμός με τη Λευκωσία και τη γαλλική πλευρά, ώστε οι ανακοινώσεις, τα χρονοδιαγράμματα και οι ενέργειες στη θάλασσα να περιγράφουν την ίδια στρατηγική.
Η στρατηγική ασάφεια μπορεί να αφήνει περιθώριο κινήσεων στις κυβερνήσεις. Όταν, όμως, πρόκειται να εργαστεί πλοίο σε συγκεκριμένες συντεταγμένες, η ασάφεια έχει όρια. Το πλήρωμα, οι εμπλεκόμενες αρχές και οι κυβερνήσεις χρειάζεται να γνωρίζουν ποια διαδικασία ακολουθείται και πώς θα αντιμετωπιστεί μια πιθανή παρενόχληση.
Γι’ αυτό η ουσιαστική εξέλιξη δεν θα είναι μόνο η ανακοίνωση ότι οι έρευνες ξεκινούν. Θα είναι η πραγματοποίησή τους, η διάρκεια και η ολοκλήρωσή τους, καθώς και η αντίδραση της Τουρκίας σε κάθε στάδιο. Η παρουσίαση του έργου από τον φορέα του εξηγεί τον ενεργειακό του σκοπό· η εξέλιξή του στη θάλασσα θα δείξει αν το νέο πολιτικό και επενδυτικό σχήμα αρκεί για να τον υπηρετήσει.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η πρόκληση είναι συγκεκριμένη: να προχωρήσει η διασύνδεση με καθαρό χρονοδιάγραμμα και με σαφή θέση για τις διαδικασίες που προηγούνται των εργασιών. Η γαλλική συμμετοχή αυξάνει το βάρος του εγχειρήματος. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στο πεδίο θα κρίνουν την επόμενη ημέρα.
